در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
خوشایند و ناخوشایند یک پرونده
از زمانی که پرونده هسته ای ایران در حدود 3سال پیش به طور جدی در آژانس بین المللی انرژی اتمی مطرح شد، جمهوری اسلامی ایران راههای مختلفی را برای اثبات صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای خود پیشنهاد و حتی اجرا کرد
احمد پیش بین عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس و دکتر احمد بخشایشی اردستانی نیز به صورت تلفنی در این میزگرد شرکت کردند.
از روند مذاکرات ایران و اتحادیه اروپا در روزهای اخیر اخبار خوشایند به گوش نمی رسد. تحلیل شما در مورد این قضیه چیست؛
احمد پیش بین: جمهوری اسلامی در تمام ابعاد با آژانس و کشورهای اروپایی مذاکرات گسترده ای انجام داده و اعلام کرده است: به دنبال جنگ افروزی و ساخت سلاح هسته ای نیستیم ما طبق NPT بنا داریم از انرژی هسته ای به طور صلح آمیز برای فعال کردن کشورمان استفاده بکنیم. تمام کشورهای دنیا می دانند که ما جز صداقت کار دیگری انجام نداده ایم. کشورهای اروپایی می دانند که ایران کشوری بزرگ در خاورمیانه است و مبادلات زیادی با کشورهای اروپایی دارد. کشورهای اروپایی به ما احتیاج دارند لذا به نظر من کشورهای اروپایی می خواهند مذاکرات ادامه پیدا کند، اما تحت تاثیر امریکا شرایط را برای خودشان سخت کردند.
به نظر شما علت شکست مذاکرات با اروپایی ها چیست و چشم انداز این قضیه را چگونه می بینید؛
پیش بین: من امیدوارم کشورهای اروپایی با عقل و تدبیر تصمیم بگیرند نه این که ارتباط خود را با کشوری مانند ایران قطع کنند. آنها احساس کردند که ایران می تواند یک طرف مبادله با آنها باشد و از نظر اقتصادی می توانند با ایران روابط خوبی را داشته باشند.
کشورهای اروپایی به این نتیجه رسیدند که غنی سازی ما برای هیچ کشوری ضرر ندارد و کار تحریم نفعی برای اروپا ندارد. آیا در مجلس و کمیسیون امنیت ملی برای گزینه های متعدد واکنش مناسبی اتخاذ شده است که بتواند تامین کننده منافع ملی از یکسو و امنیت ملی از سوی دیگر باشد؛
پیش بین: چنانچه کشورهای اروپایی بعد از این همه مذاکره بازهم بخواهند تحت تاثیر امریکا شیطنت کنند، مجلس تصمیم گرفته است ارتباط با آژانس را قطع کند، مجلس اجازه نمی دهد که آژانس هر وقت که خواست کارشناس های خود را بفرستد و بازرسی کنند چون به نظر ما بی نتیجه است و در حقیقت آژانس هیچ اختیاری از خود ندارد. آژانس بازدید می کند و گزارش خود را ارائه می دهد، ولی عملکرد چیز دیگری است و پرونده ما را به شورای امنیت می فرستد. شورای امنیت ، کشورهای اروپایی و غیراروپایی و از جمله کشورهای غیرمتعهد یکپارچه به نفع غنی سازی ایران رای دادند ولی متاسفانه کشورهای خودکامه هیچ توجهی به این رای ها ندارند.
ظاهرا روند مذاکرات در روزهای آخر مثبت نبوده است ، به نوعی پرونده هسته ای ایران حاد شده است ، البته خاصیت دیپلماسی و صحنه سیاست خارجی همین است که همیشه فراز و نشیب هایی داشته باشد. الان هم در یکی از این مقاطع به سر می بریم. یک تحلیل روشن می تواند به افکار عمومی ، حمایت آنها و داوری مردم کمک بکند نظر شما در این خصوص چیست؛
خرم: اتحادیه اروپایی همچنان می خواهد با ایران مذاکره کند. روند مواضعی که در حال حاضر از مقامات رسمی و غیررسمی اروپایی شنیده است حاکی از مذاکره با ایران است. اما از نظر کلی ما الان در دوره ای هستیم که آزمایش هسته ای کره شمالی انجام شده است و جهان نسبت به نقض معاهده عدم اشاعه سلاح های هسته ای حساسیت نشان می دهد و جهان می خواهد این آرامشی که الان به صورت تبعیض آمیز در اختیار دارد حداقل آن را ادامه بدهد. آنها پذیرفته اند که 5 کشور دارای سلاح هسته ای باشند و دیگر کشورها نمی توانند از این فناوری استفاده کنند.
