تعرض اخیر دشمن که با نقض آشکار تمامی میثاقهای بینالمللی و هدف قراردادن مناطق مسکونی و مراکز درمانی همراه بود، نهتنها یک چالش امنیتی بلکه یک جنگ روانی گسترده برای تضعیف اراده ملتهاست. در این میان، معاونت سیما با درک عمیق از این حساسیت، استراتژی حضور مستقیم و میدانی را برگزیده است تا با استفاده از تمامی ظرفیتهای فنی و انسانی، از دل خاکهای جنوبی، روایت حماسه مقاومت را استخراج کند. این حضور گسترده در استانهای هرمزگان و خوزستان، فراتر از یک مأموریت خبری، یک اقدام دفاعی در جبهه نرم محسوب میشود که هدف آن ایجاد یک سپر روانی در برابر پروپاگاندای دشمن و ثبت دقیق وقایع برای تاریخ است.
سپر روانی و عامل همبستگی ملی
حضور میدانی برنامهسازان در این مناطق بحرانی، پاسخی مستقیم به تلاشهای دشمن برای ایجاد فضای ناامیدی و ترس است. وقتی دوربینها از دل حوادث و از میان مردم روایت میکنند، اجازه نمیدهند تصویر عریان جنایت و شکوه ایستادگی مردم در غبار تبلیغات دشمن پنهان بماند. این حضور، نوعی سپر روانی و عامل همبستگی ملی است؛ چراکه مردم درگیر بحران با مشاهده عوامل رسانه در شهر و دیار خود، حسی از حمایت و پشتگرمی جمعی را تجربه و پیامی روشن دریافت میکنند که در این شرایط دشوار تنها نیستند. علاوهبر این، این حضور فرصتی است تا جریان زندگی در دل تهدیدها به تصویر کشیده شود. نشاندادن اینکه چگونه مردم در کنار مقاومت، به زندگی، کار و عبادت خود ادامه میدهند، خود بزرگترین درس ایستادگی است. این یعنی رسانهملی با نشاندادن تداوم فعالیتهای عادی مردم، درواقع بر شکست طرحهای دشمن برای فلج کردن جامعه تأکید میکند.
روندی از تجربه فعالان رسانهای بومی
یکی از ستونهای اصلی این استراتژی جدید، بهرهگیری هوشمندانه از دانش و تجربه فعالان رسانهای بومی در مناطق جنوبی است. استفاده از ظرفیتهای محلی تنها به معنای حضور فیزیکی نیست بلکه به معنای استفاده از نگاه تخصصی کسانی است که با جغرافیا، فرهنگ و زیستبوم جنوب عجین شدهاند. در این میان، چهرههایی همچون مرتضی آخوندی، عکاسی که جنایت میناب را با عکسی هوایی جهانی کرد و حسین اژدهایی که در سبک گزارشگری خود امید را در دل جنگ به مخاطب منتقل میکند در برنامه «زمانه» حاضر شدند. آخوندی با ثبت تصاویر بیبدیل از ایثار و مقاومت مردم بندرعباس، اسنادی تصویری فراهم آورد که فراتر از یک گزارش خبری، به یک سند تاریخی تبدیل شده است. این عکاس با نگاهی جامعهشناسانه، پیوند میان مردم و جغرافیا را در جنوب بازنمایی کرده و اکنون با ثبت لحظههای نابی از پایداری، دریچهای جدید به روی مخاطبان گشوده است. همچنین حسین اژدهایی که تسلط بالایی بر تحلیلهای میدانی و شناخت دقیق از ساختارهای اجتماعی منطقه دارد، باعث شده تا محتوای تولیدی از حالت توصیفی ساده خارج شده و به سطحی تحلیلگر و عمیق دست یابد. این همافزایی میان تیمهای اعزامی و نخبگان بومی، باعث شده تا روایتهای ارائهشده به مخاطب، از اصالت و اعتبار بیشتری برخوردار باشد و از نگاه پایتختنشینان فراتر رفته، از دریچه نگاه کسانی روایت شود که خود صاحب این خاک و این حماسه هستند.
پوشش تمام لایههای ذهن مخاطب
توزیع وظایف میان شبکههای مختلف سیما، نشاندهنده یک برنامهریزی همهجانبه برای پوشش تمامی لایههای ذهنی مخاطب است. شبکه یک با تمرکز بر ابعاد معنوی و اجتماعی از طریق برنامههایی مانند «آفتاب شرقی»، پیوند میان ایمان و مقاومت را در مساجد محلی واکاوی میکند و برنامه «مکث» نیز با نگاهی اجتماعی، قصه تابآوری خانوادههای آسیبدیده را به تصویر میکشد تا روحیه جمعی تقویت شود. شبکه دو با برنامه زمانه، با استقرار در استان هرمزگان، به دنبال تحلیلهای راهبردی و بررسی ابعاد امنیتی وقایع است تا مخاطب را با ابعاد پیچیده بحران آشنا کند. شبکه سه نیز با رویکردی چندبعدی، از اطلاعرسانی لحظهای در «سلام صبح بهخیر» گرفته تا نمایش مجاهدت کادر درمان در بیمارستان شهید بقایی اهواز در برنامه «طبیب»، تمام ابعاد موضوع را پوشش میدهد. همچنین برنامه «سیاست خارجی» در محل حادثه، ابعاد حقوقی و سیاسی تجاوزات دشمن را بهدقت نقد میکند.
شبکه معارف نیز با تمرکز بر پیوند اعتقاد و ایستادگی در مسجد جامع خرمشهر، به بازخوانی ریشههای فرهنگی مقاومت میپردازد. شبکه نسیم با برنامه «جزئیات» و روایت چهرههایی همچون کامران نجفزاده، بر بازتاب خردهروایتهای انسانی متمرکز شده است تا چهرههای فراموششده مقاومت را به تصویر بکشد. شبکه افق نیز به بازخوانی داستانها، دغدغهها و حالوهوای مردم این خطه پرداختهاند؛ روایتی که ضمن نگاه به وقایع دوران دفاع مقدس، تصویری بیواسطه از زندگی و زیست امروز مردم جنوب ارائه میدهد.
بازیگر فعال در جبهه دفاع
مدیریت این عملیات بزرگ رسانهای بر پایه پایش مستمر و انعطافپذیری میدانی استوار است. تمام خروجیها از طریق مرکز سنجش افکار ارزیابی میشوند تا از میزان تأثیرگذاری بر افکار عمومی و میزان پاسخگویی به نیازهای روانی مردم اطمینان حاصل گردد. این فرآیند باعث میشود که تولیدات رسانهای همواره با واقعیتهای لحظهای میدان همسو باشند. رویکرد رسانهملی در این برهه، حضور منعطف در میدان است؛ بهگونهای که با هرگونه تغییر در شرایط عملیاتی و امنیتی، سازوکار تولید و حضور عوامل تغییر کرده تا همواره بتوان از دل حوادث، روایتی صادقانه از ایستادگی ملت و اقتدار ملی استخراج کرد. این استراتژی نشان میدهد که رسانهملی نهتنها یک ناظر بلکه یک بازیگر فعال در جبهه دفاع از امنیت ملی و انسجام اجتماعی است که با هوشمندی تمام، از روایت حقیقت در برابر تحریفهای دشمن دفاع میکند.