جدال بر سر واژه​ها در ژنو

به گزارش جام‌جم، چهارمین روز از گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران و 1+5 در تازه‌ترین دور مذاکرات در ژنو همزمان با حضور وزرای امورخارجه کشورهای غربی، چین و روسیه در هتل اینترکنتینانتال همراه با امیدواری‌هایی جدید برای حصول توافق هسته‌ای بود. توافقی که تا زمان تنظیم این گزارش مشخص نبود دست​یافتنی است یا خیر. هرچند پس از لاوروف روسی، جان کری آمریکایی، وستروله آلمانی و ویلیام هیگ انگلیسی و با کمی تاخیر، وانگ‌ئی چینی هم دیروز به محمدجواد ظریف پیوستند تا به تعبیر خودشان به مذاکرات کمک کنند، اما هنوز با تمام امیدواری‌های موجود، تا لحظه تنظیم این گزارش، خبری مبنی بر رسیدن هفت کشور حاضر در مذاکرات ژنو به توافق هسته‌ای منتشر نشده است.

عباس عراقچی چهارمین روز مذاکرات ژنو 3 را «سخت و نفس‌گیر» توصیف کرده و با اشاره به سفر وزرای 1+5 به ژنو ابراز امیدواری کرده بود که آنها برای تصمیم‌های سخت آماده باشند. عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در جمع خبرنگاران گفت: موارد اختلافی بین دو طرف هنوز وجود دارد. باید ببینیم می‌توان آنها را حل کرد یا خیر. به گزارش مهر، او در واکنش به پرسشی درباره پیش‌بینی نتیجه این گفت‌وگوها، به این جمله بسنده کرد: «دستیابی به توافق نزدیک است.»

با وجود آن‌که روز جمعه برخی منابع غربی از توافق 1+5 با به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی اورانیوم در ایران سخن گفتند، اما برخی اظهارنظرها حاکی از ادامه بحث و بررسی پیرامون تاکید توافق‌نامه احتمالی دو طرف بر این حق هسته‌ای است.

با این حال در تازه‌ترین اظهارنظرها، ظهر دیروز وزیر امورخارجه کشورمان گفت: اطمینان می‌دهیم غنی‌سازی ادامه خواهد یافت و در هر توافقی باید غنی‌سازی به عنوان جزئی از آن وجود داشته باشد. به گزارش واحد مرکزی خبر،‌ ظریف در گفت‌وگوی تلفنی با خبر نیمروزی شبکه یک سیما درباره جزئیات مذاکرات و گمانه‌های مطرح درباره آن گفت: در شرایط حساس کنونی اجازه دهید مذاکرات در همان اتاق مذاکرات ادامه پیدا کند نه روی امواج رادیو و تلویزیون؛ بنابراین از شما و مردم اجازه می‌خواهم مذاکرات را به همین شکل ادامه دهیم. ظریف افزود: فکر می‌کنم برای نتیجه‌گیری زود است، زیرا دو هفته قبل هم شاهد بودید که وزرای خارجه به ژنو آمدند، ولی به علت دیدگاه‌های متفاوت1+5، امکان رسیدن به توافق حاصل نشد، گرچه پیشرفت‌های خوبی کرده بودیم.

وزیر امورخارجه اضافه کرد: حضور وزرای امورخارجه کشورهای1+5 در ژنو نشانه جدی بودن مذاکرات است و این‌که وارد مراحلی شده‌ایم که وزرا احساس می‌کنند حضورشان در ژنو برای تصمیم‌گیری ضروری است. وی افزود: در مراحل اولیه بحث روی موضوعات مورد توافق بود و راحت‌تر پیش می‌رفت و اکنون به چند موضوعی رسیده‌ایم که دیدگاه‌های متفاوت‌تری درباره آنها وجود دارد و کار سخت‌تر شده است. وی تاکید کرد: هیات مذاکره‌کننده حتما مقابل هر نوع اقدامی که به حقوق مردم خدشه وارد کند یا زیاده‌خواهی باشد مقاومت خواهد کرد و امیدواریم بقیه هم متوجه شده باشند که با نمایندگان ملت ایران فقط از طریق احترام متقابل به نتیجه خواهند رسید.