چرا مذاکرات با اروپایی ها این قدر استمرار پیدا کرده است و این قضیه چه فراز و نشیبهایی دارد. تحلیل شما در مورد این مساله چیست؛
زیباکلام: مساله اساسی به این صورت است که در هر دو طرف بحث مساله هسته ای شدن ایران ، 2جریان تندرو وجود دارند و هیچ کدام از 2طرف خواهان مصالحه و مذاکره نیستند. بنابراین اینها چندان علاقه ای ندارند که بر سر مساله هسته ای یک توافق و سازش بین ایران و غرب به وجود بیاید. ما درباره 2مساله اساسی می خواهیم با غربی ها مذاکره کنیم: 1غنی سازی چون حق مسلم ما است ، اگر بخواهیم آن را متوقف کنیم داوطلبانه است و باید مدت آن مشخص باشد. 2حالا که از حق غنی سازی گذشتیم غربی ها چه امتیازی به ما می خواهند بدهند. انتظار ما این است که غربی ها روی بخش انرژی ، مخابرات و... سرمایه گذاری کنند. از ما خواستند مذاکره به مدت چند هفته شروع شود و غنی سازی را متوقف کنیم. اما یک مرتبه همه چیز به هم خورد. برخی از مسوولان گفتند که ما اصلا غنی سازی را متوقف نمی کنیم و براساس همین گفته ، غربی ها حرف خود ما را به خودمان زدند یعنی برای چه چیز با شما مذاکره کنیم و چه تضمینی برای تعلیق غنی سازی به ما می دهید. پس عملا باب مذاکره بسته شد. در حال حاضر یکسری ابهاماتی در پرونده هسته ای ایران وجود دارد و کار به جایی کشیده شده است که فقط لازم است یک صدا شنیده بشود چه از طرف ایران و چه از طرف غربی ها.
اساسا متغیر داخلی را در این پرونده موثر می دانید یا خیر؛ ارزیابی شما در این خصوص چیست؛
خرم: رآکتوری که ما در حال حاضر در اراک داریم در حال ساخت آب سنگین است نه آب سبک و هدف آنها این است که آن تعطیل بشود و به جای آب سنگین آب سبک ساخته شود. درست است که متغیر داخلی در مذاکرات موثر است اما به طور خلاصه همه تحلیل این نیست زیرا اتحادیه اروپایی قبل از آزمایش هسته ای کره شمالی صحبتهای رئیس جمهور را شنیده بود و به رغم آن بر گزینه مذاکره تاکید می کرد. در دیپلماسی سیاه و سفید غریبند. در دیپلماسی در نهایت تنگنا هم یک چراغی روشن می شود. موضوع مذاکره چیزی نیست که اگر ایران بگوید تعلیق نمی کنم اروپایی ها دست از مذاکره بردارند. حتی آنها پیگیر مذاکره هستند تا یک راهی برای خروج از بن بست مذاکره پیدا کنند. هیچ وقت نه اروپا و نه هیچ کشور دیگری منهای گروه تندرو با ایران خصومت نداشته است.
تحلیل شما از اعمال تحریم علیه ایران چیست با توجه به این که مسوولان ایران هم گفتند که ما تعلیق غنی سازی را انجام نمی دهیم؛
بخشایشی اردستانی: به نظر من بحث کره شمالی به بحث پرونده هسته ای ایران بسیار کمک کرده است به دلیل این که اتحادیه اروپا می خواهد نقش خود را نشان دهد. موضوع ایران این است که ما غنی سازی را در حد 3 درصد انجام می دهیم. بحث کره شمالی خیلی حساس و حاد است. کره شمالی مسیرها را تمام کرد و در سال 1989بود که امریکایی ها گفتند کره به دنبال ساخت سلاح هسته ای است. دهه 1990کره شمالی از NPTخارج و خیلی راحت تر شروع به کار کردن کرد زیرا در گذشته امریکا نمی گذاشت آنها به سلاح هسته ای دست پیدا کنند. با توجه به حساسیتی که ژاپن و کره جنوبی داشتند امریکا وارد بازی شد. فضایی که برای کره شمالی به وجود آمد برای ایران حائز اهمیت است. هر کشوری که بتواند غنی سازی را تا حد 5درصد انجام بدهد می تواند به طور طبیعی تا حد 70درصد نیز انجام بدهد. امریکا مسیر کره شمالی را با ایران دنبال می کند. هر وقت که امریکا می خواهد با ایران رابطه داشته باشد یک گروه تندرو در داخل این اجازه را نمی دهد و هر وقت که ایران بخواهد با امریکا رابطه برقرار کند یک گروه تندرو امریکایی اجازه نمی دهند. امریکایی ها با شدت با ایران برخورد خواهند کرد و ایران هم کار خود را انجام می دهد اسرائیل دوست دارد که توازن منطقه در دست خودش باشد و اگر ایران بیاید این توازن را از او بگیرد معنی اش این است که توازن منطقه ای برای اسرائیل بهم می خورد. امریکا همان مسیر کره را با ایران در پیش خواهد گرفت.
