حواستان به مردم هست؟!

طیف گسترده واکنش‌ها
این اظهارات رئیس‌جمهور در روزهای اخیر به سوژه اصلی رسانه‌ها تبدیل شده و بسیاری از چهره‌های سیاسی نسبت به اظهار بی‌اطلاعی رئیس‌جمهور از زمان سهمیه‌بندی بنزین واکنش داشته‌اند. در این میان واکنش حامیان دولت و انتقاد آنها از بیان چنین اظهاراتی از سوی رئیس‌جمهور بیشتر جلب توجه می‌کند.
علی مطهری در یادداشتی با عنوان «عذر بدتر از گناه» نوشت: نمی‌توان این عذر را برای تقصیر ایشان در نحوه اجرای تصمیم مذکور پذیرفت.
وی افزود: رئیس‌جمهور مقام اول اجرایی کشور است و باید برای اجرای آن تصمیم در جزئیات آن دخالت کرده و قبل از همه با مردم صحبت می‌کرد و ضرورت اصل این کار را ـ نه با این شیب تندی که انجام شد ـ برای مردم بیان می‌کرد و در واقع به شخصیت مردم احترام می‌گذاشت نه این‌که آنها را غافلگیر کند.
مطهری ادامه داده است: قبول داریم که مسؤولیت اجرا به وزیر کشور و شورای امنیت کشور و صدا و سیما واگذار شده بود و به همین جهت استیضاح وزیر کشور در دستور کار مجلس است ولی رئیس‌جمهور نباید این امر خطیر را رها می‌کرد. باید گفت این سخن رئیس‌جمهور عذر بدتر از گناه است.
غلامحسین کرباسچی، عضو حزب کارگزاران سازندگی هم در مطلبی در فضای مجازی نوشت: به عنوان یکی از حامیان این دولت غرق در عرق شرم از مصاحبه وزیر کشور بودم که سخنان همراه با قهقهه جناب رئیس‌جمهور پاک ناامیدمان کرد. دریغ از کمی انصاف و احساس و تدبیر.
محمدعلی ابطحی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور در دوره اصلاحات هم در مطلبی نوشت:‌ اگر واقعا رئیس‌جمهور صبح جمعه خبر گران شدن بنزین را شنیده باشد، نشانه نهادینه شدن غرور و بی‌توجهی به مردم است.
وی تصریح کرد: وزارت کشور آن قدر دور از واقعیت‌های جامعه بوده است و این تغییر نرخ را کوچک می‌پنداشته که قبول کرده، بدون اطلاع رئیس‌جمهور، مجلس و سایر نهادها به این امر اقدام کند.
عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز با بیان این‌که باید دفتر رئیس‌جمهور جواب دهد، نوشت: از بعدازظهر پنجشنبه خبر درز کرده بود و اوایل شب، پمپ‌بنزین‌ها شلوغ شده بود پس یا دفتر رئیس‌جمهور بی‌اطلاع از شهر بوده یا شب جمعه‌ای نخواسته مزاحم وقت رئیس شود تا روز جمعه؛ هردو فاجعه است.
ابطحی با بیان این‌که این محاسبه غلط، باعث شد عوامل خارجی دست به کار شوند و تخریب‌ها صورت گیرد، اظهار کرد: همه اینها نشان از بی‌تدبیری و مهم‌تر، بی‌اطلاعی از وضع جامعه است.
وی از رئیس‌جمهور خواست به خاطر این موضع‌گیری از مردم عذرخواهی کند.
این فعال سیاسی اصلاح طلب با بیان این‌که باور این‌که رئیس جمهور از این موضوع اطلاع نداشته، سخت است تصریح کرد: شاید چون کار خراب شده، خواسته با اعلام بی‌اطلاعی، پشت وزارت کشور و شورای امنیت کشور را خالی کند. اگر هم چنین بوده چیزی از مسؤولیت او کم نمی‌کند.
اصولگرایان و سایر شخصیت‌های سیاسی نیز در موضع‌گیری‌هایی از سخنان اخیر روحانی انتقاد کردند.
محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در همین زمینه در مطلبی نوشت: کنار کشیدن آقای روحانی از پذیرش مسؤولیت انتخاب زمان و چگونگی اجرای افزایش قیمت بنزین جای شگفتی دارد.
حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس فراکسیون نمایندگان ولایی مجلس هم در گفت‌وگو با فارس اظهار کرد:‌ این سخن اخیر رئیس‌جمهور انصافا در شان رئیس‌جمهور ایران و ملت بزرگ ایران نبود.
نماینده همدان بیان کرد: این روزها مردم نگاهشان به استدلال،‌ توجیه منطقی و عقلانی این اقدام (اجرای طرح افزایش قیمت بنزین) از طرف دولتمردان بود.
وی افزود: ای‌کاش آقای رئیس‌جمهور در این رابطه اصلا صحبت نمی‌کرد چرا که صحبت‌های چند روز اخیر، ضد و نقیض است و صحبت‌‌هایی که در دولت انجام شده و سخنانی که رئیس‌جمهور می‌گوید همه اینها نشان می‌دهد که حرفی برای زدن ندارند.
سرلشکر محمدعلی جعفری، رئیس قرارگاه فرهنگی و اجتماعی حضرت بقیه‌ا...الاعظم هم در فضای مجازی نوشت: بی‌خبری مقام مسؤول ما از زمان گران شدن بنزین و اطلاع در صبح جمعه، خبر جدیدی برای مردم بود اما تعجب‌برانگیز نبود. چون بیش از شش سال است مردم معیشت خود را دستخوش همین بی‌خبری‌ها می‌بینند. فقط نمی‌دانند چگونه باید اعتراضشان را به گوش ایشان برسانند که بدخواهان فرصت سوءاستفاده پیدا نکنند.

ادامه انتقادات از نحوه اجرا
علاوه بر واکنش‌ها به اظهار بی‌اطلاعی رئیس‌جمهور از زمان اجرای سهمیه‌بندی بنزین، همچنان درباره نحوه اجرای این طرح و کم و کیف آن نیز بحث‌های زیادی وجود دارد و اگرچه کمتر کسی نسبت به اصل سهمیه‌بندی بنزین مشکل دارد اما انتقادات زیادی درباره نحوه اجرای آن مطرح است. بخش زیادی از این انتقادات درخصوص بی‌توجهی دولت به ضرورت قانع کردن مردم قبل از اجرای این طرح است.
در همین زمینه عباس عبدی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب نحوه اجرای طرح مدیریت مصرف سوخت را افتضاح مدیریتی خواند و گفت: علاوه بر این، این را هم قبول دارم که حذف کارت سوخت، اقدام بیخودی بود اما همه اینها را باید در چارچوب شکاف در ساخت قدرت تحلیل کرد.
وی در واکنش به عدم اقناع افکار عمومی از سوی دولت گفت: واقعیت این است که سیاست نئولیبرالی خیلی اعتقادی به افکار عمومی ندارد.
البته رئیس‌جمهور در سخنرانی روز چهارشنبه خود توجیهاتی درباره عدم اطلاع‌رسانی قبل از سهمیه‌بندی بنزین ارائه کرد و جلوگیری از ایجاد صف‌های طولانی در پمپ‌های بنزین را یکی از دلایل این کار عنوان کرد. این در حالی است که این بار اگرچه قبل از سهمیه‌بندی بنزین، صف‌های طولانی در پمپ‌بنزین شکل نگرفت اما بعد از سهمیه‌بندی شاهد این پدیده بودیم و هنوز در برخی جایگاه‌ها صف‌های طولانی وجود دارد.
در چنین شرایطی به نظر می‌رسد اظهار بی‌اطلاعی رئیس‌جمهور از زمان سهمیه‌بندی و طرح توجیهاتی از جمله جلوگیری از ایجاد صف در پمپ‌بنزین، نه‌تنها افکار عمومی را که در انتظار پاسخگویی مسؤولان است قانع نمی‌کند که باعث ناخرسندی بیشتر مردم خواهد شد.