امیدواری لاوروف و مواضع تأمل‌برانگیز هیگ

در همین حال سرگئی لاوروف نیز در دیدار با ظریف اعلام کرد: برای نخستین بار در طول سال‌های متمادی، ایران و گروه 1+5 شانس واقعی برای کسب توافق را به دست آورده‌اند. به گزارش ایرنا، وزیر امورخارجه روسیه افزود: طرف روسی به کمک برای دستیابی به توافقی که به نفع همه طرف‌های مذاکره‌کننده باشد و موجب تقویت ثبات و امنیت در جهان شود، ادامه خواهد داد.

با وجود این ویلیام هیگ که براساس گمانه‌زنی برخی رسانه‌ها، این بار او به جای فابیوس فرانسوی، محور مانع‌تراشی در مسیر توافقات هسته‌ای قرار گرفته، در اظهارنظری تأمل‌برانگیز مدعی شد که برنامه‌ هسته‌ای ایران تهدیدی برای ثبات خاورمیانه است! او دیروز در جمع خبرنگاران مستقر در هتل اینترکنتینانتال افزود: اینجا آمده‌ام به مذاکرات کمک کنم، مذاکرات سختی است. حضور ما به مفهوم وجود توافق نیست. توافق باید شامل جزئیات جامع و کامل باشد. وی به دلیل اصلی خود برای اخذ چنین موضعی اشاره کرد و یادآور شد: ما در صورتی توافق می‌کنیم که ارزشش را داشته باشد و به نگرانی‌های ما پاسخ دهد. با کشورهای دیگر و عربستان هم در ارتباط هستیم و نگرانی آنها را درک می‌کنیم.

با وجود این شبهه‌افکنی‌ها درباره نتایج مذاکرات، وانگ‌ئی، وزیر امورخارجه چین گفت: مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 به مرحله آخر رسیده است. گیدو وستروله، وزیر خارجه آلمان نیز گفته است که هنوز توافقی حاصل نشده ولی فرصتی واقعی برای رسیدن به توافق وجود دارد. به گفته او، هنوز کارهای زیادی هست که باید انجام شود.

اظهارات مثبت و منفی وزرای خارجه عضو گروه 1+5 درحالی است که روز گذشته آنها بارها با یکدیگر دیدارهای چندجانبه برگزار کردند تا شاید به اجماع نظری در قبال پرونده هسته‌ای ایران برسند. تیم مذاکره‌کننده ایرانی نیز روز گذشته با حضور کاترین اشتون دیدارهایی را با دیپلمات‌های غربی از جمله جلسه‌ای سه‌جانبه با حضور «ظریف، کری و اشتون» انجام داد.

گفته می‌شود که اشتون در چهارمین روز مذاکرات تلاش کرد تا نظرات متفاوت اعضای 1+5 را به یکدیگر نزدیک کند. همچنین اخضر ابراهیمی، نماینده دبیرکل سازمان ملل در امور سوریه دیروز با برخی وزرای خارجه از جمله لاوروف دیدار کرد. گفته می‌شود، بحران سوریه محور این گفت‌وگوها بوده است.

ادامه گمانه‌زنی‌ها درباره توافق‌نامه 6 ‌ماهه

هرچند مذاکرات هسته‌ای ژنو دیروز هم پشت درهای بسته پی گرفته ‌شد، اما برخی رسانه‌ها دیروز تلاش کردند تا به برخی جزئیات توافق‌نامه شش‌ماهه‌ای که قرار است در گام اول میان طرفین به امضا برسد، اشاره کنند. هرچند روشن نیست این گمانه‌زنی‌ها چقدر با واقعیاتی که در اتاق مذاکرات وجود دارد، منطبق است.

در همین رابطه سایت انتخاب دیروز به نقل از شبکه تلویزیونی «یورونیوز» در گزارشی درباره مذاکرات هسته‌ای ژنو نوشت: برای اولین بار حق غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران، در طرح توافق موقت شش‌ماهه و قابل تمدید، پیش‌بینی شده است. این توافق پیش از توافقی نهایی پیش‌بینی می‌کند در ازای کاهش محدود تحریم‌‌ها، برنامه هسته‌ای ایران محدود شود.

