اما این اقدام در نگاه تحلیلگران با یک پارادوکس عمیق روبهروست؛ درحالیکه سرمایه حاصل از فروش واتسآپ به شرکت «متا» صرف تجهیز سیستم درمانی رژیم صهیونی میشود، همان پلتفرم (واتسآپ) بهعنوان یکی از ستونهای اصلی شناسایی و هدفگیری فلسطینیان در غزه توسط سیستمهای هوش مصنوعی ارتش رژیم صهیونی معرفی شده است. این گزارش به بررسی ابعاد پیچیده همکاری شرکت متا، نقش اپلیکیشن واتسآپ در کشتار هدفمند و تحلیلهای کارشناسان پدافندی درباره این نفوذ تکنولوژیک میپردازد.
ماشین ترور مبتنی بر هوش مصنوعی
افشاگریهای اخیر رسانههای تحقیقی نظیر «+۹۷۲ Magazine» و «Local Call»، پرده از واقعیتی هولناک برداشت: استفاده ارتش رژیم صهیونی از سیستم هوش مصنوعی بهنام «لاوندر» (Lavender). این سیستم قادر است با تحلیل دادههای کلان، لیستهایی از افراد مظنون به همکاری با گروههای مقاومت تهیه کند. براساس گزارشها، لاوندر در اوایل جنگ غزه، نام بیش از ۳۷ هزار فلسطینی را در لیست اهداف ترور قرار داده است.
نکته تکاندهنده دراینمیان، نرخ خطای پذیرفتهشده و استراتژی عملیاتی ارتش است. منابع اطلاعاتی فاش کردهاند که ارتش رژیم صهیونی آگاهانه تصمیم گرفته است اهداف شناساییشده را نه در میدان نبرد، بلکه در خانههایشان و درکنار خانواده هدف قرار دهد. یکی از منابع اطلاعاتی دراینباره میگوید: «بمباران خانه یک خانواده بهعنوان گزینه اول انتخاب میشد؛ سیستم برای پیداکردن افراد در این موقعیتها طراحی شده است.» این رویکرد بهمعنای پذیرش عامدانه تلفات بالای غیرنظامی برای حذف یکفرد مظنون است؛ مظنونی که اعتبار هدفبودنش خود جای سؤال دارد.
جاسوس نامرئی در گروههای خانوادگی و دوستانه
سؤالی که مطرح میشود این است که لاوندر چگونه اهداف خود را پیدا میکند؟ پل بیگار، مهندس نرمافزار و وبلاگنویس مشهور، در تحلیلهای خود به یکی از جزئیات کلیدی اشاره میکند که اغلب در گزارشهای نظامی نادیده گرفته میشود: نقش محوری واتسآپ.
طبق افشاگریها، یکی از شاخصهای اصلی لاوندر برای امتیازدهی به افراد و قراردادن آنها در لیست ترور، عضویت در گروههای واتسآپی است. اگر یک شهروند عادی فلسطینی در گروهی عضو باشد که یکفرد مظنون دیگر (حتی بهصورت اتفاقی) در آن حضور دارد، نمره ریسک او بهشدت بالا میرود. این مدل از شناسایی که بر پایه «ارتباطات شبکهای» استوار است، بدون توجه به محتوای پیامها، افراد را به اهداف نظامی تبدیل میکند. بیگار معتقد است که شرکت «متا» با دراختیارگذاشتن این متادیتاها، عملا در جنایات جنگی و نقض قوانین بینالمللی بشردوستانه سهیم شده است. این پلتفرم که مدعی حریم خصوصی و رمزگذاری سرتاسری است، حالا به ابزاری برای شناسایی موقعیت مکانی و پیوندهای اجتماعی فلسطینیان تبدیل گشته که نتیجه آن «پیشجنایت» نامیده میشود؛ مجازات پیش از ارتکاب جرم.
