مترو، خواب چهارباغ را می بیند
«درختان خیابان چهارباغ بالای اصفهان در محل سردر ورودی باغ هزار جریب ، به خاطر احداث ایستگاه متروی شهری قطع شدند».
این خبری بود که اکثر رسانه ها و خبرگزاری ها از چند روز پیش بدان پرداختند. پس از بحث های فراوان طی چندین سال گذشته درباره برج جهان نما و میدان امام ره و مناقشه شهرداری اصفهان با سازمان میراث فرهنگی و یونسکو؛ اینک پس از این بحران (تعدیل جهان نما)، عبور مترو از خیابان چهارباغ نیز پس از کش و قوس های فراوان میان مسوولان فرهنگی و مدیران شهرداری این شهر تاریخی ، بنا به اظهارات مجری قطار شهری اصفهان و با قطع درختان خیابان چهارباغ قوت یافته است.
مهندس سیف اللهی ، مجری قطار شهری اصفهان در گفتگو با یکی از خبرگزاری ها گفت : در طول خیابان چهارباغ بالا سه ایستگاه مترو به فاصله 200متر، یکی در فلکه آزادی و دیگری در محدوده خیابان شریعتی و ایستگاه سوم در مجاورت سی و سه پل ساخته می شوند که درختان خیابان چهارباغ باید در مکان ایستگاه های مترو قطع شوند.
وی درباره این که قطع درختان چهارباغ زیبایی این خیابان را مخدوش می کند، اظهار کرد: به هر حال مردم باید تصمیم بگیرند که مترو می خواهند یا درخت یا چهارباغ.
سیف اللهی با بیان این که درختان خیابان چهارباغ بالا به 20سال پیش تعلق دارند، افزود: بسیاری از درختان نارون در آن خیابان ، توسط کرم و سوسک چوب خوار از درون پوسیده بودند و زمانی ، شهرداری نیز تصمیم گرفته بود که به جای آنها، درخت کاج و توت بکارد.
بنابر این گزارش ، از سالها پیش بر سر عبور مترو از خیابان چهارباغ اصفهان اختلاف وجود دارد و باوجود خرید املاک تعدادی از شهروندان اصفهانی که در مسیر خیابانی که قرار بود به موازات چهارباغ ساخته شود، شهرداری اصفهان سود زیادی عاید خود کرد.
اما بعد از مدتی به بهانه کم هزینه بودن عبور مترو از چهارباغ به اقدامات خود در جهت ساخت متروی اصفهان به طور مخفیانه ادامه داد.
بحث شروع عملیات ساخت تونل متروی خیابان چهارباغ را برای نخستین بار «احمد منتظر» عضو هیات علمی دانشگاه هنر اصفهان ، 21فروردین با استناد به شواهدی مانند بریدن درختان حاشیه خیابان چهارباغ پایین و چهارباغ هزار جریب ، به ایسنا اعلام کرده و گفته بود: «مترو از زیر این خیابان ها رد شده و در حال حرکت به سمت چهارباغ عباسی است ، چرا که در مسیر چهارباغ هزار جریب ، درختها را بریده اند و سطح پیاده روها را صاف کرده اند.
هنگامی درختها را قطع می کنند و دیوار می کشند که می خواهند ایستگاه احداث کنند و این امر، نشاندهنده فعالیت در زیر زمین برای عبور مترو است».
این در حالی است که کمتر از یکی دو هفته قبل ، مرتضی سقاییان نژاد، شهردار اصفهان اعلام کرد مترو اصفهان قصد عبور از زیر خیابان چهارباغ عباسی را ندارد و این کار تنها با کسب اجازه از سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان امکانپذیر است.
مشایی ، رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز شروع احداث تونل مترو در چهارباغ را تکذیب و تاکید کرده بود که کمیته ویژه ای برای بررسی خطرات احتمالی ساخت تونل متروی چهارباغ اصفهان برای بافت های تاریخی منطقه تشکیل شده است و تا زمانی که این کمیته نظر نهایی خود را اعلام نکند، هیچ کاری انجام نمی شود.
مشایی در حالی از متوقف شدن این قضیه وی اعلام نتیجه کار کارشناسی کمیته ویژه خبر می دهد که قطع درختان خیابان چهارباغ خبر از ماجرای دیگری می دهد. مدیر اداره حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان نیز با تاکید بر این که عبور مترو از زیر خیابان چهارباغ ، غیرقانونی است و با توجه به ثبت این خیابان در فهرست آثار ملی ، سازمان باید در این باره تصمیم گیری و در صورت لزوم شکایت کند، دیدگاه کارشناسی خود را چنین بیان کرده است که به جز این که لرزش های ناشی از عبور مترو بر دیگر بناهای تاریخی مانند مدرسه چهارباغ تاثیر می گذارد، در صورت عبور مترو از زیر خیابان چهارباغ که متعلق به دوره صفویه است ، احیای بافت تاریخی این خیابان امکانپذیر نخواهد بود.
این در حالی است که پیش از این مجری قطار شهری اصفهان تصریح کرده بود که کارشناسان میراث فرهنگی صلاحیت ندارند در مورد مترو اظهارنظر کنند؛ اما این که می گویند بنای مدرسه چهارباغ باید بماند یا میدان نقش جهان حفظ شود، حرف حقی است ؛ ولی این حق را ندارند که بگویند مترو از چهارباغ رد نشود.
