زنگ خطر برای پل‌های زاینده‌رود

این در حالی است که با ادامه یافتن خشکی رودخانه و کاهش سطح آب، این خطر شدت می‌یابد.

دکتر سیدعبدالعظیم امیر شاه‌کرمی، عضو هیات علمی دانشگاه امیرکبیر و متخصص ژئوتکنیک، سازه و هیدرولیک با اعلام این مطلب به خبرنگار ما می‌گوید: پل خواجوی اصفهان، گل مهندسی دنیا و از بی‌نظیرترین آثار معماری و مهندسی جهان است که متاسفانه بعد از چندصد سال ماندگاری و بقاء، طی سال‌های اخیر بشدت در معرض آسیب و تخریب قرار گرفته است.

او که مدت 20 سال روی پل خواجو، منارجنبان، میدان نقش‌جهان و نیز این اواخر روی مسجد شیخ لطف‌الله و مسجد امام به صورت جامع تحقیق و بررسی کرده است،‌ با بیان این که تخریب تدریجی پل خواجو و سی و سه پل فراتر از مشکلات کنونی نشأت گرفته از خشکسالی است، می‌افزاید: آب آلوده، حاوی انواع نمک‌های مخرب و آلاینده است که این نمک‌ها با صعود رطوبت و تغییر سطح آب، داخل پایه‌های پل شده، در پشت لایه‌های رویی پایه رسوب کرده و باعث می‌شوند ملات پایه، خاصیت باروری، فشردگی و پوسیدگی خود را از دست بدهد، سنگ‌ها پوسته پوسته شوند، آجرهای پل آرام‌آرام خورده و فرسوده گردند و در نهایت مجموع این 3 پدیده منجر به سست شدن پایه‌های پل، نشست و ترک خوردن و در نهایت تخریب پل شود.

دکتر امیر شاه‌کرمی، با اشاره به این که پل خواجوی اصفهان سازه‌ای در 4 طبقه دارد، ادامه می‌دهد: طبقه نخست این سازه در کف رودخانه قرار دارد. این طبقه همان شمع‌های پل به حساب می‌آید و بر اثر صعود رطوبت هم آسیب نمی‌بیند، اما آن طبقه‌ای که در بالای کف رودخانه واقع شده است، بر اثر ورود روزافزون نمک‌های آلوده، بشدت آسیب می‌بیند و پیشروی این آسیب در طبقه آخر به صورت ترک‌خوردگی بر روی دیواره‌ها خود را نمایان می‌سازد.
او با تاکید بر این که خشک شدن آب رودخانه زاینده‌رود، دامنه تخریب این دو پل را بیشتر کرده است، می‌افزاید: افزایش هوازدگی شیمیایی و فیزیکی باعث شده است که با توجه به آهکی بودن سنگ‌های پل خواجو و نفوذپذیری قابل توجه آنها، دامنه تخریب این پل همواره افزایش یابد و چنانچه این تغییر سطح آب بخواهد همچنان ادامه پیدا کند و با خشکسالی شدت بیشتری بگیرد، به یقین باید منتظر نمایان شدن آسیب‌دیدگی‌های بیشتری بر روی این پل بود.

او در ادامه با اشاره به انجام مرمت‌های غیراصولی و نادرست بر روی پل خواجو، تصریح می‌کند: متاسفانه بر اساس یک کار غیرکارشناسی، مرمت‌های پل خواجو با پایه سیمان انجام گرفته است و این در حالی است که ملات این پل گچ است و سیمان به آسانی می‌تواند سنگ‌های آهکی پل خواجو را به سنگ گچ بسیار سست تبدیل کند و حتی به آسانی منجر به فرونشستن یکباره پل شود.

دکتر امیر شاه‌کریمی، با ابراز نگرانی از نحوه مرمت‌هایی که بر روی پل‌های این شهر انجام می‌گیرد و نیز شدت تخریب دو پل خواجو و سی‌وسه پل که متاسفانه دامنه تخریب در پل خواجو بسیار وسیع‌تر است، ابراز امیدواری می‌کند که مسوولان میراث فرهنگی و نیز دیگر مسوولان مربوط، به فکر چاره‌ای اساسی برای جلوگیری از تخریب بیشتر این پل‌ها که حقیقتا دو اثر معماری و تاریخی بی‌بدیل در دنیا هستند، باشند.

دکتر احمد امین‌پور، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان نیز در همین رابطه با بیان این که کم‌آبی و پرآبی رودخانه‌ها امری طبیعی است، می‌گوید: تغییرات جوی و نیز پدیده‌هایی مثل خشکسالی، سیل و ... که بعضا تاثیرات مخربی نیز دارند غیرقابل پیش‌بینی هستند و امکان وقوع آنها در همه جای دنیا وجود داردو متاسفانه نمی‌توان منکر تاثیر مخرب آنها بر روی آثار و ابنیه‌های تاریخی شد.

او با تاکید بر این که در این‌گونه مواقع بایستی تلاش کرد تا میزان خسارات احتمالی کاهش یابد، می‌افزاید: همه مردم اصفهان و ما نیز ناراحت هستیم از این که زاینده‌رود خشک شود و به تبع آن آثار و بناهای تاریخی چون پل خواجو و سی و سه پل تحت تاثیر این کم‌آبی و خشک شدن رودخانه در معرض تخریب قرار بگیرند و آسیبی به آنها وارد شود، اما مقابله با خشکسالی و مهار آن نیاز به عزمی همگانی دارد.

او با اشاره به این که سرمازدگی سال گذشته و خشکسالی امسال خسارات سنگینی را به این استان وارد کرده است، درباره مرمت آثار و ابنیه‌های تاریخی در اصفهان نیز می‌‌گوید: تخریب آثار تاریخی در گذر زمان بر اثر اتفاقات یا شرایط جوی مختلف چیزی نیست که بشود آن را انکار کرد یا به آسانی از کنارش گذشت، اما باید توجه داشت که ضرورت ایجاد بخش‌هایی برای مرمت ابنیه و آثار تاریخی در این سازمان نیز برای ترمیم تخریب‌های وارد آمده به آثار و بعضا جلوگیری از تخریب‌های بیشتر است که خوشبختانه تخصصی انجام می‌شود و کسانی که در این بخش کار می‌کنند به خوبی بر کار خود مسلط هستند.

او نیز مانند دکترامیرشاه کرمی، امیدوار است که اتفاقی برای این دو پل نیفتد و رودخانه زاینده‌رود هم بتواند مانند دوران پرآبی گذشته، شادابی و حیات دوباره خود را بازبیابد.

از سوی دیگر مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای اصفهان از رهاسازی آب به صورت دوره‌ای در این رودخانه خبر داد تا زاینده‌رود حیات خود را از سر بگیرد.

اصفهان ــ‌ خبرنگار جام‌جم