پرستار پرستاران کیست؛

شرح وظایف پرستاری متناسب با توسعه و پیشرفت های پزشکی و پرستاری نیست. خیلی از مواردی که هم اکنون در سیستم درمان و سلامت در حال انجام است مانند پیوندهای قلب ، کبد، ریه ، کلیه و جراحی های مختلف و همچنین تکنیک هایی که در خصوص قلب و عروق ، باز کردن عروق و غیره در کشور در حال انجام است ، در گذشته نبود. معاون پشتیبانی سازمان نظام پرستاری در این خصوص می گوید 15 سال پیش بیماران برای درمان به خارج از کشور اعزام می شدند اما این اقدامات در حال حاضر در کشور انجام می شود و به تبع آن بخش های تخصصی و فوق تخصصی ایجاد شده و همچنین تکنولوژی و تجهیزات پزشکی فراهم شده است.
شریفی مقدم می افزاید: ما در 20 سال پیش خیلی از تکنولوژی ها و دستگاه هایی را که امروز در بخش های ویژه استفاده می شود، نداشتیم و شاید اصلا ساخته نشده بود یا نیاز به آن نبود که بیماران از آنها استفاده کنند. این پرستار با تجربه می گوید: بر این اساس انتظارات مردم از سیستم پرستاری ایجاب می کند که شرح وظایف جدید و نقش های جدیدی را برای پرستاران با توجه به توسعه های جدید تعریف کنیم. شرح وظایف فعلی پرستاران در حال حاضر بسیار محدود و بسته است و جوابگوی نیازهای فعلی سیستم سلامت نیست.
در خیلی از موارد نیز صراحت و شفافیت ندارد. معاون پشتیبانی سازمان نظام پرستاری می افزاید: بخشی از فعالیت های کارکنان پرستاری در شرح وظایفشان تعریف نشده است که در صورت بروز خسارت ، چون در شرح وظایف پرستاران نیست در صورت شکایت مریض ، در سیستم های حقوقی و انتظامی پرستاران محکوم می شوند. از سویی برخی از فعالیت های پرستاران اداری است که باید توسط منشی انجام شود اما پرستار به اجبار انجام می دهد. او اضافه می کند: بخشی از خدمات که بیماران نیاز دارند مثل خدمات اولیه بیماران ، کمک در راه بردن ، غذا دادن و غیره در شرح وظایف پرستاران نیست ولی با توجه به این که پرستاران حس انسان دوستانه دارند و از سویی این کارها وظیفه کمک بهیار است اما چون کمک بهیار در سیستم بیمارستانی ما نیست ، پرستاران انجام می دهند.

انجام کارهایی که وظیفه پرستاران نیست باعث می شود پرستار کار اصلی خود را نتواند انجام دهد و به بیماران لطمه بخورد

شریفی مقدم معتقد است: انجام کارهایی که وظیفه پرستاران نیست باعث می شود پرستار کار اصلی خود را نتواند انجام دهد و به بیماران لطمه بخورد. معاون پشتیبانی سازمان نظام پرستاری تاکید می کند: بر اساس قانون ، وظیفه بازنگری شرح وظایف پرستاران به عهده وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی است.
در قانون آمده است که نظام پرستاری باید در تنظیم شرح وظایف همکاری داشته باشد که این سازمان آمادگی کامل در این خصوص را دارد و امیدواریم هرچه زودتر این شرح وظایف بازنگری شود که قطعا به نفع مردم است.

سختی کار

پرستاری در اکثر کشورهای دنیا به عنوان یک شغل سخت و زیان آور شناخته شده است اما در ایران پرستاران بسیاری مزایای سختی کار را ندارند و یا عملا_ فرصتی برای استفاده از آن را پیدا نمی کنند.
فردی که پرستار با او سرو کار دارد، بیماری است که با اضطراب ، تشویش و نگرانی درباره آینده دست به گریبان است. بیماران کم بضاعت تر نگران تهیه مخارج هستند.
ارباب رجوع بیمارستان ها و پرستاران ، افرادی با آستانه تحمل پایین هستند که از پرستار خود انتظار دارند رفتاری بسیار خوب داشته باشد و تحمل کوچکترین بی اعتنایی را از طرف او ندارند. این فضا فضایی غمناک است که شادابی ندارد.
کسی که به طور مداوم در چنین محیطی کار می کند بسختی می تواند روحیه خود را حفظ کند. علاوه بر این شیفتهای فشرده و اضافه کاری های زیاد و شب کاری ها همگی دست به دست هم می دهند تا روحیه این افراد را تضعیف کنند.
حال به این مشکلات اضافه کنید کمبود نیرو را. در این شرایط تعداد بیمارانی که هر پرستار مسوولیت نگهداری آنها را دارد با توانایی جسمانی او تناسبی ندارد، به طوری که فشار زیاد کار، رمقی برای رسیدگی به نحو مطلوب برای پرستاران باقی نمی گذارد.
از آن گذشته پرستاران در هنگام خدمت با عوامل بیماریزایی همچون ویروس های ایدز، هپاتیت ، سل و بسیاری موارد دیگر در تماس مستقیم هستند که این مساله سلامت جانی آنها را بشدت به خطر می اندازد.

