شکیب عیار؛ تصویری از روز‌های سخت اصفهان

اثری که پیش‌تر بسیاری تصور می‌کردند با عنوان فصل دوم «مهیار عیار» ساخته خواهد شد، اما حالا مشخص شده سازندگان تصمیم گرفته‌اند به‌جای ادامه مستقیم داستان، روایت تازه‌ای را در همان جهان تاریخی اما در مقطعی متفاوت دنبال کنند. شکیب عیار اگرچه از نظر فضای تاریخی و جهان داستانی به مهیار عیار نزدیک است، اما ادامه آن محسوب نمی‌شود. این‌بار مخاطب چند سال به عقب بازمی‌گردد؛ به روزهایی که هنوز شاه‌عباس صفوی وارد اصفهان نشده، شهر درگیر آشفتگی است و مردم زیر فشار رقابت و قدرت‌طلبی گروه‌های مختلف روزگار سختی را سپری می‌کنند. این پروژه با تهیه‌کنندگی بهروز مفید و کارگردانی علی هاشمی در حال تولید است؛ کارگردانی که پیش از این سریال «مستوران» را ساخته بود. فصل نخست مهیار عیار با کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی روی آنتن رفت و توانست توجه مخاطبان علاقه‌مند به آثار تاریخی را جلب کند. به همین بهانه با بهروز مفید درباره جزئیات این پروژه، تفاوت‌های آن با مهیار عیار، وضعیت تولید و دغدغه‌های مالی سریال گفت‌وگو کردیم.
   شکیب عیار ادامه مهیار عیار نیست
بهروز مفید در ابتدای گفت‌وگو با اشاره به تفاوت دو مجموعه به جام‌جم می‌گوید: فصل اول ما روایتگر دوره شکوفایی اصفهان و دوران حکومت شاه‌عباس بود؛ دوره‌ای که شیخ‌بهایی حضور داشت و اصفهان یکی از مهم‌ترین برهه‌های تمدنی خود را تجربه می‌کرد. ما از طریق داستان مهیار، علاوه بر روایت یک قصه، تلاش کردیم تصویری از آن دوره تاریخی و شرایط اجتماعی آن زمان ارائه دهیم. او ادامه می‌دهد که شخصیت مهیار، جوانی راهزن بود که براثر یک اتفاق و با تکیه بر روحیه جوانمردی، مسیر زندگی‌اش تغییر کرد و به یک عیار تبدیل شد؛ شخصیتی که در دل ماجراهای مختلف، مخاطب را با فضای تاریخی آن دوره همراه می‌کرد. اما شکیب عیار قرار نیست همان مسیر را تکرار کند. مفید توضیح می‌دهد: این‌بار مقطع تاریخی متفاوتی را انتخاب کرده‌ایم؛ دوره‌ای پیش از وقایع مهیار عیار. زمانی که هنوز شاه‌عباس وارد اصفهان نشده و حکومت مرکزی از انسجام کافی برخوردار نیست. شاه‌عباس تازه در قزوین به قدرت رسیده و نگران مرزهای ایران است. اصفهان هم یکی از سخت‌ترین روزهای تاریخی خود را پشت سر می‌گذارد. او از نکته‌ای جالب هم پرده برمی‌دارد؛ این‌که در قسمت‌های پایانی شکیب عیار، مخاطبان برای نخستین‌بار کودکی مهیار را خواهند دید؛ پلی داستانی که دو مجموعه را به یکدیگر متصل می‌کند، بی‌آن‌که یکی ادامه مستقیم دیگری باشد.
   چرا به گذشته برگشتید؟
یکی از پرسش‌هایی که پس از معرفی این پروژه مطرح شد، این بود که چرا سازندگان به‌جای ساخت فصل دوم مهیار عیار، سراغ داستانی در گذشته رفته‌اند؟ بهروز مفید در پاسخ می‌گوید: اگر همان مسیر فصل اول را ادامه می‌دادیم، حرف تازه‌ای برای گفتن نداشتیم. بازهم عیار ما وارد ماجراهای مختلف می‌شد و داستان جلو می‌رفت، اما احساس کردیم پیام اصلی فصل اول را گفته‌ایم. او معتقد است هدف اصلی مجموعه نخست، نمایش دوره شکوفایی ایران در زمان حکومت مقتدر شاه‌عباس بود؛ این‌که چگونه انسجام حکومت می‌تواند زمینه‌ساز توسعه، امنیت و پیشرفت باشد. اما شکیب عیار روی دیگر همین سکه را روایت می‌کند. در این سریال می‌خواهیم نشان دهیم وقتی حکومت دچار ضعف، چنددستگی و نبود تمرکز قدرت می‌شود، مردم چه سختی‌هایی را تجربه می‌کنند. در آن دوره، دو گروه از قزلباش‌ها عملا مردم را تحت فشار قرار داده‌اند و اصفهان شرایط دشواری را پشت سر می‌گذارد. در پایان داستان نیز ورود شاه‌عباس به اصفهان را خواهیم دید؛ اتفاقی که آغاز دوره‌ای تازه در تاریخ این شهر است.
