شادی سحرگاهی در «سر سفره خدا»

در ابتدای این گزارش حمیدرضا عطارد، تهیه‌کننده این برنامه به شکل گیری ایده آن در سال‌های قبل اشاره کرد و گفت: چهار سال پیش شبکه کودک ما را صدا کرد و گفت به دنبال ساخت برنامه‌ای هستیم که در وهله اول به کودکان و نوجوانانی که روزه اولی هستند، بها و تشخص دهیم تا به آنها بگوییم ما هم برای شما برنامه ویژه‌ای تدارک دیده‌ایم.
بعد هم می‌خواستیم تا به پدر و مادرها کمک کنیم تا بتوانند سحر با بچه‌هایشان همراه شوند و آنها بتوانند کودکانشان را بیدار کنند، چون خواب آلودگی یکی از مساله‌های اصلی این روزهاست که برای بچه‌ها بیشتر وجود دارد.
به هر حال می‌خواستیم این برنامه وسیله‌ای باشد تا آنها به دلیل فضیلتی که سحرهای ماه رمضان دارد، چه روزه بگیرند و چه نگیرند، بیدار شوند.
فضای شاد و متفاوت این برنامه آن هم برای سحر، از مواردی بود که این تهیه کننده درباره اش می‌گوید: بعد از مطرح شدن این موضوع ما پیشنهاد دادیم که فضا و تم برنامه از آن جایی که مخصوص گروه سنی مشخصی است، مقداری شاد و مفرح تر یاشد تا نه تنها آن‌ها این فضا بپسندند بلکه برایشان خاطره خودش هم از سحرها به جا بماند.
در همین راستا از همان قسمت اول که به روی آنتن رفتیم پلاتوهای مجری را به نمایش تبدیل کردیم و در کنار حامد مدرس، مجری برنامه، شخصیتی را قرار دادیم که نقش یک بچه ده ساله را داشت و باعث شد تا مردم هم در چنین برنامه‌ای شاهد پلاتوهای طنز و متفاوت باشند.
اتفاقی که می‌توان گفت بعد از مدت‌ها برای اولین بار رخ داده و در تمام برنامه‌ها اغلب دوز عرفانی آن به دلیل حس و حال ماه رمضان بالاتر است.
از استقبال سراسری تا مهمان‌های ویژه
بخش دیگر این برنامه هم، دعوت از مهمانان است، بخشی که در مقطعی سراغ افراد شناخته شده حوزه‌های مختلف می‌رفت و امسال بیشتر به سمتی رفته که در آن افرادی حضور داشته باشند که یک ویژگی و اقدام قابل توجه در کارنامه کاریشان دارند.
اما این که با وجود چنین قالبی چه قدر این برنامه مورد استقبال قرار گرفته، موضوعی بود که تهیه کننده اش می‌گوید: یکی از مهم‌ترین مولفه‌هایی که در ارتباط با مخاطبان در این سال‌ها به دست آوردیم این بود که دامنه مخاطبان تنها به تهران و چند شهر اطراف آن محدود نشد و حتی پیامک‌هایی که از روستاها و شهرهای مرزی و... می‌آمد یا بیشتر بود و یا با میزان آن در داخل برابری می‌کرد. روندی که با شروع سری جدید برنامه همچنان ادامه دارد.
در کنار اینها تولید هر برنامه‌ای مشکلات خود را دارد، مساله‌ای که درباره «سر سفره خدا» هم وجود دارد و عطارد با اشاره به آن عنوان کرد: زمانی که برای ساخت یک برنامه در مرحله پیش تولید به آن داده می شود، از مسائل مهم و حساسی است که در شکل گیری آن نقش زیادی دارد، به عنوان مثال سال گذشته که قرار بود برنامه به دلیل مشکلات مالی پخش نشود، یک‌دفعه سه روز و نیم مانده به شروع ماه رمضان، تصمیمشان تغییر کرد وقرار شد تا این برنامه به روی آنتن برود. امسال از دی ماه سال گذشته شروع کردیم اما چون اواخر سال بود شرایط تولید به دلیل بحث کمبود مالی و تعطیلاتی که بچه‌هایی که خیلی از آیتم‌ها را به عهده دارند، درگیر کرده بود، سخت شد. با این حال در این مدت روی محتوا و متن کار کردیم و سعی کردیم مطلبی که ارائه می‌دهیم، تنها مطابق با نظر شخصی ما نباشد به همین دلیل کارشناسان علوم دینی و قرآنی را آوردیم که در حوزه کودک هم تخصص دارند.
به گفته عطارد، امسال تلاش شده تا بخش‌هایی که مخاطب پسندتر بوده، پررنگ تر از قبل کار شو‌د، مثل بخش‌های نمایشی و آیتم‌هایی که قبل تر متفاوت از موضوع اصلی برنامه بودند اما امسال در مسیر موضوعی اند که برای هر قسمت وجود دارد.
در بخشی با عنوان «سه، دو، یک» موضوعاتی در حوزه رفتارهای اجتماعی از بچه‌ها پرسیده می‌شود و هر کدام درباره آن نظرشان را اعلام می‌کنند، در نهایت نظر مخالف یا موافق آن‌ها هم به نمایش در می‌آید و در واقع این بخش مثل تکه پازلی از برنامه، با ادامه موضوع در قالب کودکانه آن را کامل می‌کند.
در بخش دیگر این گفت‌وگو صحبت از دکور و صحنه برنامه شد، موضوعی که تهیه‌کننده در خصوص آن می‌گوید: از سال اول به‌دنبال آن بودیم تا اتفاقات نمایشی در یک محل اتفاق بیفتد، البته نه محلی مثل برنامه‌های دیگر، بلکه سعی کردیم روی جمع‌های محله‌ای تمرکز کنیم، مثل مساجد که محور کار ما هم هستند. و این موضوع را در عنوان مهمانان هم در نظر گرفتیم، مثلا می‌گفتیم آقای فلانی، بچه محل، اتفاقی که فضای صمیمیمی تری را شکل می‌هد.

