در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
شایسته سالاری، رمزکارآمدی
اصلاح نظام مدیریتی کشور که در برنامه های تبلیغاتی رئیس جمهور منتخب به گونه ای شفاف مورد توجه قرار گرفت، از جمله حرکتهای بایسته در راستای جلب رضایتمندی ملت از حکومت و مسوولان جامعه است که نیازمند نوعی برنامه ریزی همراه با سعه صدر، دقت و عقلانیت است.
از دگر سو، اعطای نقش محوری به توسعه عدالت در لابه لای شعارهای انتخاباتی دکترمحمود احمدی نژاد و انتخاب گفتمانی نزدیک به آنچه مورد انتظار رهبران دینی و خواست مردم از حاکمان اسلامی است ، از جمله عوامل دستیابی ایشان به اعتماد حداکثری ملت برآورد می شود.
این گرایش و توجه ستودنی وی به نقش عدالت در حیات جامعه و پویایی نظام اسلامی که توجه ناظران و صاحب نظران داخلی و خارجی را به خویش جلب کرده اقتضائاتی دارد که در این نوشتار به آن اشاره شده است.
نوسازی ساختار مدیریتی کشور از سویی و نشر و گسترش عدالت در تمامی عرصه های حیات اجتماعی از سوی دیگر، ضرورت پافشاری و پایبندی رئیس جمهور محترم به مقوله شایسته سالاری را دوچندان می کند.
انتخاب افراد شایسته و برخوردار از توانمندی های لازم از سوی رئیس جمهور برای پستهای کلیدی و حساس بویژه در کابینه دولت از عزم جدی وی بر اقامه قسط و عدل در اداره حکومت و حیات دستگاه های اجرایی حکایت می کند.
توجه به اصل شایسته سالاری در توزیع قدرت و تقسیم وظایف و مسوولیت ها میان نخبگان جامعه ، افزون بر آن که در ثبات کشور و رشد و پیشرفت آن نقش بسزایی دارد، از رموز موفقیت و مانایی زمامداران است.
تنوع خطوط و گرایش های سیاسی و یا نگرش های متفاوت فرهنگی ، اجتماعی و حتی اقتصادی نباید مانع از آن شود که رئیس جمهور، خود و نظام اسلامی را از ذخائر گرانبهای بشری و سرمایه های عظیم انسانی محروم کند.
ظرفیت های اندک برای تحمل دیگر ایده ها و افکار و حذف صاحبان گرایش های ناهمگون از مصدر امور اجرایی کشور که در 2دهه گذشته کم و بیش نظاره گر آن بوده ایم از اخلاق اسلامی به دور، و با ایده گسترش و توسعه عدالت در سطح جامعه ، ناسازگار است.
در این خصوص ، مقوله هایی چون گروه گرایی ، قومیت گرایی ، فامیل محوری ، هواپرستی ، شخصیت زدگی و تنگ نظرموانع جدی در مسیر تحقق شایسته سالاری است.
التزام به قانون اساسی
پر واضح است ، در کشوری که ملت با رای قاطع خویش به حاکمیت اسلام و قانون اساسی رای مثبت داده اند، پایبندی به یکایک اصول قانون اساسی و توجه کافی به اقتضائات نظام اسلامی ، نه تنها برای رئیس جمهور یک فرض است که یکایک کارگزاران و مسوولان باید پایبندی خویش را به آن اثبات کنند.
بنا بر این ، اگر سخن از شایسته سالاری و تحمل ایده ها و افکار گوناگون می رود، تنها و تنها در دایره التزام عملی به اصول مترقی قانون اساسی است.
حذف نیروهای کارآمد و خلاق با گرایش های مختلف و در چارچوب التزام به قانون اساسی ، به بهانه ناهمخوانی فکری و سیاسی ، اجحافی است در حق ملت و ناسپاسی نعمتی عظیم همچون جمهوری اسلامی است.
