دانش آموزانی با قامت خمیده

تا پیش از آن که دفتر فعالیت های ورزشی وزارت آموزش و پرورش در طرح شناسنامه سلامت دانش آموزان به بررسی مشکلات ساختار قامتی دانش آموزان نپرداخته بود، ضرورت توجه به ناهنجاری های قامتی دانش آموزان و علل ایجادکننده آن جدی گرفته نمی شد.

کد خبر: ۱۳۴۱۶۱

به طوری که به گفته مجید کاشف ، مدیرکل فعالیت های ورزشی وزارت آموزش و پرورش اجرای دامنه دار طرح شناسایی ساختار قامتی دانش آموزان از سال 79 تاکنون رشد چشمگیری را در افزایش آمادگی جسمانی و کاهش ناهنجاری های قامتی دانش آموزان در پی داشته است ، وی بیشترین تمرکز این فعالیت ها را در بخش دانش آموزان دختر عنوان کرد و بهترین راه حل حذف ناهنجاری های قامتی را، فرهنگ سازی و آگاه سازی می داند.

وضعیت آمادگی جسمانی و بهبود ناهنجاری های قامتی دانش آموزان با اجرای طرح شناسنامه سلامت به چه سطحی رسیده است ، آیا بهبودی را در این زمینه شاهد بوده ایم؛
ما تلاش کردیم در سال تحصیلی 84 - 85 برنامه شناسنامه سلامت دانش آموزان را به صورت گسترده تری اجرا کنیم. به این منظور اهداف و برنامه های مورد نظرمان را به همه کشور ابلاغ کردیم. در این شناسنامه دو بخش مربوط به تربیت بدنی مورد توجه قرار گرفت : یکی بخش ساختار قامتی و دیگری آمادگی جسمانی مرتبط با سلامتی.
نتایجی که از اجرای این طرح نیز به دست آمده ، گویای موفقیت آن بوده و نتایج آن نشان داده است که در بخش آمادگی جسمانی دختران ، 21 درصد و پسران 17 درصد در مجموع قابلیت های جسمانی رشد داشته اند. این نتایج که از 23استان کشور استخراج شده است ، نشان می دهد که دختران و پسران امروز از 6 سال پیش قوی و سریع تر هستند. به طوری که در طول این 5 سال برنامه های انجام شده به گونه ای بوده که رشد آمادگی جسمانی دختران و پسران ما بهبود یافته است.
بعلاوه رشد 21 درصدی در گروه دختران هم بیانگر اولویت قرار گرفتن دختران دانش آموز در صدر برنامه های شناسنامه سلامت است.
از سوی دیگر برای تشخیص و تفکیک میزان ناهنجاری های قامتی دانش آموزان ، ملاکهای ناهنجاری های ضعیف ، متوسط و شدید نیز مدنظر قرار گرفت تا با توجه به این ملاکها دانش آموزان را برای بهبود در مسیر مناسب هدایت کنیم. این اقدام به کاهش ناهنجاری های دانش آموزان کمک زیادی کرد به طوری که در مقایسه با گذشته ، هم اکنون آمار پایین تری از ناهنجاری های قامتی دانش آموزان داریم.
به پیوست گزارشی که از اجرای طرح سنجش ساختار قامتی داریم ، در سال تحصیلی 84-85 از میان حدود 459 هزار دانش آموز شرکت داده شده در طرح ساختار قامتی ، حدود 16 درصد دانش آموز دختر دارای ناهنجاری در حد متوسط و حدود 3 درصد ناهنجاری شدید دارند. همچنین 15 درصد پسران دانش آموز ما نیز ناهنجاری های متوسط و حدود 2 درصد هم ناهنجاری از نوع شدید دارند. این درصدها در مقایسه با سالهای ابتدای اجرای طرح ، کاهش رضایت بخشی یافته است. به عبارت دیگر به استناد این تغییرات می توان گفت که ما توانسته ایم این مشکلات را در میان دانش آموزان کاهش دهیم.
برنامه ریزان این دفتر امیدوارند که با این روند بتوانند در طول 4 سال ، طرح شناسنامه سلامت و ساختار قامتی را به صورت کامل و گسترده در سراسر مدارس کشور به اجرا درآورند و با فرهنگ سازی درخصوص آن نتایج مطلوب تری بگیرند.