آیتم‌های مذهبی کودکانه

به گفته این تهیه‌کننده این تفاوت باعث شده تا از همان سال اول استقبال جالب توجهی را از سوی مخاطبان داشته باشند و به پربیننده‌ترین برنامه سحر تلویزیون نه فقط در حوزه کودک تبدیل شوند. عطارد می‌گوید: من شبکه‌های مختلفی کار کردم اما این شبکه دغدغه واقعی اش بچه‌ها هستند و آنها را در اولویت قرار دادند و پای مواردی که وجود دارد، ایستاده‌اند.
البته که گاهی اختلاف نظرهایی وجود داشت اما با ادامه پخش برنامه آنها هم مرتفع شدند. در کنار این فضا، برای انعکاس حال و هوای ماه رمضان هم در این برنامه فکرهایی شده است تا علاوه بر شاد بودن آن، بچه‌ها را به اصل ماجرای این ایام هم نزدیک کند، بخشی که عطارد با اشاره به آن بیان کرد: در مرحله بعد از آنجایی که نمی‌شود فضای ماه رمضان را ندید بگیریم، آیتم‌هایی را طراحی کردیم که بخش معنوی این روزها را هم به همراه داشته باشد.
در سال‌های گذشته آیتم قصه‌های قرآنی را داشتیم که آقای رضا فیاضی برایمان می‌خواند، ترجمه فارسی و کودکانه دعای سحر را داریم که به صورت روان و قابل فهم برای کودکان توسط چند نفر از خود آنها قرائت می‌شود و در کنار آن دعای هر روز این ماه هم به همین ترتیب ارائه می‌شود. ترجمه‌هایی که توسط کسانی شکل گرفته که سال‌های سال است در حوزه کودکان و دینی استخوان خرد کرده‌اند. همچنین مضامین اخلاقی را هم در قالب ادبیات کودکانه، توسط خود آنها به بچه‌ها رساندیم و همین که اینها توسط کودکان اجرا می‌شود، استقبال بیشتری را از طرف آنها به همراه می‌آورد.