امیدوارم سخنان رئیس‌جمهور صحت نداشته باشد
اکبر ترکان
عضو حزب اعتدال و توسعه
اگر خبر روزهای اخیر مبنی بر این‌که رئیس‌جمهور روز جمعه از طریق رادیو در جریان افزایش قیمت بنزین قرار گرفته باشد درست باشد باید نگران باشیم. چرا که تصمیماتی به این اندازه از اهمیت گرفته شده و رئیس‌جمهور در جریان جزئیات آن نیست. این تصمیم آنقدر مهم است که قطعا می‌بایست رئیس‌جمهور در مورد زمان اجرای آن، شیوه و تبعات اجرایش اطلاعات کاملی داشته باشد، به همین دلیل امیدوارم این حرف‌ها صحت نداشته باشد.
در مورد سخنان مطرح شده از سوی رئیس‌جمهور در رسانه‌ها نمی‌توانم مطلب بیشتری بیان کنم زیرا این احتمال هم وجود دارد که ایشان از همه ابعاد این تصمیم‌گیری مطلع بوده اما برخی از ابعاد از جمله زمان اجرا را به وزیر کشور محول کرده است. با این‌حال همان‌طور که گفتم اهمیت این تصمیم آنقدر زیاد بوده که رئیس‌جمهور باید درباره همه جزئیات آن اطلاع داشته باشد. در ضمن تناقض‌های بسیاری در مورد نقل قول‌هایی که از سوی سران قوا در آن جلسه مطرح شده وجود دارد و همه اینها نیازمند بررسی است.
از سوی دیگر، رهبری از مصوبه اخیر بنزینی حمایت کردند، در عین حال باید بگویم که نقدهای بسیاری به خود تصمیم وارد است، چرا که 9 درصد سبد انرژی کشور بنزین است اما 70 درصد سبد انرژی کشور گاز طبیعی است. بنابراین تصمیم‌گیری درباره بنزین به تنهایی حلال مشکلات شدت بالای مصرف انرژی در ایران نیست و باید درباره اصلاح الگوی مصرف انرژی در کشور چاره‌اندیشی کنیم.
البته تا این مرحله از تصمیم چاره‌ای جز حمایت و پشتیبانی نداریم و باید انتظار داشته باشیم که برای انرژی طرح جامعی مورد بحث قرار گیرد.

با افکار عمومی بازی نکنید
عبدا...ناصری
فعال سیاسی اصلاح‌طلب
در مواقعی مانند این روزها، جامعه انتظار دارد رئیس‌جمهور به‌عنوان مسؤول اجرایی کشور در مورد اقدام انجام شده پاسخگو باشد، نه این‌که از خودش سلب مسؤولیت کند، چرا که سلب مسؤولیت ممکن است بعضا موجب ایجاد اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی و از همه مهم‌تر عدم‌باورپذیری جامعه باشد.
از روزی که رئیس‌جمهور چنین موضع‌گیری کرده بیش از آن‌که اظهارنظر وی سوژه جدی افکار عمومی باشد موجب شوخی شده و افکار عمومی با آن طنازی می‌کند، چرا که مردم و نخبگان چنین سخنانی را باور نمی‌کنند.
تلاش برای سلب مسؤولیت از خود و اظهار بی‌اطلاعی از زمان اجرای طرح، نه‌تنها مسؤولیت را کاهش نمی‌دهد بلکه باعث افزایش مسؤولیت درخصوص اتفاقات پس از افزایش سهمیه‌بندی بنزین می‌شود. زیرا مردم معتقدند این چه رئیس‌جمهور و شورای عالی امنیت ملی است که از اجرای یک تصمیم حساس خبر ندارد، این در حالی است که یکی دو روز قبل از اعلام افزایش قیمت بنزین، معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد طی جلسه‌ای محرمانه طرح موضوع کرده است. بنابراین سخنان اخیر روحانی نه‌تنها قابل پذیرش نیست بلکه ایشان را متهم به بازی با افکار عمومی می‌کند.

