بسته اروپا؛ عملیاتی یا نمایشی ؟

ابهام در میزان اعتماد شرکت‌های اروپایی

به قوانین مسدودساز

حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با جام‌جم، اعلام اجرایی شدن قوانین مسدودساز را اقدام مهمی عنوان کرد و گفت: اما در عمل میزان اعتماد شرکت‌ها به این قوانین و امکان اجرایی شدن آن برایشان مشخص نیست.

وی ادامه داد: نمی‌توان با قطعیت گفت شرکت‌های اروپایی براساس همین بخشنامه در ایران سرمایه‌گذاری خواهند کرد، چرا که تضمین‌های ارائه شده در این قوانین نمی‌تواند برای شرکت‌های بزرگ و چند ملیتی که در عرصه‌های بزرگ‌تری فعالیت می‌کنند، امکان‌پذیر باشد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل گفت: به‌دلیل حجم بالای همکاری میان شرکت‌های بزرگ اروپایی با آمریکا، امکان اجرای این قوانین از سوی آنها وجود ندارد و چنین تضمین‌هایی نمی‌تواند برای آنها کارآمد باشد.

بهشتی‌پور افزود: اجرای این قوانین برای شرکت‌های کوچک و متوسط موضوع مهمی است و می‌توانند به اعتبار آن وارد عمل شده و تضمین کافی برای همکاری با ایران داشته باشند.

اقدامی برای تامین منافع اروپا

عبدالرضا مصری، نماینده کرمانشاه در مجلس درباره تاثیر راهکار جدید اروپا با عنوان قوانین مسدودساز به جام‌جم گفت: گرچه وجود اختلاف میان آمریکا و اروپا بر سر برجام ممکن است فرصتی برای ما تلقی شود اما در عین حال باید نکات مثبت و منفی این مساله نیز لحاظ شود.

وی خاطرنشان کرد: واقعیت آن است که ارائه چنین راهکارهایی از سوی اتحادیه اروپا برای حمایت از شرکت‌های خودشان در مقابل تحریم‌های آمریکاست و البته باید دید آیا چنین اقداماتی با خواسته ملت بزرگ ایران تطابق دارد یا خیر.

نماینده کرمانشاه ادامه داد: موضوع اصلی و اساسی این است که چند سال وقت کشور با وجود انواع ظرفیت‌ها و توانایی داخلی باید صرف برجام و پسابرجام و بسته‌های اروپایی شود. چرا همچنان نسبت به موضوع اقتصاد مقاومتی به عنوان مهم‌ترین عامل برای مقابله با هر نوع تهدید خارجی توجه کافی صورت نمی‌گیرد.

مصری با بیان این‌که نباید خودمان را محدود به موضوعاتی مثل برجام و اتحادیه اروپا بکنیم، تصریح کرد: با این‌که از ابلاغ فرمان اقتصاد مقاومتی چند سالی می‌گذرد اما متاسفانه آن قدری که برای خارجی‌ها وقت و توان گذاشتیم برای استفاده از توانمندی‌های داخلی زمان صرف نکردیم. بنابراین راهکار اصلی توجه به داخل و توجه به اقتصاد مقاومتی است تا در مقابل هر تحریم ایستادگی کنیم.

قوانین مسدودساز چگونه کار می‌کند؟

نوذر شفیعی، استاد دانشگاه در گفت‌وگو با جام‌جم با بیان این‌که قوانین مسدودساز در گذشته نیز در اروپا وجود داشت و امروز در جهت ارائه آزادی عمل بیشتر به شرکت‌های اروپایی بازنگری شده است عنوان کرد: به این ترتیتب شرکت‌های اروپایی با آرامش بهتری می‌توانند با ایران همکاری کنند.

وی گفت: نکته مهم میزان عملی شدن وعده‌هاست که در واقع این قوانین در موقعیتی بین اقدامات نظری و عملی قرار دارد چرا که باید ببینیم اروپا تا چه حد به لحاظ فنی قادر به اجرای این قوانین است.

شفیعی در مورد جزئیات بیشتری از این قوانین گفت: در صورتی که یکی از شرکت‌های اروپایی طرف همکاری با ایران مورد تحریم آمریکا قرار گیرد اروپا در همان سطح اقدام متقابل انجام می‌دهد.