متا و دفاعیههایی که باورپذیر نیستند
در پاسخ به این اتهامات سنگین، سخنگویان واتسآپ و متا همواره سیاست تکذیب و ابهام را پیش گرفتهاند. آنها مدعی هستند که هیچ «درب پشتی» در سیستمهایشان وجود ندارد و اطلاعات بهصورت فلهای در اختیار هیچ دولتی قرار نمیگیرد. با این حال، تحلیلگران امنیت سایبری اشاره میکنند که برای هدفگیری توسط هوش مصنوعی، لزوما نیازی به خواندن متن پیامها نیست. دسترسی به «متادیتا» (Metadata) شامل فهرست تماسها، زمان فعالیت، موقعیت جغرافیایی و مهمتر از همه، گراف ارتباطات (چهکسی با چهکسی در چهگروهی است)، برای سیستمهای هوش مصنوعی مانند لاوندر کافی است نقشه دقیقی از شبکه اجتماعی یکفرد ترسیم کنند. شرکت متا با وجود ادعای شفافیت، سوابق طولانی در سرکوب صداهای فلسطینی و حذف محتواهایی که علیه روایتهای رسمی رژیم صهیونی است، دارد. از اجازه انتشار آگهیهای مروج خشونت علیه غزه تا تلاش برای محدودکردن واژه «صهیونیست»، همگی نشاندهنده یک سوگیری سیستماتیک در این غول فناوری است.
نیکوکاری یا تقویت زیرساخت امنیتی؟
بازگشت به موضوع اهدای ۲۰۰ میلیون دلاری جان کوم، ابعاد دیگری از این پرونده را میگشاید. کوم که خود از بنیانگذاران واتسآپ بوده و ثروت خود را از این مسیر بهدستآورده، سالهاست که از سازمانهای صهیونی و پروژههای شهرکسازی حمایت میکند. اهدای اخیر او به بیمارستان «شعر زدک» درحالی صورت میگیرد که پیش از این نیز ۵۰ میلیون دلار به بیمارستان «سوروکا» پس از آسیبدیدن در جریان تنشهای نظامی با ایران اهدا
کرده بود. مقامات بیمارستان شعرزدک با افتخار از این اهدا بهعنوان سندی بر «آغوش گرم صهیونیسم» یاد میکنند اما باید توجه داشت که در ساختار فعلی رژیم صهیونی، مرز میان مراکز درمانی و آمادگی نظامی بسیار باریک است. بیمارستانهایی که با بودجههای کلان خصوصی (عمدتا از سوی یهودیان آمریکا) ساخته میشوند، طراحیشان بهگونهای است که در زمان جنگ به اتاقهای فرماندهی و پناهگاههای استراتژیک تبدیل شوند. این سرمایهگذاریها عملا باری را از روی دوش رژیم صهیونیستی برای هزینهکرد در بخش غیرنظامی برمیدارد تا بودجههای رسمی دولتی با تمرکز بیشتری بهسمت ماشین جنگی و توسعه هوش مصنوعیهای ترور نظیر لاوندر هدایت شود.
از واتسآپ تا ترورهای هدفمند
در داخل ایران، مقامات پدافند غیرعامل و کارشناسان فضای مجازی با حساسیت بالایی این روند را دنبال میکنند. سردار غلامرضا جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو، صراحتا واتسآپ را متهم به همکاری در مکانیابی و ترور فرماندهان مقاومت کرده است. او در اظهارات خود به ترور شهید اسماعیل هنیه اشاره کرده و معتقد است تکنولوژیهای نوین دیجیتال و هوش مصنوعی تشخیص صدا، ابزارهای اصلی رژیمصهیونی در این عملیاتها بودهاند. جلالی تأکید دارد که حادثه انفجار پیجرها در لبنان ثابت کرد که دشمن از هیچ دستکاریای در وسایل ارتباطی برای ضربهزدن دریغ نمیکند.
همچنین، سید ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی در بخشی از گفتوگو با اقتصاد نیوز، نگاهی جامعتر به موضوع دارد. او هشدار میدهد که نباید تمام پیچیدگی عملیاتهای رژیم صهیونی را به یک اپلیکیشن مانند واتسآپ تقلیل داد. از نظر فیروزآبادی، موفقیتهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی حاصل یک «یکپارچگی سهگانه» است؛
یکپارچگی نهادی: هماهنگی کامل میان ارتش، موساد، نهادهای اداری و حمایتهای اطلاعاتی ناتو.
