کبد چرب و ریسک بیماری‌های قلبی

در دو مطالعه اخیر، محققان دریافتند که چربی اضافی موجود درکبد، کلید اصلی مقاومت به انسولین، اختلالات چربی خون و دیگر مشکلات مرتبط با دیابت و بیماری‌های قلبی و عروقی است. ذخیره میزان زیادی چربی در کبد، بنام کبد چرب غیر الکلی شناخته شده است. از آنجایی که چاقی، چه در بزرگسالان و چه در کودکان، از بیماری‌های شایع سال‌های اخیر است بالطبع یک افزایش چشمگیر در ابتلا به اسید چرب غیر الکلی نیز دیده می‌شود. این بیماری می‌تواند در موارد شدید به نارسایی و یا سیروز کبدی منجر شود، اما در مراحل اولیه، کبد چرب عوارض و اختلالات متابولیکی را تشدید می‌کند. در مطالعات اخیر روی بالغین و کودکان چاق که به دو گروه چاق مبتلا به کبد چرب و چاق‌های بدون علایم کبد چرب تقسیم شدند، محققان دریافتند کبد چرب باعث اختلالاتی در متابولیسم گلوکز و چربی، شامل پایین بودن سطح HDL خون می‌شود. در حالی که در گروهی که مشکل کبد چرب وجود نداشت، مشکلات متابولیک فوق مشاهده نگردید.

در این مطالعات بدون توجه به فرم سیبی و یا گلابی شکل بدن، این چربی کبدی است که ریسک مشکلات متابولیک را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بر این اساس چربی ناحیه شکمی بهترین مشخصه برای ریسک بیماری‌های قلبی و عروقی نیست و در واقع کبد چرب عامل مهم‌تری در تعیین ریسک بیماری‌های متابولیک است. لذا در فرد مبتلا به کبد چرب حتی بدون چاقی شکمی ریسک اختلالات متابولیک افزایش می‌یابد. مطالعات تحقیقاتی همچنین نشان می‌دهند کبد چرب با آزادسازی مقدار زیادی اسید چرب در گردش خون، باعث بالا رفتن تری گلیسرید و مقاومت به انسولین، به عنوان دو کلید اصلی دیابت نوع 2 می‌باشد.

نکته عملی: کودکان و بزرگسالان با کبد چرب باید حتما تحت نظر قرار گیرند تا بتوان از میزان ریسک بیماری‌های متابولیک مانند دیابت و نیز بیماری‌های قلبی کاست. افراد چاقی که هنوز مبتلا به کبد چرب نشده‌اند را باید به کاهش وزن تشویق کرد تا از ریسک بیماری‌های متابولیک کاسته شود.

 از طرف دیگر چاقی به همراه کبد چرب قطعا ریسک ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و دیابت را افزایش می‌دهد، ولی جالب آن است که وقتی شما وزن کم می‌کنید چربی اضافی موجود در کبد به سرعت محدود می‌شود. مهم‌تر آن‌که قبل از آن‌که وزن شما به میزان مطلوب برسد حتی محدود کردن کالری مصرفی در مدت چند هفته می‌تواند چربی کبد را کاهش داده و مقاومت به انسولین و مشکلات متابولیکی را بهبود بخشد.

دکتر حمیدرضا فرشچی
متخصص تغذیه وفوق تخصص دیابت و چاقی