آرامش مبهم در الجزایر

شامگاه دوشنبه عبدالعزیز بوتفلیقه، رئیس‌جمهور سالخورده و معلول الجزایر یک گام دیگر عقب نشست و اعلام کرد در انتخابات پیش رو نامزد نخواهد شد. او پیشتر نیز در برابر معترضان یک گام دیگر عقب نشسته و گفته بود تنها برای یک‌سال دیگر رئیس‌جمهور خواهد بود. با این حال معترضان همچنان خواستار کناره‌گیری او از دور رقابت‌های ریاست‌جمهوری بوده و شعار می‌دادند زمانی که او انصراف ندهد به اعتراضات خود ادامه خواهند داد. شامگاه دوشنبه بوتفلیقه از نامزدی خود برای پنجمین دوره انصراف داد و انتخابات ریاست‌جمهوری را که قرار بود ۱۸ آوریل برگزار شود به تاخیر انداخت. همچنین او کابینه فعلی به ریاست احمد اویحیی را برکنار و نور‌الدین بدوی را به عنوان نخست‌وزیر جدید منصوب کرد. طبق آنچه کاخ ریاست‌جمهوری الجزایر اعلام کرد قرار است نخست‌وزیر جدید با کمک مردم و نخبگان کشور یک قانون اساسی جدید برای کشور تهیه کرده و در نهایت آن را به همه‌پرسی بگذارد. در صورت تصویب این قانون بر مبنای آن انتخابات ریاست‌جمهوری نیز طبق شرایط معین برگزار خواهد شد. به این ترتیب عبدالعزیز بوتفلیقه نه‌تنها خود از دور رقابت‌های انتخاباتی کنار کشیده، بلکه طبق آنچه اعلام شده دست به یک انقلاب نرم در ساختار نظام حاکم بر این کشور زده است.
دوران گذار
بوتفلیقه پس از اعلام تصمیمات جدید خود دیداری با رئیس ستاد ارتش داشت. پس از آن نیز با اخضر ابراهیمی از سیاستمداران قدیمی این کشور دیدار کرد و او را به ریاست یک کنفرانس پیشنهادی برای تدوین قانون اساسی جدید تعیین کرد. اخضر ابراهیمی پس از دیدار با بوتفلیقه گفت: به زودی مرحله جدیدی آغاز می‌شود. او ضمن ابراز خوشبینی نسبت به این تحولات گفت: صدای مردم به‌ویژه جوانان شنیده شده است و یک مرحله جدید و سازنده که بسیاری از مشکلات ما را رفع کند، خیلی زود آغاز خواهد شد. ابراهیمی در ادامه تاکید کرد: ما این بحران را به یک اتفاق سازنده تبدیل می‌کنیم.
به گزارش رویترز قرار است ابراهیمی به همراه نمایندگان مخالفان یک کنفرانس خبری برگزاری کرده و در باره نحوه مرحله «گذار انتقالی» طبق برنامه رئیس‌جمهور توضیح دهند. درهمین حال امانوئل ماکرون،‌ رئیس‌جمهور فرانسه نیز که سعی می‌کند خود را طرفدار تحولات الجزایر معرفی کند خواستار یک گذار برای مدتی معقول در این کشور شد. عبدالعزیز بوتفلیقه شامگاه یکشنبه بعد از یک دوره درمانی از سوئیس به کشور بازگشت. از سه هفته پیش به دنبال اعلام تمایل بوتفلیقه برای نامزدی برای پنجمین بار موجی از اعتراضات سراسر کشور را فرا گرفت. این اعتراضات ابتدا در سطح شهرها و شهرستان‌ها بود، اما بعد به درون نهادهای حاکم منتقل شد و بخش‌هایی از قضات، پزشکان، اساتید دانشگاه‌ها و حتی اعضای حزب حاکم الجزایر نیز به معترضان پیوسته و خواسته‌های آنها را مورد تایید قرار دادند. عبدالعزیز بوتفلیقه از سال ۱۹۹۹ تاکنون قدرت را در الجزایر در دست دارد.
تاثیر‌گذاری بر مصر
ناظران می‌گویند تحولات الجزایر بر کشور مصر تاثیری مستقیم خواهد داشت. به گفته سعید محمد، مدیر سایت «مباشر اروپا» اعتراضات الجزایری‌ها می‌تواند مانند تونس شراره جدیدی در کشورهای عربی را ایجاد کند. در همین راستا محمد عبدالشکور نویسنده، روزنامه‌نگار و تحلیلگر مسائل سیاسی گفت که الجزایر درس خوبی به دیگر کشورها داد و احتمالا ملت مصر و مخالفان مصر نیز در صورتی که متحد شوند و اختلافات میان خود را کنار بگذارند، می‌توانند معجزه‌ای که در 25 ژانویه اتفاق افتاد، ولی متاسفانه با پاتک ضد‌انقلابی مواجه شد و بار دیگر نظامیان را به قدرت رساند، محقق کنند. کشور مصر در 25 ژانویه 2013 صحنه اعتراضات ملی علیه رژیم حسنی مبارک بود. با پیروزی مردم در این انقلاب شرایط جدیدی در مصر به وجود آمد و در انتخابات سال بعد محمد مرسی، یکی از اعضای اخوان‌المسلمین در این کشور به قدرت رسید. یک سال بعد نظامیان علیه مرسی کودتا کرده و عبدالفتاح السیسی را به جای او نشاندند. بخشی از مردم مصر به خصوص اسلامگرایان السیسی را یک کودتاچی دانسته و خواستار بازگشتن محمد مرسی به قدرت هستند. این درحالی است که السیسی به‌شدت با جریان اخوان‌المسلمین مبارزه کرده و گفته تا زنده است اجازه نخواهد داد آنها در مصر فعالیتی رسمی و علنی داشته باشند.