این گمانه زنی ها درحالی بود که همزمان نشستی میان پادشاه عربستان، امیر قطر و امیر کویت نیز شاید با هدف تاثیرگذاری بر مذاکرات ژنو3 برگزار شد.

سایه اختلافات ژنو2 بر ژنو3

با وجود آن‌که بار دیگر ایران و 1+5 در آستانه رسیدن به توافقی هسته‌ای قرار گرفته‌اند، به‌نظر می‌رسد هنوز رسانه‌ها و دیپلمات‌ها به کالبدشکافی اختلافات دور پیشین مذاکرات مشغولند. اختلافاتی که هر روز جزئیاتی تازه از آن منتشر می‌شود.

در جدیدترین این جزئیات سایت خبری مشرق مدعی شد که جان کری وزیر خارجه آمریکا در توصیف مذاکرات خود در ژنو با محمدجواد ظریف گفته است: «ظریف سه بار سر من فریاد کشید.» این سایت به نقل از جان کری نوشت: «او می‌گفت چرا توافقات و متن قبلی را به هم زدید؟ من به جواد گفتم تا حالا در طول عمرم هیچ فردی این گونه سرم فریاد نکشیده و مرا این‌گونه متهم به سوء‌نیت و بی‌اعتمادی نکرده بود.»

با این حال سرگئی ریابکوف معاون وزیر خارجه روسیه دیروز اظهارکرد: مسکو معتقد است عادلانه نیست مسئولیت عدم پیشرفت در مذاکرات با گروه 1+5 درباره برنامه هسته‌ای ایران، بر دوش این کشور انداخته شود. این دیپلمات بلندپایه روس تصریح کرد: ممکن است شرکت‌کنندگان، در لحظاتی از مذاکرات طرف دیگر را مسئول عدم پیشرفت گفت‌وگوها بدانند و همچنین امکان دارد چند ساعت بعد اوضاع تغییر کند و طرف دیگر مسئول عدم پیشرفت به نظر برسد، حال اگر کوچک‌ترین جزئیات مربوط به این تحولات منتشر شود، دیگر نمی‌توان در مورد فرآیند مذاکرات دیپلماتیک صحبت کرد.

افزایش حمایت‌ها از توافق هسته‌ای واشنگتن و تهران

اما همه این گفت‌وگوهای دیپلماتیک در حالی است که در بیرون از اتاق مذاکرات، افکار عمومی در کشورهای مختلف حمایت خود را از دستیابی ایران و 1+5 به توافقی هسته‌ای اعلام می‌کنند. در همین حال پس از آن‌که تلویزیون سی.‌ان.‌ان آمریکا از یک نظرسنجی خبر داد که براساس آن 56 درصد از آمریکایی‌ها خواستار توافق هسته‌ای با ایران بودند، اینک شبکه «ای.بی.سی» و روزنامه واشنگتن پست، نظرسنجی دیگری منتشر کرده‌اند که براساس آن 64 درصد آمریکاییان موافق توافق هسته‌ای با تهران هستند و این امر افزایش 8 درصدی حمایت‌ها را نسبت به نظرسنجی پیشین نشان می‌دهد.

به گزارش ایرنا، طبق این نظرسنجی فقط 30 درصد از شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی مخالف معامله هسته‌ای با ایران هستند. به نوشته این رسانه آمریکایی، در این نظرسنجی بیش از 70 درصد از طرفداران حزب دموکرات، 57 درصد از هواداران حزب جمهوریخواه و بیش از 60 درصد از افرادی که خود را متمایل به این دو حزب نمی‌دانند گفته‌اند که با انجام چنین معامله‌ای موافقند.همچنین وزیران خارجه پیشین 12 کشور جهان به همراه یک وزیر خارجه پیشین رژیم صهیونیستی با انتشار بیانیه‌ای حمایت خود را از مذاکرات هسته‌ای ژنو که میان ایران و شش قدرت برتر جهان در جریان است اعلام کردند و خواستار دادن وقت و فرصت کافی برای ادامه این مذاکرات شدند. به گزارش ایسنا به نقل از صدای آمریکا، در بیانیه این وزیران پیشین آمده است: ما وزیران خارجه پیشین در اروپا، خاوردور، آمریکای شمالی، و خاورمیانه، قویاً معتقدیم که ادامه‌ مذاکرات بین کشورهای گروه 1+5 و ایران درباره برنامه هسته‌ای این کشور به سود جمعی و جهانی ماست.

