در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نگاهی به حضور موفق خانوادگی در ورزش قهرمانی
پسر کو ندارد نشان از پدر...
اینکه پسر یا دختر یک فوتبالیست معروف یا یک مربی حرفهای، کفش و کلاه کند و بخواهد پا جای پای پدر بگذارد؛ بهخودی خود گناهی نابخشودنی و نشانه رابطه بازی و حقکشی نیست، ولی طبیعی است که مربی هم حق ندارد به دلیل نفوذ و امتیازهای ویژه کار خود، بچهها یا برادران و خواهرهای خود را هر چقدر هم در فوتبال و ورزش ناشی و کماستعداد باشند به زمین بازی هل دهد تا از پول و شهرت و مواهب ریز و درشت دیگر آن بیبهره نباشند! البته این موضوع، فقط منحصر به فوتبال و در کل ورزش نیست و بهطور کلی، معیار حضور هر کسی در هر مسندی، فقط باید شایستگی و توانایی آن شخص باشد، ولی اینکه تشخیص و تفسیر این قضیه چگونه و با چه کسی است، مسالهای همیشه مشکلآفرین و ابهامزا به شمار آمده، به طوری که به دعواهای زیادی منجر شده است.
البته فوتبالیست شدن فرزندان مربیان مشهور، مختص ایران نیست و در دیگر کشورهای جهان هم گستردگی و پیشینهای دیرینه دارد که شاید در این سال ها، به دلیل گسترش فضاهای رسانهای، بیش از پیش به چشم میآید. بهعنوان نمونه؛ حضور ایرج دانایی فرد، فرزند مرحوم علی داناییفرد و آتیلا حجازی (فرزند مرحوم ناصرحجازی) در استقلال، همچنین محمد پروین (فرزند علی پروین) در پرسپولیس، گهر، سایپا، پیکان و استیل آذین، حامد کاویانپور (فرزند مرحوم کاوه کاویانپور)، امیر عابدزاده (فرزند احمدرضا عابدزاده)، عرشیا بابازاده (فرزند حمید بابازاده) میثم و سجاد پنجعلی (فرزندان محمد پنجعلی)، هوتن قلعهنویی (فرزند امیر قلعهنویی) در استقلال و فرزندان ابراهیم آشتیانی، محمد مایلیکهن، حمید درخشان، حسن روشن و... در فوتبال ایران مسبوق به سابقه بوده است. همینطور در جهان فوتبال هم یوردی کرویف، فرزند یوهان کرویف بزرگ، مدتها در تیمهای بارسلونا و منچستر یونایتد بازی کرد، پائولو مالدینی، فرزند چزاره مالدینی آنقدر در تیمهای میلان و ملی ایتالیا افتخار به دست آورد که از این حیث به یکی از بهترینهای اروپا تبدیل شد، کریستین ویهری که چند سال پیش گرانترین بازیکن فوتبال جهان به شمار میرفت فرزند مربی است که خود در زمان بازی به گرانترین بازیکن جهان تبدیل شده بود، سر الکس فرگوسن پدر درن فرگوسن مهاجم نامآشنای پیشین لیگ برتری است و هری ردنپ، پدر جمی ردنپ، هافبک فوقالعاده سالهای نهچندان دور لیورپول و البته دایی فرانک لمپارد محسوب میشود. به این جمع میتوان نام بازیکنان دیگری مانند یوری جورکائف، هافبک دوران طلایی فوتبال فرانسه که فرزند ژان جورکائف ملیپوش پیشین شوروی بود، شون رایت فیلیپس فرزند یان رایت (گلزن افسانهای پیشین آرسنال) و همچنین چا دو ری ستاره تیم ملی کره جنوبی را که فرزند چا بوم کئون، بهترین بازیکن تاریخ فوتبال آسیا محسوب میشود هم اضافه کرد و البته دیهگو فورلان کاپیتان تیم ملی اروگوئه که نهتنها پدرش (پابلو) بلکه پدربزرگ او هم از بازیکنان بزرگ پیشین فوتبال شناخته میشود و نیز لوئیز فرناندز پسر، ملیپوش مکزیکی منچستر یونایتد که فرزند لوئیز فرناندز، ستاره پیشین فوتبال مکزیک است.
