زاد و ولد آرتمیا متوقف شد

دکتر یوسفعلی اسدپور با اعلام این که سطح آب دریاچه ارومیه در دهه گذشته تا 5 متر کاهش یافته، افزود: میزان ذخایر آرتمیای دریاچه ارومیه طبق آخرین تحقیقات حتی به یک الی دو عدد در لیتر رسیده است!

وی اضافه کرد: شوری آب دریاچه ارومیه در حال حاضر 340 میلی‌گرم در لیتر است در حالی که در شرایط عادی باید شوری آب دریاچه به 150 میلی‌گرم در لیتر و تعداد آرتمیا، 8 تا 15 عدد در لیتر باشد. رئیس موسسه تحقیقات شیلات ایران گفت: با توجه به این که زاد و ولد سخت‌پوستان آرتمیا در دریاچه ارومیه جز مناطق حاشیه‌ای و ورودی رودخانه‌ها به دلیل شوری مفرط آب ممکن نیست، باید تصریح کرد که شرایط بدی در این دریاچه حاکم است. دکتر اسدپور افزود: ذخایر آرتمیای دریاچه ارومیه به 400 تن کاهش یافته و این پدیده جای هشدار جدی دارد.

وی ادامه داد: برداشت آرتمیا از سال 78 با کاهش آب دریاچه ارومیه متوقف شده است.

رئیس موسسه تحقیقات شیلات ایران گفت: یکی از راهکارهای مرکز تحقیقات آرتمیای ایران، اجرای طرح‌های تحقیقاتی برای تکثیر گونه‌هایی از آرتمیای مقاوم در برابر شوری زیاد است. وی افزود: در این راستا به دستاوردهای مطلوبی نیز رسیده‌ایم و در 3 استان فارس، اصفهان و قم مناطق مستعدی برای پرورش آرتمیا شناسایی شده است و طرح‌های تحقیقاتی بزودی در این مناطق اجرایی می‌شوند.

دکتر اسدپور افزود: در حال حاضر در 17 نقطه از کشورمان آرتمیا زیست می‌کند و طرحی در دست اجراست که بنا به آن قرار است بانک ژن آرتمیا راه‌اندازی شود. این نوع میگو غذای فلامینگوهاست و با انقراض یا کم شدن آن در این دریاچه مسلما بر رشد، زاد و ولد، مهاجرت و تعداد گونه‌های این پرنده زیبا تاثیری بسیار منفی خواهد داشت. حرکات گروهی موزون فلامینگوها از دیدنی‌های محیط زیست بوده و در بین دوستداران طبیعت مشهور است.

وضعیت نومید کننده

رئیس پژوهشکده آرتمیا و جانوران آبزی دانشگاه ارومیه هم در این رابطه گفت: وضعیت دریاچه، نامطلوب و ناامیدکننده است. علی احسانی افزود: در صورت ادامه روند فعلی، مرگ دریاچه حتمی است، با این که کارشناسان، رسانه‌ها و بویژه مطبوعات استانی مرگ دریاچه را فریاد می‌زنند، اما فریادرسی نیست و کسی باور نمی‌کند که این دریاچه روزی خشک شود. به گفته وی با برگشتن دریاچه به حیات، اولین موجودی که زندگی خود را بازمی‌یابد، آرتمیاست.

عضو هیات علمی پژوهشکده آرتمیا نیز آب دریاچه ارومیه را از شورترین آب‌های جهان دانست و تصریح کرد: آب دریاچه به طور تقریبی نصف شده و در شرف خشکی است.

ناصر آق افزود: با این حال خیلی از مسوولان هنوز هم مدعی هستند که امکان ندارد دریاچه خشک شود، حال آن که اگر آب دریاچه تمام شود، کویری از نمک می‌آید که این زمان، زیاد دور هم نخواهد بود که توفان‌های نمک موجب نابودی کشاورزی منطقه بویژه در اطراف دریاچه می‌شود.

آرتمیا چیست؟

در سال‌هایی که دریاچه در شرایط فعلی قرار نداشت و پرآب بود، سالانه مقادیر فراوانی آرتمیا با قیمت‌های بالا صادر می‌شد یا برای مصارف داخلی در صنعت شیلات مورد استفاده قرار می‌گرفت.

کارشناسان اقتصادی، آرتمیا را به عنوان یک قطب اقتصادی برای منطقه پربرکت آذربایجان و نعمتی که خداوند به مردم ایران و آذربایجان اعطا کرده، می‌دانستند، اما حالا آرتمیا به‌ندرت دیده می‌شود. در سال‌های اخیر، به علت کم‌شدن تعداد این آبزی دریاهای شور، استحصال و برداشت آن قطع شده است.آرتمیا؛ موجودی کوچک و گران‌قیمت است و دریاچه ارومیه یکی از غنی‌ترین منابع آن در جهان است، اما با این حال، آرتمیا به عنوان تنها موجود زنده دریاچه ارومیه با خطر نابودی مواجه شده است و زودتر از دریاچه ارومیه، مرگ را به خود می‌بیند. در شرایطی که به گفته عضو هیات علمی پژوهشکده آرتمیا، در سال 77 به طور میانگین 10 میلیارد دلار درآمد از فروش آرتمیا حاصل شده است، اما در حال حاضر ادامه حیات این موجود ارزشمند از شرایط دشوار به شرایط غیرممکن رسیده است. آرتمیا یکی از انواع سخت‌پوستان است که در آب‌های لب شور تا شور که میزان املاح آنها ممکن است چند برابر آب دریا باشد، زندگی می‌کند. معنای اسم علمی این سخت پوست، گوشواره آبی است.

آرتمیای دریاچه ارومیه به عنوان گونه‌ای ویژه شناخته می‌شود که یکی از 7 گونه شناخته شده آرتمیای دو جنسی در جهان است. ارزش غذایی آن در حد مطلوب است و بیش از 52 درصد پروتئین و 4 درصد چربی دارد و ترکیب و میزان اسیدهای آمینه و اسیدهای چرب آن در حدی است که نیازهای غذایی آبزیان آب‌های شیرین را به این مواد به طور کامل برآورده می‌سازد.

دریاچه ارومیه در ایران، یکی از غنی‌ترین منابع آرتمیا در جهان شمرده می‌شود که در صنایع پرورش میگو و ماهی مورد استفاده قرار می‌گیرد. شاید به جرات بتوان گفت که آرتمیا مهم‌ترین غذای زنده مورد استفاده در آبزی‌پروری یا کشت آب‌ورزی جهانی است. وقتی در دنیا سالانه بیش از 2 هزار تن سیست (تخم) آرتمیا معامله می‌شود و به خصوص از خود آرتمیا یا سیست آن در تغذیه مراحل نوزادی ماهیان، سخت‌پوستان و نرم‌تنان و... سود می‌برند، می‌توان به اهمیت این سخت‌پوست کوچک بیشتر پی برد.