اطمینان در تربیت فرزندان

اگر شما بدانید هنگامی که کودکتان نسبت به داشتن وسیله‌ای که شما نمی‌خواهید به او بدهید جیغ و فریاد راه می‌اندازد باید نسبت به او بی‌محلی کنید و او را در اتاقش قرار دهید تا زمانی که جیغ و داد او به پایان برسد و خود به خود آرام شود یا این که نه اصلا این روش مناسبی نیست بلکه باید تمام تلاش خود را به کار اندازید تا حواس او را به چیزی دیگر جلب کنید آن وقت مسلما در تربیت فرزندتان موفق‌تر خواهید بود ولی حال چگونه می‌شود فهمید کدام روش مناسب‌تر و دقیق‌تر است.

سنین 15 ماهگی به بعد سنین نه گفتن است و کودکان تا دو سالگی به نافرمانی و لجا‌جت متهم می‌شوند در حالی که این رفتار نشان دهنده سیر تکاملی فرزندان و واکنش طبیعی برای کسب شخصیتی مستقل از والدین است. البته در هنگام تلاش فرزندان برای رسیدن به استقلال در این سنین با محدودیت‌هایی در توانایی خود برای انجام بخشی از کارها روبه‌رو و در نتیجه دچار نوعی تضاد و تناقض می‌شوند که این مساله به نوبه خود کودکان را دچار اضطراب می‌کند.

به اعتقاد متخصصان علوم تربیتی از سنین 15 ماهگی تا 3 سالگی اصولا کودکان بدخلق و لجباز می‌شوند و والدین همواره از این رفتار فرزندان خود گله‌مندند. از این رو بهترین راهکار در این شرایط درگیر نشدن با کودکان و ساده گذشتن از کنار مسائل است، چرا که در این سنین نمی‌توان با تحلیل و منطق با فرزندان کنار آمد. لذا یکی از موثرترین راه‌ها برای آموختن رفتار درست به فرزندان، تشویق آنها هنگامی است که مطابق نظر شما حرف می‌زنند یا عمل می‌کنند. فرزندان هنگام عصبانیت احساس می‌کنند که حقشان ضایع شده و والدین نسبت به آنها بی‌تفاوت بوده‌اند. در این شرایط حتی پرخاشگری می‌کنند اما والدین نباید این حرف‌ها را به دل بگیرند و اصولا رد شدن از کنار این رفتارها بهترین واکنش است. به خاطر داشته باشید برای حل مشکل یک راه‌حل قطعی و مستقل وجود ندارد، گاهی شما به عنوان مادر یا پدر راه‌حلی بهتر از کارشناسان پیدا می‌کنید و یادتان باشد مشکلات یک شبه حل نمی‌شود.

یکی از شیوه‌هایی که اغلب روان‌شناسان کودک به آن عقیده دارند و یک روش کلی در تربیت فرزندان به شمار می‌رود این است که هنگامی که فرزندتان عنق می‌شود سعی کنید خونسرد باشید. اگر صدایتان را بلند کنید و خشمگین شوید وی هم از رفتار شما تقلید می‌کند. موقعی که این وضع پیش می‌آید، داد کشیدن بر سر بچه ممکن است کار را بدتر کند. بکوشید جوی ایجاد کنید که میزان تنش کلی را کاهش داده و باعث شود که شما و فرزندتان هر دو احساس آرامش بیشتری کنید.

ضمن این که در آرامش به سر می‌برید، در پی آن باشید که توجه فرزندتان را به چیزی دیگر چون کار یا اسباب‌بازی جدید معطوف داشته و به این ترتیب ذهنش را منحرف گردانید. احتمالا شوخی‌هایی مثل شکلک درآوردن نیز به شما یاری خواهد کرد که در برخی مواقع فشارهای روانی را کاهش دهید. اگر حواس‌پرتی یا شوخی و خوشمزگی خشم کودک را فروننشاند، بهترین کار ممکن این است که رفتار مورد نظر را نادیده بگیرید.

شما نباید هیچ‌گاه فرزندتان را به خاطر بدعنقی تنبیه کنید؛ زیرا ممکن است احساسات مربوط به خشم و یاس را در دل نهان دارد که این خود احتمالا حالتی‌ بیمارگونه است. واکنش والدین به بدخلقی‌های فرزندان باید صبورانه، دلسوزانه، محبت‌آمیز و توا‡م با قاطعیت باشد. همزمان با رشد کودک این رفتار رفته‌رفته به او کمک می‌کند تا خویشتنداری را فراگیرد و هنگامی که عصبانی یا سرخورده می‌شود، دست از اوقات‌تلخی بردارد. به یاد داشته باشید که آزمون دستورات و محدودیت‌های پدر و مادران برای فرزندان امری عادی است.

اختلاف نظر ممنوع!

