روزی روزگاری، مرداب انزلی

کودکان با شنا و بازی در دل آبهای پاک این مرداب، بزرگ می‌شدند، نوعروسان نشسته بر لوتکاهای چوبین از دل سبز آن آب به خانه بخت راهی می‌شدند و جوانان پاروکشان بارهای سبزی و تولیدات محلی را به شنبه بازار و پیربازار حمل می‌کردند. به گواهی تاریخ، عمق مرداب چنان بود که حتی قایق‌های بزرگ بادبانی از دل مرداب می‌گذشتند و تا پیربازار سفر می‌کردند.

اما گرچه ما این روزها مرداب انزلی را تالاب می‌نامیم اما بی‌توجهی نسبت به دفع پساب‌ها و پسماندهای خانگی و صنعتی، سم و کود شیمیایی، ورود رسوبات ناشی از جنگل‌تراشی‌ها و غیره این بهشت زیبا را که الهام‌بخش هر نقاش و شاعر و ترانه سرایی بود، تبدیل به یک مرداب کرد.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست انزلی اخیرا به مناسبت هفته محیط زیست از خشک شدن برخی نقاط تالاب انزلی خبر داده بود. ورود فاضلاب‌های صنعتی، کشاورزی، خانگی، کاهش سطح آب، رشد و پراکنش سریع نی و آزولا، فرسایش حوضه آبریز تالاب و در نتیجه افزایش رسوبات در تالاب، تبدیل زمین‌های حاشیه تالاب به زمین‌های کشاورزی، تردد قایق‌ها، پمپاژ آب و احداث استخرهای پرورش ماهی در جوار تالاب از‌جمله تهدیدهای این تالاب است.

سالانه 30 میلیون متر مکعب فاضلاب شهری، 500 میلیون تن رسوبات و مقدار زیادی سموم و کود شیمیایی وارد تالاب انزلی می‌شود.

یکی از مهمترین تهدیدهایی که برای تالاب انزلی عنوان می‌شود ساخت جاده کنار گذر یا به اعتقاد کارشناسان میان‌گذر است که به اعتقاد دکتر کهرم از کارشناسان ارشد و برجسته محیط زیست کشور، با روند فعلی احتمالا تالاب انزلی را از دست می‌دهیم.

محمود فرج‌پور کارشناس ارشد محیط زیست گیلان به ایرنا گفت: در گذشته حلقه مدیریت قدرتمندی به نام شورای عالی محیط زیست داشتیم که حذف شد.

حذف این شورا و حلقه‌های تخصصی مربوط به آن، تصمیم‌گیری را از رده‌های کارشناسی علمی به تصمیم‌گیری اجماعی و ریش‌سفیدی کشانده است.

از بین رفتن این شورا که گزاره‌های علمی لازم برای تصمیم‌گیری درخصوص تالاب‌های کشور از جمله تالاب انزلی را فراهم می‌کرد موجب اخذ تصمیمات نادرست و در نتیجه آسیب به محیط زیست می‌شود.

تالاب انزلی که جزو 21 تالاب بین‌المللی جهان است به دلیل مدیریت نابه‌جا و بی‌توجهی در فهرست تالاب‌های آسیب دیده قرار گرفته است.

یک سوم گیلان یعنی نزدیک 4000 کیلومتر‌مربع حوضه آبریز تالاب انزلی است و هر اتفاقی که در آن بیفتد روی تالاب و محیط زیست استان و مردم گیلان اثر خواهد گذاشت.

کریم ثابت‌رفتار، استادیار دانشگاه گیلان معتقد است: برای حفظ تالاب در وهله نخست باید بحث آمایش سرزمین (چگونگی استفاده از محیط‌زیست) و ارزیابی توان محیط زیست را جا بیاندازیم و در ادامه، طرح‌های حفاظتی را تهیه و اجرا کنیم. تالاب انزلی بخشی از پیکره مهم و زنده حیات گیلان، کشور و دریای خزر است. نابودی این بخش زیبا و ارزشمند از محیط زیست، بر کل حیات گیلان و کشور و دریای خزر تاثیر منفی می‌گذارد و آن را مانند بسیاری از میراث‌های ارزشمند دیگر کشورمان به افسانه‌ها می‌سپرد.

گروه شهرستان‌ها