تفویض اختیار با سلب مسؤولیت فرق دارد
محمد هاشمی / فعال اصلاح‌طلب
توقع و انتظار جامعه از مسؤولان آنهم در جایگاه ریاست جمهوری این نبود که نسبت به تصمیمی با اهمیت بسیار اظهار بی‌اطلاعی کند. قطعا با چنین سخنانی مردم قانع نمی‌شوند و انتظار دارند مسؤولان رده بالای کشور با اشراف کامل در مورد تمام جوانب یک موضوع، در مورد آن تصمیم‌گیری کنند.
جمله‌ای میان مسؤولان وجود دارد که «من تفویض اختیار کردم اما سلب مسؤولیت نکرده‌ام» به این معنی که ممکن است آقای روحانی تفویض اختیار کرده باشد اما قطعا در این زمینه یعنی موضوع بنزین، سلب اختیار نکرده است و جامعه نیز چنین توقعی ندارد. نخبگان و مردم انتظار دارند رئیس‌جمهور از همه مسائلی که در کشور در جریان است اطلاع داشته و تصمیم نهایی را نیز خودش اتخاذ کند.
چنین اظهارنظرهایی از سوی مسؤولان اجرایی کشور که به جای پاسخگویی در مورد چرایی تصمیم‌گیری‌هایشان از خودشان سلب مسؤولیت می‌کنند موجب می‌شود در آینده نیز مردم با تردید به تصمیماتی که اتخاذ می‌شود، نگاه کنند.

اظهارات رئیس‌جمهور به وجهه کل دولت آسیب زد
مهدی فضائلی / فعال رسانه‌ای
سخنان رئیس‌جمهور از نظر محتوا و لحنی که مطرح کرده بسیار جای تعجب و تاسف است. در شرایطی که یکی از مهم‌ترین تصمیمات اقتصادی دولت که برخی از آن به‌عنوان جراحی یاد می‌کنند گرفته شده رئیس‌جمهور اعلام می‌کند که از زمان اجرای آن اطلاع نداشته است. بر فرض که این سخنان را صادقانه تلقی کنیم جای تعب دارد که چطور در اجرای چنین تصمیم مهمی رئیس‌جمهور اطلاعی از آن نداشته است.
در مقابل اگر هم در سخنان رئیس‌جمهور بی‌صداقتی وجود داشته باشد بحث دیگری است و شانه خالی کردن از پذیرش مسؤولیت اتفاقات، بسیار مهم است.لحن رئیس‌جمهور هم مناسب نبود، چرا که این لحن مناسب تصمیم مهمی که باعث نگرانی بخش قابل توجهی از جامعه شده و واکنش‌های سنگین را به دنبال داشته نیست. طبیعتا تصمیماتی در این سطح نیازمند این است که بالاترین مسؤولین کشور مسؤولیت تصمیمات خود را به عهده بگیرند. وقتی چنین واکنش‌هایی از سوی رئیس‌جمهور مشاهده می‌شود قطعا نمی‌تواند مشکلات را حل کرده و قطعا سوالات مردم و نخبگان جامعه هم بیشتر می‌شود. بنابراین تصور نمی‌کنم که آقای روحانی به‌واسطه سخنان اخیرش قادر به عبور از دغدغه‌های مردم شده و آنها را راضی کرده باشد.
تبعات چنین سخنانی به رئیس‌جمهور برمی‌گردد و جایگاه وی نزد افکار عمومی از آنچه بوده تنزل می‌یابد و کمکی به این جایگاه نمی‌کند.در ضمن این آسیب ممکن است فراگیر شود و مردم فکر کنند دولت جایگاهی که باید نداشته و مسؤولیت‌پذیری هم ندارد. این بی‌اعتمادی ممکن است به کل دولت آسیب بیشتری وارد کرده و مردم نسبت به کل دولت بی‌اعتماد شوند.

اقناع نخواستیم لااقل مسؤولیت‌پذیر باشید!