بحث کره شمالی با بحث پرونده هسته ای یک طوری گره خورده است تحلیل شما چیست؛
زیباکلام: بسیاری از تحلیلگران ایرانی نیز بحث کره شمالی را با بحث پرونده هسته ای ایران یکی می دانند ولی این دو جدا هستند زیرا کره شمالی عملا به جز قوای مسلح و ارتش هیچ چیز ندارد و هر چه درآمد دارد صرف قوای مسلح می کند. به همین دلیل است که نیمی از مردم کره شمالی در گرسنگی به سر می برند و از کشورهای دیگر مانند کره جنوبی ، چین ، استرالیا و ژاپن مرتب مواد غذایی ارسال می شود. اگر ما به واقعیت ها درست نگاه کنیم می بینیم که خود مسوولان کره شمالی هستند که به دنبال سلاح هسته ای رفته اند. انفجار هسته ای کره وضع ایران را از جهاتی بدتر کرده است. درست است که ایران می گوید ما از 3درصد و 5درصد غنی سازی که مختص نیروگاه هسته ای است جلوتر نخواهیم آمد اما اگر مسوولان تغییر کنند می گویند که شرایط در آن زمان آن طور اقتضا می کرده است اما در حال حاضر شرایط فرق می کند. در حال حاضر امریکا بهانه خوبی دارد که الان اگر جلوی ایران گرفته نشود فردا ایران هم تبدیل به کره شمالی خواهد شد. اگر ایران به این سمت برود، احتمالا مصر، عربستان ، افغانستان و... خواهند رفت. اگر کره شمالی را تحریم بکنند هیچ اتفاقی برای این کشور نمی افتد چرا که هیچ چیز از خود ندارد ولی اگر ما تحریم بشویم صنعت حمل و نقل ما متوقف خواهد شد. در حال حاضر خشم چینی ها از امریکایی ها بیشتر است زیرا که چینی ها از کره شمالی خواسته بودند به سمت آزمایش هسته ای نرود اما باز می بینیم که رفت.
صورت بندی در جریانات پرونده هسته ای بعد از آزمایش کره شمالی هیچ تغییری نکرده است. آیا به نظر شما همه جریانات به دنبال مذاکره هستند و در آن سو یک امریکا داریم که به دنبال تحریم است و یک روسیه و چین داریم که به دنبال سود بازرگانی هستند؛ آیا روسیه برای ژئو پولیتیک منطقه اهمیت خاصی قائل است؛
خرم: اگر تحلیل های تحلیلگران امریکایی را در این 3هفته مطالعه کنیم می بینیم که خصومت 60ساله امریکا با کره شمالی عاملی بود که همواره می خواست امریکا، کره شمالی را از زمین محو کند و کره شمالی در مقابل امریکا ایستادگی کرد و دست آخر به این نتیجه رسید که اگر سلاحی نداشته باشد که از خودش دفاع بکند امریکا این کشور را نابود می کند، یا این که با یک جنگ رهبران کره را برکنار می کنند. لذا این تحلیل ، تحلیل خود امریکایی هاست. در این فاصله حتی اروپایی ها در یک هفته گذشته انتقاد جدی به امریکا داشتند زیرا در سال 1994یک موافقتنامه بین دولت کلینتون و کره شمالی امضائ شد که بر اساس آن امریکا یک بسته پیشنهادی به کره شمالی داد که مطابق آن ، امریکایی ها راکتور آب سنگین را بردارند و جای آن آب سبک بگذارند و تسهیلات اقتصادی نیز برای آن ها فراهم کنند. کره شمالی نیز آن را قبول کرد اما در سال 2001 بعد از روی کارآمدن جمهوریخواهان بوش اعلام کرد که دولت کلینتون و کره شمالی روشی را اتخاذ کردند که روش غلطی بود و بایستی این روش را کنار گذاشت و با مشت آهنین با کره شمالی برخورد کرد. به نظر من توجه به این قضایا، باید با چشم باز به جهان نگاه کرد اگر ما بخواهیم به متغیرهای داخلی و خارجی نگاه کنیم در هر 2 مورد اشتباه می کنیم ، فضایی که آزمایش هسته ای کره شمالی را به وجود آورد وضعیت پرونده هسته ای ایران را وارد یک فازی کرد که تا حدودی مصنوعی است . امریکایی ها به جهت این که نتوانستند همه آنچه را که می خواهند