برادران، موفقتر از فرزندان
مرتضی فنونیزاده، کارشناس فوتبال معتقد است اینکه یک پدر، فرزند خود را بهعنوان بازیکن به زمین بفرستد حق قانونی اوست، هرچند تجربه نشان داده هیچگاه بازیکنان پسر نتوانستهاند به بزرگی پدران خود شوند. البته شاید در مورد دیدگاه اخیر فنونیزاده، دستکم در فوتبال خارج ایران، استثناهایی هم وجود داشته باشد، مثل پائولو مالدینی، ستاره محبوب ایتالیایی که به اعتقاد بسیاری از هوادارانش، از اعتبار پدر خود هم پیشی گرفته یا استفان چاپوئیسات، ستاره پیشین سوئیسی دورتموند که حدود سه برابر پدرش (پیر آلبرت) بازی ملی در کارنامه خود ثبت کرد و البته فرانک لمپارد پسر (بازیکن چلسی) که خیلی بیش از پدر خود (فرانک لمپارد پدر که ملی پوش سابق وستهام بود) به موفقیت رسیده است. فنونیزاده که همراه چهار برادر دیگر خود در فوتبال ایران بازی کرده و سالها همراه برادر کوچکترش مهدی، ملیپوش بوده است، اضافه میکند: «تجربه نشان داده اغلب در فوتبال ایران و جهان، برادران فوتبالیست، عملکرد بهتری از پدر و پسرها نشان میدهند.» البته در این مورد، در ادامه گزارش تحلیل کارشناس دیگری را هم مرور خواهیم کرد.
پارتیبازی ممنوع
حسن روشن هم فرزندی در فوتبال ایران داشت که این ورزش را رها کرد و به سویی دیگر رفت، اما روشن در این مورد، عقایدی رادیکالتر از فنونیزاده دارد. اسطوره دهه 1970 فوتبال آسیا در این مورد میگوید: اگر بازیکنان بزرگ نسل گذشته موفق شدند به این دلیل بود که نیاز مالی داشتند و سخت تلاش کردند تا به اینجا برسند. یادم میآید پسر برایان کلاف فقید، مربی بزرگ فوتبال انگلیس، هافبک بسیار خوبی بود، اما کلاف هنگامی که سرمربی ناتینگهام فارست شد، در واکنش به حضور پسرش در این تیم گفت: پسرم اگر میخواهد در تیم من بازی کند باید یک سر و گردن بالاتر از همه هافبکها باشد. خود من وقتی پسرم عضو تیم امید باشگاه استقلال شد هیچ حمایتی از او نکردم و حتی در یک دیدار تمرینی، وقتی دیدم پایش شکست با تمام زجری که میکشیدم، حاضر نشدم از سکوها پایین بیایم تا به کسی حس پارتیبازی و رابطهگرایی القا نشود.
پسران؛ پاشنه آشیل اقتدار پدران
بهمن فروتن، مربی نامآشنای فوتبال کشورمان هم فرزندی دارد که مدتها در بوندس لیگای 2 آلمان بازی میکرد. او اعتقاد دارد معمولا مربیان در تیمهای خود صاحب اقتدار هستند که خیلیها آن را برنمیتابند و در صدد شکستن آن برمیآیند. وقتی آن افراد زورشان نمیرسد که مربی را بزنند به پسر فوتبالیستش حمله میکنند. حالا اگر آن پسر، بازیکن قابلی باشد دردسر مربی کمتر میشود، ولی اگر بازیکن متوسطی بود دردسر مربی، زیاد خواهد شد. درواقع، پسرها پاشنه آشیل اقتدار پدران مربیشان تلقی میشوند.