یکپارچگی فناورانه: استفاده همزمان از هواپیماهای رادارگریز، نفوذ در شبکههای مخابراتی زیرساختی (Core) و حملات سایبری پنهان.
یکپارچگی عملیاتی: پیوند میان دادههای هوش مصنوعی و عوامل انسانی روی زمین. او تأکید میکند که حتی اگر واتسآپ هم نبود، رژیم صهیونی با نفوذ در لایههای سختافزاری و زیرساختهای اینترنت، بهدنبال دستیابی به اهداف خود میرفت، هرچند که اپلیکیشنهای تحت مالکیت متا کار را برای آنها بسیار سادهتر کردهاند.
وقتی تلفن همراه به «پگاسوس» مجهز میشود
موضوع همکاری واتسآپ با سیستمهای نظامی را نباید جدا از صنعت جهانی نظارت (Surveillance) بررسی کرد. ظهور بدافزارهایی مانند «پگاسوس» (Pegasus) که توسط شرکت رژیم صهیونیی NSO توسعه یافته، نشان داد که حریم خصوصی در دنیای دیجیتال یک افسانه است. این بدافزارها میتوانند بدون نیاز به هیچ کنشی از سوی کاربر، گوشی را به یک جاسوس تمامعیار تبدیل کنند که تمام صداها، تصاویر و پیامها را مخابره میکند. در غزه، تلفیق متادیتای واتسآپ با قدرت پردازش سیستم لاوندر، یک «زندان دیجیتال» ایجاد کرده است. هر حرکت در فضای مجازی، هر عضویت در یک گروه ساده خبری یا خانوادگی، میتواند بهعنوان یک مدرک جرم برای سیستم هوش مصنوعی تعریف شود. این همانچیزی است که پل بیگار از آن بهعنوان نقض فاحش تعهدات متا به حقوق بشر یاد میکند.
مسئولیت غولهای فناوری در برابر خونهای ریخته شده
گزارشهای مستند از نقش سیستم لاوندر و همکاریهای غیرمستقیم (یا شاید مستقیم) واتسآپ در شناسایی اهداف انسانی، پرده از فصل جدید و تاریکی در تاریخ فناوری برمیدارد. در حالی که جان کوم، ثمره فروش یکی از محبوبترین اپلیکیشنهای جهان را صرف تجهیز بیمارستانهای رژیم صهیونی میکند تا نام خود را بهعنوان یکفرد خیرخواه ثبت کند، همان تکنولوژی در حال تسهیل فرآیند ویرانی بیمارستانها و خانهها در غزه است.
این واقعیت که عضویت در یک گروه واتسآپی میتواند به بهای جان یک خانواده تمام شود، اعتبار تمام ادعاهای شرکت متا درباره «رمزگذاری» و «امنیت» را مخدوش کرده است. دنیای امروز با پدیدهای مواجه است که در آن شرکتهای فناوری، به پیمانکاران اطلاعاتی ارتشها تبدیل شدهاند. برای کاربران جهانی، این یک هشدار است: در نبردهای مدرن، دادههای شما تنها اطلاعات شخصی نیستند، بلکه میتوانند مختصات یک حمله هوایی باشند.
همانطور که تحلیلگران پدافند غیرعامل تأکید کردهاند، تنها راه مقابله با این تهدیدات، نهتنها احتیاط در استفاده از نرمافزارهای خارجی، بلکه تلاش برای ایجاد زیرساختهای بومی و مستقل از غولهای فناوری است که پیوندهای ناگسستنیشان با کانونهای قدرت و صهیونیسم بینالملل، اکنون بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است. این گزارش نشان میدهد که نبرد در غزه، تنها در میدانهای خاکی نیست، بلکه در سرورهای سیلیکونولی و الگوریتمهای هوش مصنوعی جریان دارد که جان انسانها را به کدهایی برای حذفشدن تبدیل کردهاند.