توقف نوجوانی در ایستگاه افسردگی

در صورتی که مرجان فتحی، مشاور و کارشناس ارشد روان‌شناسی شخصیت و دبیر کمیته پیشگیری از خودکشی در گفت‌وگو با جام‌جم، این رفتارها را نشانه‌ای از ابتلای نوجوان به افسردگی می‌داند و بر ضرورت توجه جدی والدین نسبت به تغییرات خلقی میان این گروه سنی تأکید می‌کنند.

علائم افسردگی

اختلال در خوردن به شکل پرخوری یا کم‌خوری، اختلال در خواب اعم از پرخوابی یا کم‌خوابی، کاهش یا افزایش وزن، افت تحصیلی و بی‌توجهی نوجوان نسبت به تکالیف مدرسه، دوری گزینی و گوشه‌گیری از جمع خانواده و دوستان، طغیان‌های ناگهانی و پرخاشگری، بیقراری، کاهش تمرکز، نداشتن انگیزه و اشتیاق برای انجام فعالیت‌های روزانه از جمله نشانه‌های افسردگی است که والدین حتما باید این نشانه‌ها بخصوص رفتارهای پرخاشگرانه را جدی بگیرند.

دست و پنجه نرم کردن نوجوان با مسائل مربوط به بلوغ اعم از تغییرات جسمی و روحی و به واسطه آن تغییرات خلقی می‌تواند در مواقعی باعث بروز افسردگی شود، اما مسلما تنها دلیل آن نمی‌تواند باشد. شرایط مختلفی همچون اختلافات خانوادگی، مشکلات اقتصادی، جدایی والدین، احساس ناامنی و حمایتگر نبودن محیط خانوادگی و اجتماعی، بی‌توجهی والدین به نیازهای نوجوان، فوت یکی ازوالدین، احساس تنهایی و... می‌توانند در بروز افسردگی در نوجوان موثر باشند.

همدلی و همراهی با نوجوانان

متاسفانه برخی والدین مهم‌ترین وظیفه خود را تأمین نیازهای جسمی نوجوان می‌دانند. در صورتی که نوجوان در این دوران به واسطه استرس و آشفتگی‌های مربوط به تغییرات جسمی و روانی، به همدلی و همراهی از سوی اطرافیان بخصوص والدین بیش از هر چیز دیگری نیاز دارد. توجه والدین به این نیاز باعث می‌شود نوجوان بتواند این دوران را با صبر و شکیبایی و به سلامت سپری کند.

کارشناسان معتقدند والدین نباید هیچ یک از نشانه‌ها و حالات نوجوان را نادیده بگیرند و سهل‌انگاری کنند.

باید به محض مشاهده پنج مورد از علائمی که به آنها اشاره شد، حتما باید به روانپزشک و روان‌شناس مراجعه کنند.

ضرورت آموزش مهارت‌های زندگی به نوجوانان

آنچه می‌تواند به نوجوانان کمک کند تا کمتر در معرض خطر افسردگی و خودکشی قرار بگیرند، آموزش و افزایش مهارت‌های زندگی در این افراد است. مهارت‌هایی همچون توانایی حل مسأله، نه گفتن، تفکر خلاق، نگرش مثبت به زندگی، هدف‌گذاری، مسئولیت‌پذیری، ارتباط موثر، توانایی مقابله با فشارهای روانی (‌استرس)، توانایی مقابله با هیجانات همچون خشم، افسردگی و اضطراب، از جمله مهارت‌های ضروری و مهمی است که
هر نوجوانی باید آنها را بداند.

ضرورت تعامل مستمر والدین با اولیای مدرسه

افت تحصیلی یکی از نشانه‌های مهم ابتلای نوجوان به افسردگی است. تعامل مستمر والدین با اولیای مدرسه باعث می‌شود آنها وضعیت نوجوان را دقیق‌تر و بهتر تحت نظارت داشته باشند تا در صورت بروز افت تحصیلی، اقدامات جدی از طریق مشاوران مدرسه و والدین انجام شود.

پرخاشگری، مهم‌ترین علامت افسردگی

کارشناسان پرخاشگری را مهم‌ترین نشانه افسردگی و افسردگی را یکی از مهم‌ترین دلایل گرایش نوجوانان به خودکشی عنوان می‌کنند. نوجوان در این دوران به واسطه آن که از مهارت‌های لازم برای مواجهه با مشکلات خود برخوردار نیست و اگر برای حل مشکل به دلایل مختلف از خانواده خود کمک نگیرد، به سمت افسردگی سوق پیدا می‌کند و در صورت طولانی شدن مدت زمان ابتلای نوجوان به حالات افسردگی و بی‌توجهی والدین و اطرافیان نسبت به علائم و نشانه‌ها، احتمال گرایش او به خودکشی افزایش می‌یابد.

باورهای غلط درباره خودکشی

نوجوان مبتلا به افسردگی قبل از اقدام به خودکشی درباره این اقدام خود با دوستان و خانواده خود به صورت مستقیم یا غیرمستقیم صحبت می‌کند، اما متاسفانه اغلب مواقع صحبت‌های هشداردهنده آنها نادیده گرفته می‌شود و این گمان وجود دارد نوجوان درباره وضعیت حال خود اغراق کرده است و جرأت انجام چنین کاری را ندارد .

یکی دیگر از باورهای غلط درباره خودکشی آن است که بسیاری خودکشی را اقدامی ناگهانی تلقی می‌کنند.در صورتی که یک نوجوان به اشکال مختلف دیگران را از نیت خود مطلع و هشدارهای لازم را نسبت به استیصال و درماندگی خود اعلام کرده است.وقتی نوجوانی که به خودکشی فکر می‌کند، افکار و تصمیم خود را با فرد یا افرادی در میان می‌گذارد، یعنی نسبت به اقدام و تصمیم خود دچار تردید است و بشدت با این موضوع کلنجار می‌رود.اگر اعضای خانواده ودوستان این تردیدها را جدی بگیرند و او را به سمت مثبت هدایت کنند، بدون شک آنها از تصمیم و اقدام مورد نظر خود منصرف می‌شوند.

باور غلط دیگر درباره خودکشی این است که افراد ضعیف خودکشی می‌کنند و افراد باهوش و موفق خودکشی نمی‌کنند. در صورتی که واقعیت این است بسیای از افرادی که اقدام به خودکشی می‌کنند، به یک اختلال روانپزشکی مبتلا هستند که به موقع تشخیص داده و درمان نشده باشد. همچنین مصرف الکل و موادمخدر می‌تواند خطر اقدام به خودکشی را میان نوجوانان افزایش دهد.

وجود سابقه اقدام به خودکشی در خانواده نیز نشانه هشدار دهنده دیگری است که خانواده‌ها در مراقبت از سلامت روان نوجوان باید به آن توجه داشته باشند و به محض مشاهده نشانه‌های افسردگی در نوجوان به روان شناس و روانپزشک مراجعه کنند.

باید بدانیم افرادی که اقدام به خودکشی می‌کنند به دنبال جلب توجه نیستند .خودکشی یک درخواست کمک‌طلبانه است و با جلب توجه فرق می‌کند. نوجوانی که یک بار خودکشی می‌کند در معرض خطر مجدد قرار دارد. بخصوص این افراد بین نوجوانان حتما باید شناسایی شوند و به رفتارهای آنها توجه شود واین قبیل بچه‌ها حتما باید تحت اقدامات درمانی قرار بگیرند .

سهیلا فلاحی

جام‌جم