همه در انتظار برخاستن دود سفید هسته‌ای از ژنو

مذاکرات در حالی تا اواخر دیشب به وقت تهران ادامه داشت که هنوز هیچ​یک از منابع اعلام نــکرده بودند گفت​وگوها در این دور به فرجام می‌رسد یا به دور تازه‌ای از مذاکرات منجر خواهد شد.هرچند گام‌های برداشته شده در جریان سه دور مذاکرات هسته‌ای در ژنو چشمگیر بوده، اما به‌نظر می‌رسد «اختلافات کم، اما مهم» میان طرفین هنوز مانعی بر سر راه دستیابی به توافقی است که بتواند گام اول برای بایگانی شدن پرونده هسته‌ای ایران به‌شمار آید. اختلافاتی که نتیجه وجود دیوار تاریخی بی‌اعتمادی است که برای برچیده شدن آن گویی هنوز باید بیش از اینها صبور بود.

هانس بلیکس: غنی‌سازی، حق کشورهاست

هانس بلیکس، مدیرکل پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گفت‌وگویی تاکید کرد که مطابق تفسیر او از ماده 4 قانون معاهده منع گسترش سلاح‌های اتمی(ان.‌پی.‌تی) غنی‌سازی اورانیوم حق کشورهاست.

بلیکس این مطلب را در گفت‌وگو با سایت بی‌.بی.‌سی فارسی اعلام کرد.براساس گفته شرکت‌کنندگان در مذاکرات هسته‌ای، چگونگی تعریف موضوع غنی‌سازی اورانیوم، مورد اختلاف شش کشور مذاکره‌کننده با ایران است.جمهوری اسلامی ایران همواره تاکید داشته که مطابق ان‌.پی‌.تی، غنی‌سازی اورانیوم از حقوق این کشور است، اما برخی کشورهای مذاکره، تفسیر دیگری دارند و می‌گویند چیزی به نام حق غنی‌سازی اورانیوم وجود ندارد.

جان کری، وزیر خارجه آمریکا هفته گذشته گفته بود ان.‌پی.‌تی حقی برای غنی‌سازی برای ایران قائل نشده است و این حق برای ایران به نتیجه مذاکرات بستگی دارد.

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم گفته بود: ما حق هیچ کشوری برای غنی‌سازی را به رسمیت نمی‌شناسیم.

براساس ماده 4 قانون ان.‌پی.‌تی، هیچ نکته‌ای در این پیمان نباید به گونه‌ای تفسیر شود که حق مسلم همپیمانان در انجام تحقیقات، تولید و استفاده از انرژی هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز را تحت‌تاثیر قرار دهد. این موضوع باید بدون اعمال تبعیض باشد.

در بخش دیگری از این ماده آمده است: در تبادل تجهیزات، مواد و اطلاعات تکنولوژیک برای مقاصد صلح‌آمیز، استفاده از انرژی هسته‌ای در حداکثر شکل، تمام همپیمانان حق مشارکت داشته و متعهد به تسهیل در انجام آن می‌شوند. همپیمانانی که توان چنین اقدامی را دارند همچنین باید به شکل انفرادی یا همراه با دیگر دولت‌ها یا سازمان‌های بین‌المللی برای توسعه بیشتر استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، خصوصا در قلمرو دولت‌های فاقد سلاح‌های هسته‌ای که وارد این پیمان شده‌اند، مشارکت ورزند. این مشارکت با عطف توجه به نیازهای مناطق در حال توسعه جهان، انجام می‌پذیرد.