چرا برادران موفقتر از فرزندان هستند؟
در فوتبال ایران از دیرباز، برادران زیادی معرفی شدهاند که عملکردهای خوبی از خود ارائه کردهاند و حتی گاهی هر دو هم ملیپوش بودهاند؛ بازیکنانی نظیر برادران وطنخواه (بیوک و رضا)، برادران معینی (فریدون و مسعود)، برادران بیانی (شاهرخ و شاهین)، برادران مظلومی (غلامحسین و پرویز)، برادران مناجاتی (مهدی و علی)، برادران قایقران (سیروس و نادر)، برادران پیروانی (غلام، امیر و افشین)، برادران فنونیزاده (محسن، مرتضی، مهدی، ابراهیم و اسماعیل)، برادران استیلی (حمید و مسعود)، برادران خطیبی (حسین و رسول)، برادران دینمحمدی (غلامحسین و سیروس)، برادران مهدویکیا (مهدی و هادی)، برادران کریمی (فرشید و علی) و برادران نویدکیا (محرم و رسول). البته داشتن چنین نسبتهایی هم منحصر به فوتبال ایران نیست و در دنیای فوتبال، کم فوتبالیست برادر وجود نداشته است؛ برادرانی مانند برادران رومنیگه (کارل هاینتس و میشائیل)، برادران الویه را (سوکراتس و رای)، برادران لادروپ (میشل و برایان)، برادران فورستر (برند و کارل هاینتس)، برادران ویچگه (ریچارد و راب)، برادران دی بوئر (فرانک و رونالد)، برادران کومان (رولاند و اریک) و برادران هوینس (اولی و دیتر).
حتی در دیگر رشتههای ورزشی نیز برادران معروف زیادی درخشیدهاند. برادران خادم (امیررضا و رسول) که به قهرمانی کشتی جهان و المپیک هم دست یافتند و فرزندان محمد خادم (قهرمان پیشین کشتی دنیا) که از بارزترین گزینهها در این زمینه هستند. برادران محبی (محمدحسن و محمدحسین) خانواده غیاثی (شامل پدر، پسر، دختر و مادر) که همگی قهرمانان دوومیدانی بودند، خانواده ساعی (هادی و مهروز) خانواده عالمیان شامل برادران دو قلوی عالمیان (رحمت و نعمت) سپس نیما نوشاد و نعمت عالمیان بهعنوان فرزندان او، خانواده احتشام زاده شامل برادران احتشام زاده و سپس فرزند او (مجید احتشامزاده)، برادران نیکخواه بهرامی (آیدین و صمد)، برادران دوقلوی روحانی (حسین و حسن)، برادران دوقلوی نائینی (اکبر و اصغر)، برادران استکی (اللهکرم و سجاد)، برادران مرادی (سجاد و امیر)، برادران صمیمی (عباس، محمد و محمود)، برادران دانش (فریبرز و فرجام)، خانواده نصیرینیا (مدد و شاهین)، برادران سوریان (حمید و محسن)، برادران برخواه (محمدحسین و محمدحسن)، برادران پانزوان (سیدهادی و سیدمهدی)، برادران کاوه (مهدی و محسن)، برادران اکبرنژاد (علی و تقی)، برادران بلاگازوف روس (سرگئی و آناتولی)، برادران اسمیت آمریکایی (جانی و) برادران سایتییف (آدام و بووایسار)، برادران لوپز (جان و استیو) و دهها یا صدها نمونه دیگر از این دست ورزشکاران که نسبت نزدیکی با یکدیگر داشتهاند.
سنت دیرین میراثی شدن مشاغل
به هر حال، اکنون فوتبال به یکی از پولسازترین و شهرتآفرینترین مقولههای جامعه ما تبدیل شده است و اهالی آن کمتر علاقهای دارند که از این رشته فاصله بگیرند و حتی تلاش زیادی میکنند تا نزدیکان و اقوام نزدیک خود را هم در آن دخیل کنند. در فرهنگ عمومی جامعه ما هم از هزاران سال پیش، درست یا نادرست، سنت میراثی شدن مشاغل یا پا گذاشتن فرزندان در مشاغل پدران خود، (آن هم بیشتر با اصرار پدران) باب بوده است، چون پدران مایل بودهاند نتیجه تجربههای گران، دانش فنی و سرمایه خود را در اشکال مختلف به میراث بگذارند، طوری که این مثل معروف و زیبا در فرهنگ ایرانی نقش بسته که «پسر کو ندارد نشان از پدر / تو بیگانه خوانش مخوانش پسر».