درباره ایجاد کانون ورزشهای اصلاحی توضیح دهید. آیا این کانون ها در کاهش ناهنجاری های قامتی دانش آموزان شرکت داده شده در طرح موثر بوده است یا خیر؛
کانون ورزشهای اصلاحی ، مکانی است که برای رفع ناهنجاری های شدید دانش آموزانی که دارای مشکلات جسمی هستند، تاسیس شده اند. در این خصوص تلاش شده که در هر منطقه یا شهرستان دست کم یک کانون تاسیس شود. پس از شناسایی و تشخیص میزان ناهنجاری های قامتی ، دانش آموزانی که ناهنجاری هایی از نوع شدید دارند به این کانون ها هدایت می شوند و در یک دوره 3 ماهه انجام حرکتها و ورزشهای اصلاحی روی آنها انجام می گیرد. خوب ما انتظار داریم پس از انجام پیاپی این فعالیت های ورزشی و پس از پایان این دوره 3 ماهه ، چنین افرادی از حالت ناهنجاری که به آن مبتلا هستند خارج شوند و بهبود نسبی پیدا کنند. نتایج پژوهش ها هم نشان داده اگر در طول دوره 3 ماهه ، یک روز در میان ، دانش آموز این حرکات ورزشی را انجام دهد تا حدود 30 درصد از ناهنجاری بهبود و کاهش خواهد یافت ؛ البته این بهبود بستگی به این دارد که پس از پایان این دوره نیز انجام حرکات اصلاحی ادامه پیدا کند، چرا که در صورت توقف این حرکات ، ناهنجاری برگشت پذیر خواهد بود. علت هم این است که ما در طول روز و فعالیت های روزانه مان عادتهای غلطی داریم که بدن و عضلات را در حالت صحیح خود نگه نمی دارد. این موجب می شود که برخی از عضلات قوی تر و برخی ضعیف تر بمانند. این ضعیف و قوی شدن نامناسب و نامتعادل عضلات نیز باعث انحراف وضعیت بدن از حالت طبیعی خود می شود. به عنوان مثال ، فردی که عضلات سینه او قوی تر از عضلات پشت اوست ، عضلات سینه او جمع شده و حالت گوژپشتی پیدا خواهد کرد. البته عوامل دیگری هم در گوژپشتی دخالت دارند که در کانون ها با ارائه حرکات ورزشی اصلاحی ، عضلات ضعیف را قوی تر و عضلات قوی را منعطف تر کرده و بدن را به سمت داشتن وضعیت طبیعی هدایت می کنیم.

ورزش برای اعتماد به نفس

مدارس ، معلمان و مجموعه های ورزشی این وظیفه را دارند که ورزش را به عنوان عامل نشاطآور برای بچه ها معرفی کنند. دفتر فعالیت های ورزشی هم با این رویکرد برنامه های مختلفی مانند برنامه های بانشاط، جشنواره و همایش برگزار خواهد کرد.
تاکنون دلایل مختلفی را درباره لزوم فعال بودن دختران شنیده اید. همه ما می دانیم اگر دختری از 10 سالگی فعالیت و ورزش را شروع نکند، فقط 10 درصد امکان دارد که در 25 سالگی به ورزش روی آورد. تحقیقات نشان می دهد که فعالیت های بدنی ، روش مناسبی برای کاهش فشارها و ناامیدی در دختران است.
ورزش برای دختران موجب تقویت مهارت مدیریت و شرکت در کارگروهی می شود. دخترانی که در ورزش های مختلف شرکت می کنند، اعتماد به نفس بالایی دارند، بنابراین چگونه می توان دختران جوان را در مسیری قرار داد که همه مزایای فعالیت جسمانی را کسب کنند؛ ارائه راهکارهای مناسب ، فراهم کردن اطلاعات لازم درباره فعالیت بدنی و معرفی آن به دختران ، سبب می شود تحولاتی در زندگی آنها به وجود بیاید

در صورتی که اجرای این حرکات ادامه پیدا نکند، ناهنجاری برمی گردد. بنابراین توصیه می کنیم دانش آموزان حرکات اصلاحی را به صورت مداوم انجام دهند. اکنون هم ایجاد این کانون ها و انجام حرکات ورزشی اصلاحی در کنار دیگر اقدامات موجب شده است دخترها و پسرهایی ، قویتر از 6 سال گذشته داشته باشیم.
نتیجه این که آمادگی جسمانی دانش آموزان افزایش و در برابر آن ناهنجاری ها کاهش یافته است. با توجه به این که این افزایش و کاهش سیری منطقی را می گذراند از این رو، ما به این نتایج اعتماد می کنیم.

