توسعه فناوری نانو در یک نگاه

حوزه‌ای در مرزهای دانش که نسبت به زمانی که کار را در آن آغاز کردیم، پیشرفت‌های شایان توجهی داشته‌ایم. ستاد توسعه فناوری نانو از سال 1382، وقتی شرایط در کشور آماده بود آغاز به کار کرد و هدف این بود کارهای بنیادی و دراز‌مدت، بخصوص در حوزه پزشکی انجام شود و در کنار آنها کارهای کوچک‌تر مثل تولید مواد نانویی صورت گیرد. با این وجود شوربختانه از ابتدا هدف دوم قوت بیشتری یافت، امری که فقط به بهتر کار کردن ساختارهای موجود کمک می‌کند. باید توجه داشت محصولاتی که به کمک نانوفناوری ساخته می‌شوند نمونه‌های مشابهی هم دارند و این‌گونه نیست که زندگی بدون این فناوری غیرممکن باشد.

کار اصلی نانوفناوری ساخت محصولاتی در ابعاد نانومتر است، زیرا در این ابعاد ویژگی‌های خاصی از مواد مشاهده می‌شود که در مقیاس‌های دیگر آن را از خود بروز نمی‌دهند. فعلا در مقیاس جهانی، مهم‌ترین کاربرد علوم و فناوری نانو در حوزه‌های زیستی و پزشکی است که هنوز در مرحله آزمایشگاهی قرار دارند. البته مشکلات تحریم‌ها در سال‌های اخیر، مسائلی در تامین تجهیزات ایجاد کرده است. با این حال پیشرفت ما در حوزه نانو خوب بوده است و از امتیاز یک تا صد از نظر من 60 می‌گیرد. این امتیاز برای یک کشور در حال توسعه خیلی خوب است. اما باید مراقب بود عددسازی و جنبه تبلیغاتی، کارهای پژوهشی را تحت تاثیر قرار ندهد. تا به حال فعالیت‌ها در زمینه نانو نسبت به فناوری‌های دیگر خیلی خوب بوده و اکنون در جهان جایگاه خوبی در این حوزه داریم.

دکتر هاشم رفیعی‌تبار

استاد فیزیک دانشگاه شهید بهشتی و چهره ماندگار نانوفناوری