برادران مطرح فوتبالیست جهان
جکی و بابی چارلتون / دو نفر از برترین بازیکنان تاریخ فوتبال انگلیس و اروپا بودند
فریتس، اوتمار و لودویگ فریتس والتر/ سه بازیکن بزرگ باشگاه کایزرسلاترن محسوب میشوند که اولین برادر، از بزرگان تاریخ فوتبال آلمان هم به حساب میآید
ویلی و رنه فان در کرکوف/ در دهه 70 میلادی به افتخارات فراوانی از جمله دو نایب قهرمانی جام جهانی همراه تیم ملی فوتبال هلند رسیدند
سوکراتس و رای الویه را/ کاپیتانهای دهههای 80 و 90 تیم ملی فوتبال برزیل که هر دو نیز بشدت محبوب هواداران فوتبال ناب سامبا بودند.
اولی و دیتر هوینس/ در بایرن مونیخ و تیم ملی آلمان بازی کردند و افتخار به دست آوردند. برادر بزرگتر در دهه 70 و دیتر در دهه 80 به این موفقیتها رسید.
کارل هاینتس و میشائیل رومنیگه/ رومنیگه بزرگ از بهترینهای فوتبال اروپا و جهان محسوب میشد، ولی برادر کوچکتر او هم چند سال برای بایرن مونیخ و مدتی برای تیم ملی آلمان بازی کرد
برند و کارل هاینتس فورستر/ این دو هم مدتها در دهه 80 همراه اشتوتگارت و تیم ملی آلمان افتخاراتی کسب کردند.
رولاند و اروین کومان/ دو برادر هلندی که در قهرمانی کشورشان در یورو 1988 و جام باشگاههای اروپا شریک شدند. رولاند یک مدافع گلزن بود و اروین در خط میانی بازی میکرد
میشل و برایان لادروپ/ این دو برادر فوق تکنیکی دانمارکی در بزرگترین باشگاههای اروپا نظیر بایرن مونیخ، میلان، رئال مادرید، بارسلونا و یوونتوس بازی کردند
فرانک و رولاند دی بوئر/ برادران دو قلوی هلندی که سالها در فوتبال اروپا جولان دادند
ریچارد و راب ویچگه/ وقتی هافبک چپ ملی پوش آژاکس مصدوم شد نوبت به برادر کوچکترش راب رسید تا از فاینورد به تیم ملی هلند دعوت شود و حتی بهتر از او بازی کند
فیلیپ و گری نویل/ برادرانی که سالها در منچستر یونایتد و مدتی در تیم ملی انگلیس، به عنوان مدافعان کناری بازی کردند
کولو و یحیی توره/ دو برادر غنایی مطرح در فوتبال باشگاهی اروپا
یان آرنه و بیورن هلگه ریسه/ دو برادر نروژی که در لیگ برتر انگلیس مطرح شدهاند
رافائل و فابیو داسیلوا / دو برادر برزیلی که از نوجوانی به منچستر دعوت شدند تا برای یونایتد بازی کنند
برادران مطرح فوتبالی در ایران
محمود، محمد و احمد بیاتی
حسن، گودرز و منوچهر حبیبی
عزتالله (بیوک) و رضا وطنخواه
فریدون و مسعود معینی
جواد و محسن اللهوردی
شاهرخ و شاهین بیانی
غلامحسین، پرویز و محمد مظلومی
مهدی و علی مناجاتی
سیروس و نادر قایقران
غلام، امیر و افشین پیروانی
محسن، مرتضی، مهدی، ابراهیم و اسماعیل فنونیزاده
حمید و مسعود استیلی
حسین و رسول خطیبی
غلامحسین و سیروس دینمحمدی
سیاوش و سهراب بختیاریزاده
مهدی و هادی مهدویکیا
فرشید و علی کریمی
فرهاد و فرزاد مجیدی
سرژیک و آندرانیک تیموریان
مهدی و مجتبی شیری
محرم و رسول نویدکیا
غلامرضا و علیرضا رضایی
مهدی و مهرداد کریمیان
حسون و حسین کعبی
قاسم و علیرضا حدادیفر
مجید عباسقلی / گروه ورزش
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
