خانم مارپل وقتی ایرانی می‌شود، دوست‌داشتنی است

شاید خانم مارپل یا شرلوک هلمز در اصل صدایی متناسب با سریال داشته باشند، ولی صدای آنها برای ما ایرانی‌ها آشنا و دلچسب نیست، پس بیراه نبود که همزمان با شبکه نمایش که قسمت‌هایی از سریال خانم مارپل را در قالب فیلم بازپخش می‌کند؛ یادی هم از دوبلور آن یعنی فهیمه راستکار کنیم.

پخش سریال‌های خارجی از تلویزیون در دهه60 رایج بود؛ سریال‌هایی که یا از سینمای بلوک شرق اروپا یا آثار کشورهای آسیای جنوب شرقی یا انگلیس انتخاب می‌شد و بعدها صداوسیما سریال‌های آلمانی و سپس آمریکایی را نیز چاشنی برنامه‌های خود کرد.

اما چیزی که بسیار مهم و البته جذاب بود، حضور کارآگاه‌های رنگارنگ در میان برنامه‌های تلویزیون بود. کاستر، ناوارو، آقای بازرس و البته شرلوک هلمز بزرگ و درنهایت کارآگاه‌های خلق شده توسط بانوی جنایی‌نویس دنیا یعنی آگاتا کریستی که در دوره خود و البته هنوز هم بسیار محبوب و پرطرفدار است.

چندی پیش هوس دوباره دیدن سریال خانم مارپل به سرم زد و نسخه اصلی آن را یافتم با صدای اصلی بازیگرانش و البته کیفیتی به مراتب بالاتر از آنچه در آن دوران از تلویریون‌های آنالوگ پخش می‌شد، ولی با دیدن یکی، دو قسمت از آن، عطای دیدنش را به لقایش بخشیدم. خانم مارپل واقعی با صدای بازیگرش نه‌تنها دلچسب نبود؛ بلکه کاملا هم ناآشنا بود.

یکی از شانس‌های دوستداران سینما و سریال‌های تلویزیونی دهه‌های گذشته این است که دوران طلایی دوبله ایران را درک کرده‌اند؛ دورانی که عده‌ای آمدند و کار کردند و درخشیدند. در آن زمان دوبلورها، افراد صاحب‌ذوقی بودند که بیشترشان از تئاتر وارد دوبله شده بودند و بسیار موفق‌تر از کسانی بودند که مستقیما به دوبله آمده بودند. در نسل طلایی دوبله، آدم‌های حرفه‌ای حضور داشتند.

در گذشته دستمایه فیلم‌ها انسانی‌تر بود؛ ولی الان ضرباهنگ فیلم‌ها ماشینی و سریع شده و این به دوبله هم وارد شده و به آن لطمه زده است. درست مانند این است که به یک آشپز بهترین مواد اولیه را بدهید و از او بخواهید غذایی را طبخ کند. او که آشپز خوبی هم هست غذای خوبی را آماده می‌کند، اما اگر از کیفیت مواد بکاهید و به همان آشپز بدهید آن طعم قبلی را نخواهد داشت.

دوبله مادام مارپل نیز از همین قاعده پیروی می‌کند. زنده‌یاد فهیمه راستکار که به جای خانم مارپل صحبت کرده، از پیشکسوتان دوبله است. مشهورترین صدایی که از وی در اذهان مانده، صدای خانم مارپل است؛ ولی در کارنامه کاری او در نقش دوبلور سریال‌های ایرانی و خارجی همچون جنگجویان کوهستان، سفر پرماجرا، اوشین، هری پاتر، پدرسالار و مدار صفر درجه نیز دیده می‌شود که او باصدای خود به بسیاری از شخصیت‌های این سریال‌ها جان بخشید و آنها را باورپذیر و دوست‌داشتنی کرد.

دوبلورهایی مانند زنده‌یاد راستکار، عزت‌‌الله مقبلی، احمد مندوب‌هاشمی، مهوش افشاری، خسرو شایگان، مریم شیرزاد، حسن عباسی، مهدی آرین‌نژاد، فریبا شاهین‌مقدم، زهره شکوفنده، سعید مظفری، احمد رسول‌زاده، پرویز بهرام، خسرو خسروشاهی، ژرژ پطروسی، زنده‌یاد کنعان کیانی، مرتضی احمدی، نادره سالارپور، پرویز ربیعی و دیگران، بزرگان این هنر بوده و هستند که سینما و سریال را برای ما معنی دوباره بخشیدند و سینما و تلویزیون را برایمان معنا کردند.

مجید احمدی / گروه رادیو و تلویزیون