با وجود آغاز تصویربرداری، تهیه‌کننده شکیب عیار از وضعیت مالی پروژه ابراز نگرانی می‌کند. او می‌گوید: درحال‌حاضر حدود ۲۰ درصد تصویربرداری انجام شده اما به‌شدت نگران وضعیت مالی پروژه هستم. اگر تأمین اعتبار به همین شکل پیش برود، ممکن است ظرف ۱۰روز آینده کار متوقف شود. به گفته او، تصویربرداری سریال در شهرک سینمایی غزالی انجام می‌شود و توقف احتمالی پروژه می‌تواند روند تولید را با مشکلات جدی مواجه کند. این نخستین‌بار نیست که یک پروژه تاریخی تلویزیون با چالش تأمین بودجه روبه‌رو می‌شود؛ آثاری که به‌دلیل طراحی صحنه، دکور، لباس، تعداد زیاد بازیگران و هزینه‌های تولید، همواره جزو پرهزینه‌ترین محصولات نمایشی به‌شمار می‌روند.
   حمیدرضا پگاه در نقش قهرمان جدید 
یکی از مهم‌ترین تغییرات نسبت به مهیار عیار، حضور حمیدرضا پگاه در نقش اصلی است. پگاه این‌بار نقش شکیب عیار را ایفا می‌کند؛ شخصیتی که محور اصلی داستان خواهد بود. بهروز مفید درباره ترکیب بازیگران نیز توضیح می‌دهد: حمیدرضا پگاه در نقش شکیب عیار، نیلوفر کوخانی در نقش شخصیت زن اصلی داستان؛ زنی مبارز و اثرگذار، پیام احمدی‌نیا در نقش کلانتر، امیرحسین صدیق در نقش داروغه (که هنوز حضورش به‌طور کامل قطعی نشده است)، مرجانه گلچین در نقش همسر داروغه، مریم موسویان در نقش دختر داروغه و سامروند معروفی در نقش میرزا، شاگرد شیخ بهایی.به گفته تهیه‌کننده، شکیب عیار درمجموع ۹۲ بازیگر دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد با مجموعه‌ای پرشخصیت و گسترده روبه‌رو خواهیم بود. او تأکید می‌کند: به‌دلیل ساختار داستان، بیشتر این شخصیت‌ها در طول روایت حضور مستمر دارند و تنها نقش‌های گذری نیستند.
   یک سریال «الف» تاریخی
شکیب عیار در رده سریال‌های «الف» ویژه تلویزیون تولید می‌شود؛ آثاری که معمولا از نظر طراحی صحنه، لباس، تعداد بازیگران و کیفیت تولید در سطح بالاتری نسبت به دیگر مجموعه‌های تلویزیونی قرار می‌گیرند. سازندگان امیدوارند این مجموعه نیز مانند مهیار عیار بتواند علاوه بر سرگرم‌کردن مخاطب، بخشی از تاریخ ایران را در قالبی داستانی و قابل فهم روایت کند. اما پرسش اینجاست که زمان پخش این مجموعه، چه زمانی خواهد بود؟ بهروز مفید درباره زمان احتمالی پخش نیز می‌گوید: تمام تلاش ما این است که سریال تا پایان امسال آماده شود. اگر روند تولید بدون وقفه ادامه پیدا کند، امیدواریم برای نوروز سال آینده روی آنتن برود. البته تحقق این برنامه، بیش از هر چیز به رفع مشکلات مالی پروژه و ادامه بدون توقف تصویربرداری بستگی دارد. آنچه از صحبت‌های تهیه‌کننده برمی‌آید، شکیب عیار بیش از آن‌که فصل دوم مهیار عیار باشد، یک پیش‌درآمد تاریخی برای آن محسوب می‌شود؛ روایتی از روزهای پرالتهاب اصفهان پیش از آغاز عصر طلایی شاه‌عباس. سازندگان این‌بار تلاش کرده‌اند به‌جای تکرار فرمول موفق گذشته، از زاویه‌ای دیگر به همان مقطع تاریخی نگاه کنند و تصویری از جامعه‌ای ارائه دهند که پیش از رسیدن به ثبات، روزگار دشواری را پشت سر گذاشته است. اکنون باید دید این پروژه می‌تواند از سد مشکلات مالی عبور کند و طبق برنامه به آنتن برسد یا خیر؛ چراکه اگر روند تولید متوقف نشود، شکیب عیار می‌تواند یکی از مهم‌ترین سریال‌های تاریخی تلویزیون در سال آینده باشد؛ مجموعه‌ای که هم پیوندی با مهیار عیار دارد و هم می‌کوشد هویت مستقل خود را در روایت تاریخ و داستان‌پردازی حفظ کند.

  روایت تاریخ از دل یک داستان

به گفته تهیه‌کننده،  هدف سازندگان صرفا ساخت یک سریال تاریخی یا روایت زندگی یک قهرمان نیست. 
مفید می‌گوید: تلاش ما این است که مخاطب در کنار دنبال‌کردن یک داستان جذاب، با فضای اجتماعی، سیاسی و تاریخی آن دوره نیز آشنا شود. همان‌طور که در مهیار عیار مخاطب با دوران شکوفایی اصفهان آشنا شد، این‌بار قرار است شرایط پیش از آن دوره را ببیند؛ زمانی که مردم زیر فشار بی‌ثباتی سیاسی زندگی می‌کردند. از نگاه مفید، همین تفاوت تاریخی باعث شده شکیب عیار هویت مستقلی پیدا کند و صرفا یک فصل دوم نباشد.