مدارس و کانون ها نیازمند به تجهیزات کافی ورزشی هستند، در صورتی که ما در این خصوص هم در خانواده ها و هم مدارس با محدودیت مواجه ایم. به عنوان مدیرکل فعالیت های ورزشی ، این مساله را چگونه می بینید؛
بله این که بخواهیم همه تجهیزات مورد نیاز را با شرایطی که در آن قرار داریم فراهم کنیم ، امکان پذیر نخواهد بود، حتی اگر همه میز و نیمکت ها و امکاناتی که دانش آموز در مدرسه دارد استاندارد کنیم ، مگر دانش آموز چقدر از وقت خود را در مدرسه می گذراند؛ اکنون بیشترین وقت دانش آموز در خانه و جامعه سپری می شود، بنابراین مهمتر از تجهیز کردن ، آگاه کردن افراد است ، این که چگونه بنشینند، بخوابند، راه بروند و در همه فعالیت های روزمره چگونه در حالت صحیح بدنی قرار بگیرند. معتقدم اگر این آگاهی و فرهنگ ایجاد شود و ما وقت و هزینه هایمان را در این مسیر صرف کنیم ، مفیدتر خواهد بود؛ البته تاکید می کنم که برای اجرای ورزشهای اصلاحی نیاز به وسیله های خاص نیست و حتی وسایل ورزشی ای را که ما در این برنامه ها از آن استفاده می کنیم ، اصلا گران نیستند.

گویا درخصوص ترکیب بدنی و درصد چربی دانش آموزان هم کارهایی انجام داده اید؛
بله. علاوه بر شناسایی ناهنجاری های قامتی ، مقدار چربی ، چاقی یا لاغری دانش آموزان را هم بررسی کرده ایم. حد مطلوب درصد چربی برای دانش آموزان دختر بین یک تا 27 درصد و برای پسران 10 تا 20 درصد است که این تفاوت به دلیل جنسیت است . نتایجی که از 500 هزار دانش آموز مقطع راهنمایی شرکت داده شده در طرح به دست آوردیم نشان داد: حدود 10 درصد، دختران دانش آموز لاغر، 15 درصد کمبود وزن و 53 درصد وزن مطلوب ، 14 درصد اضافه وزن دارند و 6 درصد هم چاق هستند. درباره پسران هم نتایج چنین بود که 5درصد لاغر، 16 درصد کمبود وزن ، 53 درصد وزن مطلوب ، 15 درصد اضافه وزن و 9 درصد چاق هستند. با این بررسی متوجه شدیم در مقایسه با استانداردهای جهانی ، دانش آموزان ما کمتر چاق هستند، اما بیشتر لاغرند. به عبارت دیگر دخترهای ما بیش از آن که چاق باشند، لاغری مفرط دارند و پسرها در مقایسه با دختران بیشتر چاق هستند. خوشبختانه استاندارد چاقی ما به نسبت کشورهای مرفه پایین تر است. این موضوع وقتی نگران کننده نیست که آمار لاغری ما هم کمتر از استاندارد باشد در حالی که چنین نیست.
یعنی آمار لاغرهایمان بیش از کشورهای مرفه است و این نشان می دهد که اگر چاقی پایین تر است به دلیل کنترل تغذیه نیست ؛ بلکه به دلیل نبود تغذیه مناسب است. برای همین است که برنامه های تغذیه مان را در مدارس گسترش داده ایم. مسوولان مدارس هم باید در نظر داشته باشند در ساعتهای درس تربیت بدنی ابتدا این اطمینان را کسب کنند که دانش آموز تغذیه مناسب داشته است. در این بررسی نیز به آمار جالبی دست پیدا کردیم که چنین بود، از مجموع استان های شرکت کننده در طرح ، اصفهان و تهران بالاترین میزان چاقی و ایلام و هرمزگان پایین ترین میزان چاقی را دارند.