فرشاد مهدی‌پور / فعال رسانه‌ای
من هم مثل خیلی از مردم ایران وقتی صحبت‌های رئیس‌جمهور را شنیدم تعجب کردم، زیرا این طرح مهم که اجرای آن مدت‌ها به تاخیر افتاده بود چیزی نیست که بتوان گفت رئیس دولت از آن بی‌اطلاع بوده است. حتی اگر بگوییم رئیس دولت تعیین زمان صفر سهمیه‌بندی را هم به تیم دیگری واگذار کرده باشد بعید است اطلاعاتی که خیلی از ما و اهالی رسانه و سیاست و حتی پمپ‌بنزین‌ها در غروب روز قبل داشتند، نداشته باشد و تعجب‌برانگیز است که چطور رئیس‌جمهور اظهار بی‌اطلاعی می‌کند.
از این بخش ماجرا که صرف‌نظر کنیم بحث اصلی این است که آقای رئیس‌جمهور پس از این ماجرا باید با مردم حرف بزند و ایجاد همدلی کند اما بعد از دو هفته، وقتی رئیس‌جمهور در حال صحبت در این زمینه است زبان بدن و گفتار ایشان به نحوی است که نه تنها باعث ایجاد همراهی در مخاطب نمی‌شود بلکه نارضایتی، ناراحتی و عصبانیت بیشتر را به همراه دارد. دو هفته است که کشور دستخوش یک آشوب فراگیر است و نارضایتی عمومی از افزایش نرخ بنزین وجود دارد و گرانی‌ها مردم را آزار می‌دهد در چنین شرایطی رئیس‌جمهور در بیان این ماجرا از زبان بدنی استفاده می‌کند که نه تنها به هیچ وجه رافع مشکل نیست بلکه احساس منفی ایجاد می‌کند.
نکته بعد این که بالاخره تصمیمی گرفته شده و حالا چه این تصمیم در جلسه سران قوا گرفته شده باشد و چه نه و چه رهبری آن را تایید کرده باشند چه نه، دولت مسؤول اجرای آن است و دولت بزرگ‌ترین بخش سیاسی و اقتصادی ایران است و وقتی تصمیمی‌ را می‌گیرد این سوال وجود دارد که چرا بعد از دو هفته، رئیس‌جمهور یک بار به صورت مستقیم و همدلانه در این مدت با مردم صحبت نکرده است.
این مطالبه وجود داشت که رئیس‌جمهور با مردم صحبت کند و درباره این ماجرا آگاهی دهد اما دولت هیچ‌نوع اقناع‌سازی مفیدی انجام نداد. رئیس‌جمهور در هفته قبل از اجرای سهمیه‌بندی بنزین، بیشتر به شکاف‌های اجتماعی و تضادها پرداخت و از صبح روز اجرای سهمیه‌بندی هم فقط دو سه بار شاهد موضع‌گیری ایشان در این زمینه بودیم. بنابراین باید گفت نه اقناع‌سازی حداقلی صورت گرفته و نه مسؤولیت‌پذیری حداقلی شکل گرفته است.
حداقل انتظار این است که مسؤولیت این کار را بپذیرند و اگر در جایی اشتباه یا خطا و نقصانی وجود دارد بپذیرند و قول رفع و جبران آن را بدهند. این اقدام به مردم آرامش و اطمینان می‌دهد.
نکته مهم این است که ببینیم در این دو هفته چه چیزی باعث اعتراض مردم شده است. به نظر نمی‌رسد کسی در ایران مخالف افزایش قیمت بنزین باشد و افرادی که مخالف وقوع این اتفاق به شکل معقول هستند خیلی محدود است. اما نکته این است که مردم نسبت به این موضوع احساس نگرانی می‌کنند و این دولت است که باید نگرانی مردم و ترس آنها از آینده‌شان را برطرف کند. اما دولت حتی حاضر نیست مسؤولیت‌ این اقدام را بپذیرد، اقناع و آرامش‌بخشی که جای خود دارد.