تداخل دارو با آشامیدنی‌ها

تداخلات غذا و دارو زمانی ایجاد می‌شود که ماده غذایی مصرف شده بر مواد موثره داروها اثر بگذارد و باعث کاهش جذب یا افزایش متابولیسم دارو شود. در میان تداخلات، تداخل دارو با مواد آشامیدنی کمتر جدی گرفته می‌شوند در حالی که گاهی میان یک داروی خاص با بعضی مواد آشامیدنی تداخلات مهمی به وجود می‌آید.

به طور کلی آب بهترین آشامیدنی ای است که می‌توان همراه دارو استفاده کرد. البته در رابطه با ترکیبات آهن، استثنا وجود دارد. بهترین آشامیدنی برای افزایش جذب قرص آهن، آب پرتقال است. آشامیدنی‌های حاوی ویتامین C مثل عصاره مرکبات، گوجه‌فرنگی و آب گریپ‌فروت باعث افزایش جذب آهن می‌شوند. تحقیقات نشان داده‌اند با مصرف ویتامین C جذب آهن چند برابر می‌شود.

در افراد الکلی ممکن است تداخلات خطرناکی میان دارو و الکل به وجود آید. الکل، محلول خوبی برای مصرف با دارو نیست. این ماده باعث افزایش فعل و انفعالات در رابطه با داروها شده یا اثر آنها را چند برابر می‌کند. به عنوان مثال الکل باعث کمبود روی و منیزیم در بدن می‌شود و جذب ویتامین B6 و آهن را مختل می‌کند.همچنین این ماده باعث حل شدن پوشش داروهای آهسته رهش یا کپسول‌ها می‌شود. علاوه بر این، مصرف الکل با داروهای تضعیف کننده اعصاب مرکزی مانند آرامبخش‌ها و ضد اضطراب‌ها باعث کاهش سریع فشارخون و نارسایی تنفسی می‌شود که می‌تواند مرگبار باشد.

آب گریپ‌فروت نیز از نوشیدنی‌هایی است که تداخلات گسترده‌ای با بسیاری از داروها ایجاد می‌کند. گریپ‌فروت حاوی ترکیباتی است که هم تشکیل پلاک‌های آترواسکلروز را کاهش می‌دهد و هم تکثیر سلول‌های سرطانی را مهار می‌کند. با این وجود، برخلاف سایر مرکبات با بسیاری از داروها تداخل دارد. براساس تحقیقات انجام شده، آب گریپ فروت یا خود میوه بر جذب و متابولیسم داروها موثر بوده و باعث افزایش غلظت سرمی دارو و ایجاد عوارض جانبی می‌شود. یک لیوان آب گریپ‌فروت (250 سی‌سی) باعث افزایش سطح سرمی داروها و افزایش طول اثر تا سه برابر می‌شود. از این رو در صورت مصرف آب گریپ‌فروت قبل از ظهر (صبح) تا قبل از خوابیدن نمی‌توان دارو مصرف کرد یا تحت نظارت پزشک باید دوز داروی مصرفی کم شود. توجه داشته باشید میزان تاثیر این ماده در افراد مختلف متفاوت است و در بعضی موارد حتی در غلظت بسیار پایین باعث ایجاد مسمومیت دارویی می‌شود و البته در بعضی موارد نیز تاثیر خاصی نداشته است. به همین دلیل توصیه می‌شود از مصرف همزمان داروهای خاص مانند داروهای ضداضطراب، کاهش‌دهنده‌های فشارخون، داروهای ضدآریتمی و ضدآنژین، دیگوکسین، کاربامازپین، داروهای آنتی‌سایکوز، کاهش دهنده‌های چربی، کورتیکوستروئید و قرص‌های ضدبارداری خوراکی با آب گریپ‌فروت خودداری کنند.

شیر نیز از سایر نوشیدنی‌هاست که بر خلاف تصور عمومی با طیف وسیعی از داروها تداخل دارد. این ماده با جذب آنتی‌بیوتیک‌های مختلفی مانند تتراسایکلین و سیپروفلوکساسین تداخل دارد. لذا بین مصرف شیر و این داروها حداقل باید دو ساعت فاصله زمانی وجود داشته باشد. قرص آهن، پروپرانولول، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی یا همان کورتون‌ها، دیگوکسین، امپرازول، اسپیرنولاکتون و رانیتیدین نیز ازدیگر داروهایی هستند که شیر با جذب آنها تداخل دارد.

دکتر کاوه سالارمند

داروساز