سیف اللهی درباره این که طی مصوبه ای مقرر شده مترو از میان شمس آبادی و چهارباغ عبور کند، گفت : چنانچه طرح مبنی بر عبور مترو از شهرهایی با بافت قدیمی که به تایید مجلس شورای اسلامی نیاز دارد به تصویب مجلس برسد، عبور مترو از بین چهارباغ و شمس آبادی منتفی و تصمیم های جدیدی اتخاذ خواهد شد که به احتمال قوی و بنا به اظهارات کارشناسان ما مجبور به عبور مترو از زیر خیابان چهارباغ هستیم.
قطع درختان خیابان چهارباغ و عبور مترو از این خیابان واکنش های بسیاری را برانگیخت . مدیر اداره حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان گفت : با طرح مساله جهان نما در آخرین اجلاس یونسکو، مقرر شد که محور تاریخی اصفهان که خیابان چهارباغ بالا را نیز شامل می شود، از سوی ایران در فهرست میراث جهانی ثبت شود که در صورت تخریب خیابان چهارباغ این فرصت مناسب از دست خواهد رفت.
علیرضا خواجویی درباره قطع درختان خیابان چهارباغ بالا افزود: درخت های خیابان چهارباغ بالا تاریخی (حداقل 50سال عمر دارند) هستند و در صورت قطع آن ها، امکان رویش مجدد آن درخت ها دیگر به وجود نخواهد آمد.
وی خاطرنشان کرد: بارها گفته ایم که با عبور مترو از خیابان چهارباغ بالا مخالفیم ؛ چرا که محور میانی چهارباغ آسیب می بیند و حتی اگر قرار است مترو از این محور عبور کند، دست کم در این مسیر، ایستگاه ساخته نشود و ایستگاه ها در فاصله های دورتری احداث شوند؛ اما متاسفانه این اقدامات انجام نشده است.
محور چهارباغ ، ستون فقرات شهر اصفهان و یکی از محورهای اصلی دوره صفویه است که در صورت نابودی این خیابان ، اهمیت منطقه از میان می رود.
خواجویی درباره این که یکی از ایستگاه های مترو نیز قرار است در نزدیکی سی و سه پل ساخته شود، تاکید کرد: سی و سه پل فرسوده شده است و امکان تخریب آن وجود دارد؛ به دلیل آن که در سالهای اخیر، با مداخله های سازه ای پایه های پل آسیب دیده اند و استحکام مناسبی ندارند، لذا مترو به این پل تاریخی نیز آسیب های جدی وارد می کند.
رئیس کمیسیون عمران شورای شهر اصفهان نیز گفت : استفاده از مترو اجتناب ناپذیر است ؛ اما نباید برای آن که فرصت بهتری مانند احداث مترو فراهم شود، میراث گذشته خود را قربانی کنیم.
محمود محمدی درباره قطع درختان خیابان چهارباغ بالا اظهار داشت : شورای عالی ترافیک کشور، عبور مترو را از مسیر چهارباغ بالا تصویب کرده است ؛ اما مسوولان مترو نباید درختان خیابان چهارباغ را قطع می کردند.
مدیران شهرداری می توانستند به جای قطع درختان چهارباغ ، آنها را جابجا کنند، نه این که شبانه درختان را قطع کنند. هرچه هست ، ایجاد تونل و حفر زمین ، عبور قطار و وجود آبهای زیرزمینی بزرگترین معضلاتی بوده که در صورت ساخت مترو و عبور آن از زیر خیابان چهارباغ ، سازه های بی نظیر این خیابان را تهدید می کند.
کارشناسان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در سال 84تحقیقاتی را در مورد گذر مترو از خیابان چهارباغ انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که بافت تاریخی و زیربنایی این خیابان را به مخاطره می اندازد. پس از رایزنی شهرداری اصفهان و شورای عالی ترافیک با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ، این پرونده مجددا به جریان افتاد و هم اکنون کارشناسی ها ادامه دارد.
به گفته کارشناسان میراث فرهنگی ، عبور مترو از زیر خیابان چهارباغ اصفهان ، علاوه بر آسیب رساندن به لایه های اصلی این خیابان و مدرسه چهارباغ ، موجب تخریب سی و سه پل نیز می شود.
در اینجا تنها این سوال پیش می آید که آیا مسوولان شهرداری و متروی اصفهان می خواهید با عبور دادن مترو از زیر خیابان چهارباغ ، مانند جریان ساخت برج جهان نما در حریم منظری میدان نقش جهان ، مردم و سازمان میراث فرهنگی را در برابر عمل انجام شده قرار دهند؛
یادمان نرود که هرچند این خط مترو و عبور آن از زیر خیابان چهارباغ مهم است ، ولی بیشتر باید نگران خط دوم مترو بود که عمود بر این مسیر از زیر میدان نقش جهان ، مقابل مسجدجامع اصفهان و بافت سلجوقی خیابان های نشاط و هاتف می گذرد.
در صورتی که مسیر اول مترو از زیر چهارباغ عبور کند، بی توجهی به ارزش های فرهنگی و تاریخی اصفهان سنت می شود و خط دوم نیز از زیر میدان نقش جهان خواهد گذشت. البته طرح عبور خط دوم مترو از زیر میدان نقش جهان هنوز قطعیت نیافته است ؛ ولی در طرح های ارائه شده چنین مسیری برای آن در نظر گرفته اند.
مسوولان شهرداری اصفهان اولین بار نیست که شهر تاریخی اصفهان را به مخاطره می اندازند، آخرین بارشان نیز نخواهد بود. ماجرای برج جهان نما و میدان نقش جهان که یادمان نرفته است.
جابر نوروزی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
