بگذارید کودکان، فردا را در دست بگیرند

اعتماد به نفس چیست؟

اعتماد به نفس از دوران شیرخوارگی (صفر تا 2سالگی) آغاز می‌شود. در این دوران کسب مهارت‌های حرکتی شناختی و موقعیت کودک در انجام بعضی فعالیت‌های مربوط به خود مانند توانایی راه رفتن، غذا خوردن و... به رشد خودباوری و اعتماد به نفس کودک کمک موثری می‌کند. از طرف دیگر باور کودک درباره خود بر مبنای تعاملات او با دیگران، بخصوص در ارتباط با والدین شکل می‌گیرد.

به این دلیل است که رابطه صحیح والدین با کودکان کمک موثری به تقویت خودباوری کودک می‌کند.

خصوصیات کودک با اعتماد به نفس

چنین کودکی با دیگران راحت ارتباط برقرار و آسان دوست پیدا می‌کند. از فعالیت‌های گروهی لذت می‌برد، نسبت به خود و دنیای اطراف خود خوشبین است و از عقیده خود دفاع می‌کند حتی اگر دیگران با او مخالفت کنند. وقتی کاری را شروع می‌کند آن را به پایان می‌رساند و اگر در کاری شکست بخورد مایوس نمی‌شود و با انرژی بیشتری دوباره پیش می‌رود.

چنین کودکی در موقعیت مناسب بدون شک و تردید نقش رهبری را به عهده می‌گیرد و یا دست‌کم در بعضی از موقعیت‌ها انتظار رهبر شدن را دارد.

مهارت‌های حل مساله در این کودکان قوی‌تر است و برای حل فشارها و مشکلات روزمره زندگی از روش‌های مختلف و مناسبی استفاده می‌کنند.

کودک با اعتماد به نفس همیشه علاقه‌مند به شروع فعالیت جدید است، نارضایتی خود را بدون سرزنش کردن دیگران و خود بیان می‌کند و نقاط قوت و ضعف خود را می‌شناسد. اما کودکی که اعتماد به نفس پایینی دارد، تمایلی برای انجام کارهای جدید ندارد. او درباره خودش منفی صحبت می‌کند و جملاتی مانند «من خوب نیستم یا من نمی‌توانم کاری را درست انجام دهم یا هیچ‌کس به من اهمیت نمی‌دهد» را عنوان می‌کند.

تحمل او درمقابل ناکامی ‌پایین است، زود تسلیم می‌شود و منتظر کمک دیگران است.

این‌گونه کودکان در مواجهه با مشکلات مکرر ضعیف‌تر نیز می‌شوند و در مقابله با فشارهای زندگی اولین عکس‌‌العمل آنها «من نمی‌توانم» است. آنها نسبت به خود، اطرافیان و زندگی بدبین هستند.

راهکارهای افزایش اعتماد به نفس کودکان

- به فرزندانتان توجه کنید. به صحبت‌های او گوش کنید و از نصیحت کردنش بپرهیزید. محبت خود را به کودک نشان دهید و به او بگویید که چقدر دوستش دارید.

- به کودک خود احترام بگذارید و اگر کودک برای خودش احترام قائل نشد افکار او را تصحیح کنید. انتظارات خود را با سن، هوش، توانایی و مهارت‌های کودک تطبیق دهید. به او اجازه دهید تا عقایدش را با شهامت بیان کند و از ضمیر شخصی من استفاده کند.

- به فرزندتان اجازه تصمیم‌گیری دهید و به تصمیم‌های کودک برای امور شخصی (انتخاب لباس، نوع غذا، وسایل مورد نیاز و...) احترام بگذارید.

- کودک خود را تحت فشار نگذارید و از بکن نکن‌های بی‌مورد پرهیز کنید. از اشتباهات کوچک فرزند خود چشم‌پوشی کنید و بیشتر رفتارهای مثبت او را مورد توجه قرار دهید.

- به تفاوت‌های فردی کودکان توجه کنید اما اصلا فرزند خود را با کودکان دیگر مقایسه نکنید.

- الگوی مثبت باشید. اگر نسبت به خود خشن و سختگیر هستید و درباره توانایی‌ها و محدودیت‌های خود واقع‌بین نیستید، خودتان را تعدیل کنید،‌ زیرا فرزندانتان شما را مانند آینه در نظر می‌گیرند.

- برای تلاش کودک و نتیجه کار ارزش قائل شوید. برای مثال اگر کودکتان در تیم فوتبال موفق نبوده است، به او نگویید عیبی ندارد بعدا بیشتر تلاش کن. بلکه به او بگویید تو در این کار خیلی تلاش کردی و من به تلاش تو افتخار می‌کنم.

- افکار غیرمنطقی کودک نسبت به خودش را تصحیح کنید. گاهی کودک به ادراک نادرست درباره خودش جنبه واقعی می‌دهد. برای مثال کودکی که در مدرسه در تمام درس‌ها موفق است ولی در درس ریاضی مشکل دارد، شاید بگوید من دانش‌آموز بدی هستم. در اینجا کودک از تعمیم غلط استفاده کرده است و همین اعتقاد او را برای شکست آماده می‌کند. عکس‌العمل مناسب ما به عنوان والدین این است که به او بگوییم تو دانش‌آموز خوبی هستی و در تمام درس‌ها موفقی. اما برای خواندن درس ریاضی به زمان بیشتری نیاز داری که با هم انجام خواهیم داد.

- ما برای جامعه فردا نیاز به افرادی قوی و مطمئن به خود داریم که از پس مسائل خود برآیند. بنابراین باید در کوچک‌ترین نهاد اجتماعی که خانواده است، زمینه را مساعد کنیم.

فاطمه جعفریان، کارشناس بهداشت مهد کودک