وضعیت معلق

با اعلام کناره‌گیری بوتفلیقه از رقابت‌های انتخاباتی، شهروندان الجزایری به خیابان‌ها آمدند و جشن‌هایی در پایتخت و دیگر مناطق این کشور برگزار شد. آنها برای نشان دادن خوشحالی خود، بوق ماشین‌ها را به صدا در آوردند. الجزایری‌ها بر این باورند بر آنچه طرفداران پنجمین دوره ریاست‌جمهوری بوتفلیقه خواندند، پیروز شدند. اما این شادمانی مردم زود گذر بود و روز گذشته محافل الجزایری در حال حل و فصل مشکلات متعددی بودند که تصمیم جدید بوتفلیقه به وجود آورده است. به گزارش الجزیره از یک‌سو با اتمام دوران ریاست‌جمهوری بوتفلیقه، کشور در وضعیتی معلق قرار می‌گیرد و تصمیم جدید بوتفلیقه نیز تصمیمی شخصی بوده است. رئیس‌جمهور تنها در صورتی می‌تواند در کشور وضعیتی فوق‌العاده اعلام کند که از قبل با روسای قوای سه‌گانه و سران ارتش مشورت کرده باشد. از سوی دیگر معترضان نیز دچار سرگردانی شده‌اند. برخی می‌گویند از آنجا که مهم‌ترین خواسته‌شان کناره‌گیری بوتفلیقه بوده به این آرزو رسیده و انقلاب‌شان پیروز شده است، اما برخی دیگر می‌گویند این نیمی از پیروزی بوده و آنها باید تا رسیدن به یک پیروزی کامل به اعتراضات خود ادامه دهند. حتی گروه‌هایی معتقدند رئیس‌جمهور سالخورده الجزایر دست به یک توطئه سیاسی‌زده و با این ترفند قدرت را برای سال‌های بعد در اختیار خود نگه داشته است. از این رو بخشی از مخالفان خواستار برگزاری تظاهراتی بزرگ‌تر در روز جمعه پیش رو شده‌اند. جمعه هفته گذشته نیز الجزایر شاهد تظاهراتی میلیونی در مخالفت با بوتفلیقه بود.

رحیم محمدی
بین الملل