فراتر از بیمارداری

در کشور ما نگاه به حرفه پرستاری فقط در حوزه خدمات درمانی و بیمارستانی تعریف شده است.
در تعریفی که هم اکنون برای پرستار وجود دارد تعریف پرستار، بیمارستانی است ونشان دهنده این است که نگاه ما، سلامت محور نیست. برای ایجاد این نگاه باید به آموزش عمومی ، ارتقای سلامت و خدمات مشاوره ای توجه کرد. در علم امروز دیگر پرستاری را معادل بیمارداری نمی دانند. ترویج بهداشت ، حفظ سلامت و کاهش درد، از مسوولیت های اصلی پرستاران محسوب می شود. در دهه اخیر دامنه مسوولیت پرستاران به حوزه پیشگیری از بیماری ها، ارتقاء تندرستی ، توان بخشی و بازآموزی بیماران و خانواده بیمار نیز توسعه یافته است.

برای سلامت جامعه هر سال در روز پرستار نشریات می نویسند «سفیدپوشان مهربان همچون فرشته بر بالین بیماران حاضر می شوند و شبانه روز خود را وقف آنها می کنند روزتان مبارک باد و...» اما کسی به این فکر نمی کند که این پرستاران خود نیاز به پرستاری دارند! به راستی پرستار پرستاران کیست ؛!بیماری که لحظات سختی را به دور از خانواده در بیمارستان سپری می کند نیاز به رسیدگی دارد. او نیازمند محبت است تا بهبود یابد. پرستار در نقش فرشته ای سفیدپوش وظیفه مهمی برعهده دارد. رساندن دارو و ارائه مراقبت های پزشکی فقط قسمتی از وظیفه اوست. او باید بتواند از نظر روحی و روانی نیز از بیمار مراقبت کند یا حداقل وضع او را بدتر نکند. اما وقتی پرستار خود با مشکلات گوناگونی مواجه است آیا می توان از او انتظار تیمار داری داشت؛. مسوولان اگر به فکر جامعه ای سالم هستند، بهتر است نگاهی نیز به این قشر زحمتکش بیندازند و به مشکلات آنها رسیدگی کنند. پرستاران ، فرشتگان سپیدپوش جامعه هستند که لباس خدمت بی منت را بر تن دارند، آنان حمایت و پشتیبانی جامعه را می جویند و خواهان ارج نهادن جامعه به جایگاه واقعی خویشند، همچنان که رهبر معظم انقلاب می فرمایند: طرف حساب پرستار فقط خداست

در اکثر کشورهای پیشرفته در متون علمی رشته پرستاری بخش مهمی از آموزه های پرستاران به مراقبت های بهداشتی و پیشگیرانه و مشاوره آموزشی به مردم و نیز خدمات توانبخشی اختصاص دارد.
پرستاری به شیوه ای که به دنبال بهبودی بیمار است و بی اعتنا به سلامت و بهداشت جامعه ، عوارض جبران ناپذیری به دنبال دارد و به طور قطع روند سلامت و بهداشت جامعه را کند خواهد کرد.

امید به بهبود

خوشبختانه در دو سال اخیر برخی از مطالبات پرستاران محقق شده است.
اعظم گیوری با تاکید بر ضرورت اعمال نگاه علاج جویانه به مسائل پرستاری می گوید: 2 مطالبه پرستاری در سال 84 و 4 مطالبه آنان در سال 85 اخذ شد. مدیرکل دفتر پرستاری وزارت بهداشت می افزاید: براین اساس سختی و صعوبت کار پرستاری در بخشهای اورژانس و سوختگی از 35 به 100 درصد افزایش یافت و همچنین پرداخت نوبت کاری پرستاران دو برابر شد. مدیرکل دفتر پرستاری وزارت بهداشت در ادامه از تدوین و تصویب آیین نامه آموزش مداوم پرستاری خبر داده و می گوید: مسیر ارتقای شغلی که شامل 65 درصد از کارکنان پرستاری می شد به 100 درصد ارتقا یافت که در این راستا 734 میلیارد ریال اعتبار پیش بینی شد. گیوری می افزاید: طبق قوانین کار موجود کشوری زنان نباید به انجام کار سخت و زیان آور اشتغال ورزند. با تعاملات به عمل آمده در قالب لایحه ای و با اعمال تغییراتی در قانون کار، حرفه پرستاری مستثنا خواهد شد.
مدیرکل دفتر پرستاری وزارت بهداشت با اعلام این که در قالب لایحه ای ساعت کار پرستاری متناسب با سنوات کاری کاهش می یابد، می گوید: هم اکنون ساعت کار پرستاران 44 ساعت در هفته و 192 ساعت در ماه است. این در حالیست که در تمام حرفه ها با افزایش سنوات خدمت ، ساعات کاری کاهش می یابد.

علی اخوان بهبهانی