در قطعنامه علیه کره شمالی به دست بیاورند می خواهند روی ایران تست کنند. یعنی اگر در مورد کره شمالی یک عقبه به عنوان روسیه و چین وجود دارد در مورد ایران چنین عقبه ای وجود ندارد. این نقطه نگرانی است که مسوولان باید به آن توجه کنند. آرایش این پرونده به شکل سابق نیست. در شکل سابق مذاکرات یک جای عمده ای داشت که جناح میانه رو یعنی اتحادیه اروپایی نزدیک به روسیه و چین شده بود. ولی الان تمام کشورها به این نتیجه رسیده اند که نباید دومینوی کره شمالی دوباره اتفاق بیفتد و ایران نیز به سلاح هسته ای دست پیدا کند. همانطور که می دانیم همه امتیازاتی که کره شمالی باید داشته باشد داشت ولی ما نداریم. اقتصاد ایران یک اقتصاد صد میلیارد دلاری ولی اقتصاد کره شمالی یک اقتصاد چند میلیارد دلاری است. بنابراین اقتصاد ما قابل قیاس با کره شمالی نیست. ضربه پذیری ما قابل قیاس با کره شمالی نیست. ما می توانیم ضربه پذیرتر باشیم بنابراین بایستی حواسمان جمع باشد. زیرا در مورد کره شمالی یک روسیه و چینی وجود دارد که جلوی امریکا بایستند ولی ما نداریم. موضوع ایران حداقل از نظر زمانی 15سال با کره شمالی فاصله دارد. موضوع ایران یک موضوع کاملا صلح آمیز است. متاسفانه نوع برخورد شورای امنیت با کره شمالی همان برخوردی است که با ایران می کند.
به نظر شما باید چه اقدامی کنیم که مدل کره شمالی نشویم و مثل آنها تلقی نگردیم؛
زیبا کلام: به گمان من 2راه بیشتر وجود ندارد: 1 برنامه هسته ای مان را آن شکل که خودمان می خواهیم و به خیر و صلاح خود تشخیص می دهیم به جلو ببریم 2 ما بایستی سعی بکنیم حداقل طیف های معتدل و میانه رو در عرصه بین الملل را با خودمان همراه کنیم. حداقل می باید کشورهای آلمان ، فرانسه و ایتالیا را با خودمان همراه کنیم و ما تا ظرف چند هفته دیگر می توانیم هر کاری که بخواهیم انجام دهیم و آنها هم هر کاری که خواستند انجام می دهند.
|
رفتار دوگانه انجام آزمایش هسته ای کره شمالی باعث شده که یک واکنش عمومی و طبیعی در میان همه کشورها به وجود آید و جهان می ترسد که آزمایش هسته ای کره شمالی یک دومینویی باشد که بعد از آن کشورهای دیگر به سمت هسته ای شدن پیش بروند. لذا در قضیه کره شمالی تمام کشورها به استثنائ چند کشور این آزمایش را محکوم کردند و این باعث شد که یک فضای آماده ای برای تحت فشار قرار دادن ایران به وجود بیاید. اروپایی ها اصولا به دنبال گزینه مذاکره هستند، به جای گزینه رفتن به شورای امنیت که آن هم دلایلی متعددی دارد، می خواهند باب مذاکره باز باشد، حتی در مورد کره شمالی اروپا اعتقاد دارد این کشور بعد از آزمایش اتمی نیز به میز مذاکره بازگردد تا اختلافات را بر سر میر مذاکره حل کرد و نه این که به شورای امنیت رفت و در قالب قطعنامه دنبال کرد. حتی بعد از صدور قطعنامه امریکا علیه کره شمالی ، باز اتحادیه اروپا تاکید کرد برای این که این قطعنامه به نتیجه برسد این راهش نیست و پای میز مذاکره می توان با کره شمالی به تفاهم رسید. در مورد ایران هم امریکا سعی می کند اعمال فشار کند و در قالب جناح تندرو 5+1موضوع هسته ای ایران را به شورای امنیت بکشاند. همچنین اتحادیه اروپا در اجلاس وزرای خود به این نتیجه رسید که گزینه مسالمت آمیز مذاکره بهترین روش است. اتحادیه اروپایی یقین دارد که روش امریکا و جمهوریخواهان بود که باعث شد کره شمالی هسته ای بشود. |
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