خوشبختانه رئیس جمهور منتخب از آغازین روزهای انتخاب ، بر لزوم تغییر جهتگیری های رقابتی به سو و سمت رفاقت ، مهرورزی و محبت و عشق تاکید ورزید و از تمامی گروهها و شخصیت ها، و جریان های سیاسی و فرهیختگان علمی وفادار به نظام اسلامی برای تشکیل کابینه ای قوی و کارآمد دعوت کرد و با برگزاری نشستهای صمیمی با دولتمردان محترم ، زمینه همدلی ، همفکری ، و آشتی ملی را با تمامی احزاب و گروهها، و قاطبه گرایش ها و نگرشهای فکری و سیاسی داخل نظام فراهم کرد.
این خود، آفاق جدیدی را بر روی نخبگان جامعه از گرایشات و سلیقه های گوناگون که خواهان ایفای نقش در ساختن ایرانی آباد در چارچوب حکومت دینی هستند، خواهد گشود. ان شاءالله.
باید پذیرفت ، امروز پس از گذشت بیش از 2دهه از تاریخ پر غرور و افتخار آمیز ملت ایران ، حجم عظیمی از تجارب و اندوخته های گرانقیمت در اختیار مدیران برجسته نظام است.
از این رو، سزاوار نیست با به حاشیه راندن برخی نیروهای شایسته انقلاب و نظام ، زمینه به بار نشستن توطئه های دشمنان از سویی و محرومیت ملت از تجارب سودمند مدیران ارزشمند گذشته از سوی دیگر، فراهم شود.نگاه ثابت به تعدادی محدود و استفاده مداوم از آنها در رده های مدیریتی از آفات سیستم مدیریتی کشور است و رئیس جمهور محترم باید بادست دراز کردن به سوی هر نیروی توانمند، دین باور و دلسوز اعم از زن و مرد، از هر گرایش و جریان و سلیقه ای ، مسیر شایسته سالاری را پی بگیرد و در صدد پاسخ به مطالبات مردمی برآید.
در مسیر نهادینه سازی
به منظور نهادینه ساختن تفکر شایسته سالاری ، توجه عمیق رئیس جمهور منتخب و کارگزاران نظام را به چند نکته مهم جلب می کنم.
1-باور سازی: شایسته سالاری فرایندی است که جز در گرو عطف توجه به مقوله هایی چون شایسته خواهی ، شایسته سنجی ، شایسته گزینی ، شایسته گماری ، و شایسته پروری به دست نخواهد آمد.
بنا بر این ، فارغ از هر گونه شعار و مجامله ای ، تحقق نظامی شایسته سالار، مستلزم خواست تمامی دولتمردان و عناصر تعیین کننده و حتی ملت در پی ریزی و اجرای این مهم و تبدیل آن از شعار به یک باور همگانی است.
2-بستر سازی: ایجاد بانک اطلاعاتی قوی از مدیران کارآمد، متخصص و برخوردار از شایستگی های فردی ، لیاقتهای اجتماعی ، و دانشها و مهارت های لازم در حوزه های گوناگون ، پایه های نخست پی ریزی و تثبیت نظام شایسته سالار به شمار می رود.
3-تحقق سازی: توجه به سوابق اجرایی مدیران، ارزشهای مورد توجه ، نگرش غالب ، و توانایی های علمی، تجربی و فیزیکی ، و نیز مهارت های آنان که از مصادیق بارز عدالت محوری است در به کارگیری و اولویت بندی آنها برای انتصاب در پستهای حساس و کلیدی بویژه در کابینه دولت حایز اهمیت است.
در فرهنگ دین
مفهوم شایسته سالاری در فرهنگ دین جایگاه والایی دارد. برقراری حکومت انبیا، اولیا و صالحان ، از اهتمام خدای سبحان به این اصل عقلایی در روند انتخاب هدایتگران و رهبران جامعه ، حکایت دارد.
در بیان بزرگان دینی نیز به گونه ای شفاف و گویا از ارزشمندی توجه به شایستگی ها، سخن رفته است. رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در بیانی می فرماید: «اگر زمامدار جامعه اسلامی ، فردی را برای اداره امور حکومت برگزیند؛ در حالی که نیروهایی توانمندتر با شایستگی بیشتر و آگاهی افزون تر از قوانین الهی و دستوره های دینی سراغ داشته باشد، به خدای متعال ، رسول گرامی او و آحاد مسلمانان ، خیانت کرده است».