وی افزود: همچنین اروپا می‌تواند به لحاظ حقوقی در محاکم بین‌المللی علیه آمریکا شکایت کند و نکته بعد این‌که اروپا شرکت‌های خود را بیمه کرده یا سرمایه‌گذاری آنها با ایران را تضمین می‌کند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: اروپا تا کنون اقدامات بسیاری در بحث نظری که در قالب بیانیه یا اعلامیه بیان می‌شود انجام داده است، از جمله محکومیت خروج آمریکا از برجام و یا تاکید بر ماندن در برجام و ادامه همکاری با ایران.

وی افزود: شاید مطرح کردن این‌گونه سخنان راحت باشد اما مهم عمل به آن است یعنی راهکارهای اجرایی شدن برجام و کاهش فشار آمریکا.

شفیعی، در ادامه تحویل پنج هواپیمای ای‌تی‌آر به ایران را نمونه‌ای از اقدام مستقل اروپا عنوان کرد و ادامه داد: اروپا در این بخش نشان داد که می‌تواند در برخی حوزه‌هایی که مستقل از آمریکاست با ایران همکاری کند.

مواضع اروپایی‌ها خوب بوده اما عملشان نه

فواد ایزدی، عضو هیات علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در گفت‌وگو با جام‌جم گفت: اروپا در مدتی که از خروج آمریکا از برجام گذشته است سخنان نسبتا خوبی مطرح کرده اما در عمل شاهد رویداد خاصی نبوده‌ایم.

وی با بیان این‌که خرید نفت از ایران و دریافت پول آن دو‌موضوع مورد اهمیت بین ایران و اروپاست افزود: انتظار ایران این است که اروپا خرید نفت خود از کشور ما را به‌دلیل فشارهای آمریکا متوقف نکند، همان‌طور که شاهد مقاومت چین در مقابل آمریکا بودیم.

ایزدی ادامه داد: دریافت پول نفت از سوی ایران امر غیر معقولی نیست، اما باز در این مورد راهکارهای مورد نیاز از جمله تاسیس بانک‌های اروپایی در ایران هنوز محقق نشده است.

این استاد دانشگاه، اعلام موگرینی مبنی بر اجرایی شدن این قوانین را خوب عنوان کرد اما در عین حال افزود: شاید در عمل این قوانین نتوانند به آن دو خواسته مهم ایران در مورد فروش نفت و دریافت پول آن که در حقیقت بخشی از اجرای برجام است پاسخ دهد.

این کارشناس مسائل سیاسی گفت: اروپا در عمل چندان نمی‌تواند یا نمی‌خواهد این قوانین را اجرا کند بنابراین در عمل محقق نخواهد شد.

تضمین‌های شفاهی اروپا

محمدعلی وکیلی، عضو هیات رئیسه مجلس درباره قوانین مسدودساز اروپا به جام‌جم گفت: اتحادیه اروپا با ارائه این راهکار در حقیقت به ایران برای ماندن در برجام تضمین داده است اما این تضمین‌ها تا پیش از این شفاهی بوده و اگر بنا بر ماندن ایران در برجام باشد باید دید راهکارهای ارائه شده از سوی اروپا و تضمین‌هایی که در ادامه خواهد داد تا چه میزان با بسته‌های تحریمی آمریکا تناسب دارد.

وی افزود: باید منتظر بود و دید آیا بسته حمایتی اروپا قدرت خنثی‌سازی بسته تحریمی آمریکا را دارد که این البته بستگی به عزم اتحادیه اروپا برای اجرایی کردن بسته خودشان دارد. طبیعتا بخشی از این راهکارها مربوط به مصونیت‌بخشی به فعالیت‌های شرکت‌ها و بانک‌های اروپایی با ایران است که البته باید شفاف و توازن‌بخش باشد.

در صورت رعایت چنین ملاحظاتی حتی این امکان وجود دارد که یورو جایگزین دلار شود.

وکیلی با اشاره به این‌که اقدام آمریکا در تحریم شرکت‌های تجاری و اقتصادی که طرف همکاری با ایران هستند تحقیر اتحادیه اروپا و همچنین روسیه و چین بود ابراز کرد: اتحادیه اروپا با ارائه راهکار جدید درصدد مقابله با این تحقیر است.