هم سن بچه‌ها شدم!
حامد مدرس، مجری برنامه «سر سفره خدا» از سال 1378 وارد تلویزیون شده و البته به گفته خودش از 20 سال گذشته در عرصه تئاتر کودک و نوجوان فعالیت می‌کند، به همین دلیل سلیقه آنها را تا حدی می‌شناسد. او که برادر امیرحسین مدرس هم هست، درباره حال و هوای این برنامه بیان کرد: هدف ما این بود تا با وجود نبود چنین برنامه‌ای بستر سازی را انجام دهیم تا مخاطبان خاص خود را داشته باشد. بر همین اساس بعد از ارائه طرح آن و مشورت‌هایی که داشتیم به فضای شادی که این روزها می‌بینید رسیدیم. اتفاقی که مخاطبان با استقبالشان به آن جواب دادند و خودمان هم فکر نمی‌کردیم که در سال اول این حجم از بیننده را جلب کنیم.
بعد از بستر سازی برای این حوزه، اضافه کردن محتوا قدم بعدی بود که مدرس به آن اشاره کرد و در ادامه هم به سراغ تلاش‌هایی که برای نزدیک شدن به دنیای کودکان و نوجوانان کرده، رفت و گفت: من سال هاست که به‌صورت تخصصی در حوزه‌های مختلف مثل دوبله، تئاتر کودک، رادیو و... برای این گروه سنی فعالیت می‌کنم. در سال 86 از شبکه آموزش اولین مسابقه من با عنوان«تلاش» پخش شد و به دلیل فعالیتم در تمام این سال‌ها، تجربه‌های جالبی را کسب کردم. حوزه کودک و نوجوان جزو فضاهای حساس، مهم و خطرناک است چون آنها کاملا تشخیص می‌دهند که الان چه کسی بازی می‌کند و چه کسی واقعی است.
مدرس اضافه کرد: این همیشه دغدغه ذهنی من بوده که وقتی برای بچه‌ها کار می‌کنید باید هم از نظر ذهنی و قبلی مثل خودشان باشید. خود من سعی می‌کنم زمان اجرا همسن آنها شوم و با کار کردن روی خودم از نظر قلبی و روحی هم به آنها نزدیک شوم. همه اینها در کنار بخش نمایشی باعث شد تا بتوانیم مخاطبان گسترده‌ای داشته باشیم و وقتی مردم ما را می‌بینند، مثلا به زبان عامیانه بگویند خداپدر و مادرتان را رحمت کند که کاری کردید تا بچه‌ها ما را بیدار کنند و با اشتیاق سحرها را بگذرانند. این اتفاق برای ما هم انگیزه قوی است و امیدوارم ادامه داشته باشد.

نمی‌دانستیم مخاطب داریم یا نه؟!
احسان مهدی که در حوزه دوبله و تئاتر فعال است و این بار در کنار مهدی مدرس با بازی نقش اصلی و شخصیت کودک ماجرا، بار تکه‌های طنز و شادی بخش برنامه را به دوش می‌کشد هم در بخش دیگری از این گزارش درباره «سر سفره خدا» می‌گوید: زمانی که این برنامه را شروع کردیم ذهنیتی نسبت به آن داشتیم و می‌گفتیم که آیا این برنامه واقعا بیننده خواهد داشت؟ اما بعد از پخش آن برایمان جالب بود که حتی بزرگ‌ترها هم به دلیل همان فضا متفاوت پای آن می‌نشستند و در همان سال این برنامه جایگاه خودش را پیدا کرد و در جشنواره جام‌جم هم جزو بهترین برنامه‌های سیما بود.
مهدی ادامه داد: این اتفاق باعث شد تا کار ما هم سخت تر شود. در این بین ارتباط من و حامد مدرس که دوستی چند ساله داریم باعث می‌شود تا گاهی حتی با نگاه متوجه منظور هم شویم و به همین دلیل در حین اجرا تعاملی شکل می‌گیرد که بعضی اوقات واقعا جذاب و دیدنی است. همچنین خود ما هم سعی می‌کنیم تا آن را شیرین‌تر ارائه دهیم.
او در آخر هم از فرورفتن در نقش همان بچه ده ساله گفت و افزود: من وقتی جلو دوربین می‌روم به‌طور کامل به همان نقش تبدیل می‌شوم و تمام واکنش‌ها و برخوردهایم مطابق همان نقش که در اینجا آن بچه است، می‌شود و شاید همین امر است که باعث بازخوردهای مثبتی که گرفتیم شده است.

فاطمه شهدوست

رسانه