اصول شایستگی
امام علی ع شایستگی مسوولان و کارگزاران نظام برای ایفای نقش در حکومت را، در گرو بهره مندی آنان از امتیازاتی ویژه می داند.
از نگاه آن حضرت ، زمامداران باید از ویژگی های ذیل برخوردار باشند.
1-توانمندی و کارآمدی: « بزرگی کار، وی را از پا در نیاورد و قدرت تصمیم گیری را از او نرباید».
2-تجربه و آزمودگی : «اهل تجربه باشد».
3-سلامت روحی: «اهل حیا و عفت باشد».
4-اصالت خانوادگی: «از خانواده ای اصیل و درست کردار باشد».
5-دیانت پایدار:«از پیشگامان در گرایش به اسلام و دینداری باشد».
حضرت در تبیین ضرورت توجه کافی به اصول فوق در انتخاب مسئولان و کارگزاران حکومتی می فرمایند: «زیرا اخلاق آنها نیکوتر است ، خانواده اشان پاکترند، از طمع کمتری برخوردارند، به عواقب کارها بصیرت بیشتری دارند».
چنانچه ملاحظه می شود آنچه خواست امیر مومنان علی ع در انتخاب کارگزاران است ، عنایت به شایستگی های ذاتی ، اخلاقی ، علمی و عملی است و به پاره ای معیارها همچون همگرایی فکری و یا وابستگی های حزبی ، فامیلی و یا برخورداری های اجتماعی که احیانا در انتخاب همکاران و مدیران اجرایی مورد توجه قرار می گیرند،کمترین اهتمامی نشده است.
موانع
رئیس جمهور نه تنها در گزینش اعضای کابینه ، نباید نسبت به اصل شایسته سالاری غفلت کند، بلکه در عزل و برکناری ، و توبیخ آنان نیز باید فارغ از خواسته ها و امیال شخصی و یا جناحی و قومی ، تخطی از اصول اساسی را ملاک و معیار حرکت خویش بداند و در این عرصه ، وامدار هیچ فرد و گروهی نباشد.
امام علی ع عوامل ناتوانی و ناکارآمدی مسوولان و در نتیجه عزل و توبیخ آنان را نیز پاره ای انحرافات و ناهنجاری های اساسی همچون هواپرستی ، فراموشی آخرت ، دنیا طلبی و فامیل سالاری بر شمرده است ، آنجا که به منذربن جارود می نویسد: «آن گونه که به من رسیده است ، تو خواسته ها و امیال نفسانی خودت را محور قرار داده ای و آخرت خویش را به دست فراموشی سپرده ای و در پی آبادانی ، رفاه و آسایش دنیوی خویش به قیمت از دست دادن سرای ابدی بوده ای و کسب رضایت بستگان و فامیلت را بر پاسداری از دینت ترجیح داده ای».
و از این رو، وی را برای همیشه از مسوولیت و اداره امور جامعه عزل کرده و بی کفایتی و ناشایستگی وی و همفکران او را با عبارات ذیل به او ابلاغ می کند: «اگر آنچه به من رسیده درست باشد و تو دست به چنین کارهایی زده باشی بدان:» شتر خانه ات و بند کفشت ، از تو ارزشمندتر است ، و شایستگی مرزبانی ، و اهلیت سپردن هیچ کار اجرایی ، و ارزش تکریم و احترام ، و قابلیت مشارکت در هیچ امانتی را نداری ، و در رسیدگی به خیانتهای دیگران و چپاول اموال نیز، نمی توان به تو اعتماد کرد».
به هر تقدیر، خواست ملت از خلال رای قاطع خویش به رئیس جمهور منتخب ، زدایش افراط گرایی از رهگذر جامع نگری همراه با سعه صدر، تنش زدایی سیاسی و جناحی ، و به کارگیری طیف گسترده ای از مدیران خدوم و دلسوز به منظور بهره گیری از تمامی فرصتهای موجود برای اعتلا و سربلندی امت اسلامی است که پیشاپیش برای ایشان و کابینه محترمشان آرزوی توفیق و سربلندی می کنیم.
علی اصغر عطاران طوسی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