بسیاری از والدین در هنگام واکنش به اعمال خلاف فرزندان خود، دچار اختلاف نظر می‌شوند و آن را در حضور فرزندان بروز می‌دهند، در صورتی که والدین نباید فرزندان را در اختلاف نظرهای خود در زمینه تربیت آنها دخالت دهند. در این شرایط، هر کدام که طرف مخالف محسوب شود با واکنش فرزندان برای پناه گرفتن روبه‌رو خواهد شد. بنابراین باید بی‌طرفانه فقط نقش گزارشگر را در اتفاق روی داده،‌ ایفا کند. والدین اگر می‌خواهند تربیت صحیح داشته باشند، ضمن این که باید هماهنگ عمل کنند، به رفتارهای مناسب فرزندانشان نیز توجه لازم داشته باشند.

<بله> یا <نه>‌های خود را با اصرارهای کودک تغییر ندهند. برای رفتارهای نامناسب حتما جریمه را لحاظ کنند و قوانین خود را با اصرار کودک تغییر ندهند.

قوانین تربیتی را برای فرزندانشان روشن کنند، توقعات زیادی از آنها نداشته باشند و تشویق را فراموش نکنند.

هماهنگی پدر و مادر در شیوه تربیتی فرزندان بسیار اهمیت دارد و تا زمانی‌که فرزندی به‌دنیا نیامده است، آنها این تفاهم خود را اعلام می‌کنند و معتقدند که این هماهنگی باید وجود داشته باشد، اما به محض تولد کودک و به دلیل افزایش حساسیت‌ها و علاقه زیاد به کودک هر یک برای نگهداری و تربیت فرزندشان شیوه خاصی را پیش می‌گیرند.

از سوی دیگر، در خانواده‌هایی که والدین هر دو شاغل هستند پدر و مادر به دلیل این‌که زمان کمتری را نزد فرزندانشان هستند، نمی‌توانند در انتخاب شیوه تربیتی با هم هماهنگی داشته باشند و این نبود هماهنگی مشکلات زیادی را ایجاد می‌کند. لذا والدین نباید در صورت نبود تفاهم در حضور فرزندانشان به مشاجره، قهر و دعوا بپردازند و باید توجه داشت فرزندانی که در خانواده‌های تک سرپرست زندگی میکنند بسیار متعادل‌تر از فرزندانی هستند که خانواده‌هایی با پدر و مادر ولی پرمشاجره رشد می‌یابند.

از طرفی اگر والدین در تربیت فرزندان بتوانند با هم هماهنگی داشته باشند، اطرافیان هم اجازه دخالت بی‌موقع و نامناسب را نخواهند داشت و فرزندان با یک شیوه تربیتی مناسب و به طور متعادل رشد می‌یابند.

یکی از کارهای مهمی که قبل از هر چیز در تربیت فرزندان باید به‌کار ببریم و اغلب نیز به آن توجه نمی‌کنیم، تامل و تفکر است. به این معنی که وقتی فرزندمان کاری کرد که به نظر ما نامطلوب بود بهتر است در ابتدا فکر کنیم چرا چنین کاری را انجام داده و چه نیازی در کودک او را به سمت انجام این کار سوق داده است. این پرسش‌ها به ما کمک می‌کند که اولا بتوانیم در پرتو فکر کردن به پاسخ آنها خود را کنترل کنیم و نگذاریم خشم و عصبانیت‌مان بی‌دلیل ابراز شود و ثانیا به ما اجازه می‌دهد که به خودمان مراجعه کنیم و ببینیم آیا علت این رفتار کودک خود ما نبوده‌ایم؟ متاسفانه گاهی فرزندان ما برای جلب توجه ما کارهایی انجام می‌دهند که مطلوب نیست و گاهی نیز آن رفتار را از خود ما آموخته‌اند. برای مثال برخی مادرها فرزند خود را به خاطر دروغ گفتن سرزنش و تنبیه می‌کنند، غافل از این‌که این رفتار ناشایست را خود آنها به شکل ناخواسته به فرزندشان یاد داده‌اند. زمانی‌که به همسرشان یا به همسایه دروغ می‌گویند کودک خردسال هم این شیوه زندگی کردن را می‌آموزد. به هر حال به‌خاطر داشته باشید انتخاب راه مناسب برای تغییر رفتار کودک، خود یک هنر است و حتی گاهی شما به عنوان مادر یا پدر بهتر از کارشناسان می‌توانید بهترین راه‌حل را برای مشکلات فرزندتان پیدا کنید. هیچ‌گاه تحسین را فراموش نکنید و به رفتارهای او با دیدی مثبت نگاه کنید.

تربیت صحیح آن است وقتی فرزند شما نیم‌نگاهی به شما انداخت مطمئن می‌شود عملی که انجام داده درست است یا غلط. فراموش نیز نکنید به هنگام انتقاد شخصیت او را زیر سوال نبرید.

دیانا رحمتی