تغییر مواضع ریاض استراتژیک نیست

پایگاه خبری شبکه ماهواره‌ای الجسر وابسته به مخالفان سوریه فاش کرد، عادل‌الجبیر وزیر خارجه عربستان در نامه‌ای به هیأت عالی مذاکره‌کننده مخالفان سوریه (مقیم ریاض) گفته که واقعیت سوریه نشان می‌دهد که کناره‌گیری بشار اسد از قدرت در زمان فعلی، غیرممکن است وباید درباره مدت حضورش بحث شود. العهد به نقل از منابعی از بین معارضان سوری نوشت، این یادداشت قرار است در نشست ماه آینده در ریاض مورد بررسی قرار گیرد نشستی که عربستان تلاش می‌کند گروه‌های معارضان سوری مستقر در قاهره و مسکو را در آن شرکت دهد. به گفته منابع معارض سوری، هیات عالی مذاکره‌کننده مخالفان سوری و عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان در دیدار اخیر خود با یکدیگر درباره برخی مسائل از جمله حضور عدم خلع بشار اسد از قدرت به عنوان پیش‌شرط به توافق رسیدند.

افزون بر اینها دیده‌بوسی الجبیر با محمدجواد ظریف و نیز تاکید بر حضور حجاج ایرانی در مراسم حج امسال نشان می‌دهد که ریاض در پی یک چرخش دیپلماتیک در روابط منطقه‌ای خود است. موضع جدید بن‌سلمان در قبال مذاکره با حوثی‌ها هم حکایت از رفتار تازه در حوزه دیپلماسی دارد. درخصوص این تغییر مواضع عربستان سعودی گفت‌وگویی با پروفسور «نادر انتصار» رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای جنوبی آمریکا انجام شده است. پروفسور «نادر انتصار» پژوهش‌ها و مطالعات گسترده‌ای در حوزه کردی انجام داده و نویسنده کتاب «سیاست کردها در خاورمیانه» است که در حوزه مطالعات کردی کتاب مرجعی به شمار می‌رود. مشروح گفت‌وگو با او را در ادامه بخوانید.

اخیرا برخی رسانه‌ها فاش کرده‌اندکه «عادل الجبیر» وزیر خارجه عربستان در نامه‌ای به هیأت عالی مذاکره‌ کننده مخالفان سوریه (مقیم ریاض) گفته است: واقعیت سوریه نشان می‌دهد که کناره‌‌گیری «بشار اسد» از قدرت در زمان فعلی، غیرممکن بوده و باید درباره مدت حضورش بحث شود. با توجه به این‌که پیش‌شرط عربستان نبودن بشار اسد در ساختار آینده قدرت این کشور بود، دلایل این تغییر موضع عربستان چیست؟

من فکر نمی‌کنم در رویکرد عربستان سعودی نسبت به سوریه تغییری استراتژیک ایجاد شده باشد. این سیاست در واقع یک حرکت تاکتیکی محسوب می‌شود که نشان می‌دهد رهبران سعودی به این نتیجه رسیده‌اند که اصرار بر حذف بشار اسد از قدرت در این زمان و تحت شرایط فعلی امکان پذیر نیست. باید گفت که استراتژی بلند‌مدت ریاض در سوریه، حذف بشار اسد از قدرت و خدمت کردن حکومت سوریه به عربستان است. ما نباید حرکت‌های تاکتیکی عربستان سعودی در سوریه را با استراتژی بلندمدت آن در سوریه یکی بدانیم.

همچنین اخباری مبنی بر توافق محرمانه عربستان و نیروهای یمنی وجود دارد. به نظر می‌رسد عربستان سعی دارد بحران یمن را نیز خاتمه دهد. آیا عربستان به اهداف از پیش تعیین شده خود در این جنگ رسید؟

در حال حاضر برای همه مشخص شده است که عربستان سعودی در باتلاق یمن گیر کرده و این‌که ریاض در حال بررسی گزینه‌های روی میز خود جهت خروج از این باتلاق که مصیبت‌های زیادی برای آن در پی داشته است. به همین دلیل ما گزارش‌های مربوط به نزدیک شدن ریاض به بازیگران یمنی جهت خاتمه بحران یمن و جلوگیری از آسیب بیشتر به منافع منطقه‌ای و موقعیت عربستان سعودی در جهان عرب، را مشاهده می‌کنیم . باید گفت که تاکنون ریاض به هیچ یک از اهداف از پیش اعلام شده خود در یمن دست نیافته است.

چرا در حال حاضر عربستان به سمت خاتمه دادن به این بحران پیش می‌رود؟

همان‌طور که پیشتر گفتم، رهبران عربستان سعودی به این درک رسیده‌اند که جنگ عربستان علیه یمن عواقب مالی، سیاسی و استراتژیک زیادی برای آل‌سعود در پی داشته و اگر ادامه یابد تاثیرات ناگهانی جنگ یمن ثبات داخلی در عربستان را تضعیف خواهد کرد.

سفر «مقتدی صدر» رهبر جریان صدر به عربستان و دیدار با «محمد بن سلمان» ولیعهد سعودی و دعوت از «عمار حکیم» و «ایاد علاوی» که از رهبران شیعه عراق هستند به عربستان با چه اهدافی صورت گرفته است؟

مدت کوتاهی پس از سرنگونی رژیم صدام حسین، مقتدی صدر با تکیه بر اصل و نسب خانوادگی خود تلاش کرد در ساختار قدرت در حال ظهور در عراق جایگاهی بیابد. در این راستا وی خود را با نیروها و گروه‌های گوناگون در داخل و خارج ازعراق هماهنگ کرد. اکنون به نظر می‌رسد که صدر و برخی دیگر از گروه‌ها و شخصیت‌ها در عراق سعی می‌کنند از اهرم نفوذ خودشان استفاده کرده و با کارت عربستان سعودی در محیط سیال شکل‌گیری اتحادها در عراق بازی کنند.

گفت‌وگو: جلال حیران‌نیا