موزه‌ای برای رسیدن به صلح جهانی

ضرورت احداث موزه‌های جنگ در این کشورها از این بابت قابل توجه است که گاه کشورهایی که خودشان مسبب بروز جنگ‌هایی بوده‌اند و انسان‌های بسیاری به واسطه آن جنگ‌ها کشته شده‌اند نیز بر یادآوری و حفظ خاطرات جنگ خود اصرار می‌ورزند، از این رو در کشورهایی که به نوعی قربانی جنگ‌ها بوده‌اند، ضرورت احداث چنین موزه‌هایی برای نشان دادن مظلومیت مردم بی‌دفاع و حقانیت آنها بیشتر احساس می‌شود.

اما با این وجود در عصر حاضر که توجه به مقوله صلح جهانی فراگیر شده است، آنچه بیش از احداث موزه‌های جنگ ضروری به نظر می‌رسد، داشتن موزه‌هایی برای صلح است تا به هدف غایی گسترش صلح جهانی کمک شده باشد.

البته موزه‌هایی با این عنوان امروزه در اغلب کشورهای جهان که جنگ را تجربه کرده‌اند، ساخته شده است که از این میان، حدود 70 موزه صلح در سطح جهان، به عضویت شبکه بین‌المللی موزه‌های صلح دنیا که مقر اصلی آن در شهر لاهه هلند است، درآمده‌اند.

این مجموعه علاوه براین که شکل گرفته تا به هدف بزرگ خود که ترویج فرهنگ صلح از طریق نشان دادن پیامدهای ناگوار جنگ، خشونت و آثار زیانبار آن بر انسان‌ها و محیط‌زیست است، دست یابد، باعث جذب گردشگران زیادی شده است.

برخی از کارشناسان بر این باورند که موزه‌ها علاوه بر این که محلی برای عبرت انسان‌ها هستند، نقش مهمی نیز در گسترش صلح و دوستی در جامعه جهانی دارند؛ حال اگر موزه‌هایی با عنوان صلح و با هدف برقراری صلح در سطح دنیا فعالیت داشته باشند، قطعا نقش پررنگ‌تری در گسترش صلح و دوستی جوامع جهانی خواهند داشت.

در واقع موزه‌های صلح دنیا، بیش از آن که جایی برای تماشای اشیا و ابزار یک واقعه تاریخی باشند، محلی برای گفت‌وگو، برنامه‌های آموزشی، پژوهش و فرهنگ‌سازی با موضوع پیامدهای جنگ و گسترش صلح جهانی هستند.

با این مقدمه می‌خواهیم به موزه‌ای با عنوان «صلح» در کشورمان اشاره کنیم که بتازگی و در تیرماه سال جاری به مناسبت سالگرد بمباران شیمیایی سردشت و روز ملی مبارزه با سلاح‌های شیمیایی در پارک‌شهر تهران بازگشایی شده است.

این موزه در پارک‌شهر تهران واقع شده که یکی از قدیمی‌ترین پارک‌های تهران است. این پارک قدیمی سال 1339 ساخته شده و اکنون به یکی از مناطق دیدنی و تفریحی تهران تبدیل شده است که برای ساعاتی می‌تواند گردشگران را سرگرم کند.

در این پارک علاوه بر موزه صلح و آثار هنری حجمی مقابل آن، آکواریوم ماهی‌های زینتی، باغ پرندگان، دریاچه تفریحی، فضای ورزشی و کتابخانه نیز وجود دارد که شما می‌توانید از آنها بازدید و استفاده کنید؛ اما امروز در این نوشتار تنها به موزه صلح تهران در این پارک اشاره خواهیم کرد.

موزه صلح تهران، عضو شبکه بین‌المللی موزه‌های صلح جهانی است و سال 1386 ساخته شد، اما سال‌ها به منظور مرمت و بازسازی تعطیل بود و سرانجام سال 1390 با حضور رئیس انجمن صلح و دوستی هیروشیمای ژاپن، نمایندگان و فعالان موزه هیروشیما و نمایندگانی از حلبچه بازگشایی شد.

هدف از راه‌اندازی این موزه، به نمایش گذاشتن رنج‌های ناشی از سلاح‌های شیمیایی، پیامدهای ناگوار جنگ و خشونت و همچنین ترویج فرهنگ صلح و دوستی بین افراد جامعه و ملت‌ها از طریق فعالیت‌های علمی، پژوهشی و فرهنگ‌سازی است.

در این موزه علاوه بر نمایش ابزار و تجهیزات استفاده شده در جنگ ایران و عراق و پیامدهای ناشی از آن، به موضوعات دیگری همچون بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی در ژاپن، پیامدهای ناشی از جنگ‌های جهانی اول و دوم، کاربرد سلاح‌های ممنوعه در جنگ‌ها نظیر بمب‌های خوشه‌ای، مین و سلاح‌های حاوی اورانیوم و عوارض استفاده از این سلاح‌ها نیز توجه شده است.

گردشگران و بازدیدکنندگان می توانند در سالن اصلی این موزه، پیامدهای جنگ و نتیجه استفاده از سلاح‌های شیمیایی و اتمی در دنیا را ببینید.

در بخش دیگری از موزه نیز سرگذشت قربانیان جنگ در قالب اسناد تاریخی، مستندنگاری و ثبت و ضبط شده است.

برگزاری برنامه‌های آموزشی و پژوهشی نیز به عنوان بخش دیگری از فعالیت‌های این موزه در نظر گرفته شده که در قالب سمینارها و برنامه‌های آموزشی و پژوهشی به موضوعاتی چون فرهنگ صلح و آشتی، حقوق بشردوستانه بین‌المللی، خلع سلاح‌های اتمی و پیامدهای ناشی از جنگ پرداخته می‌شود.

موزه صلح تهران با مقوله هنر نیز بیگانه نیست و بخشی از فضای نمایشگاهی خود را به نمایش آثار هنری هنرمندان داخلی و خارجی با موضوع صلح اختصاص داده است.

در کتابخانه موزه صلح نیز کتاب‌های بسیاری مرتبط با صلح و حقوق بین‌الملل، تاریخ شفاهی سربازان و قربانیان جنگ یافت می‌شود.

همچنین فیلم‌های مستندی نیز درباره استفاده از سلاح‌های شیمیایی در جنگ ایران و عراق در این موزه موجود است.

در مقابل این موزه 3 اثر حجمی با موضوع «صلح» نصب شده است.

محمدرضا ذبیح‌الله‌زاده، اثری حجمی را در ابعاد 2 در 3 متر از جنس سنگ و با موضوع صلح ساخته است و اثر دیگری نیز با عنوان یادمان صلح از محمدعلی مددی در محوطه بیرونی موزه جای گرفته است.

پیکره فلزی پرنده‌ای به نشانه صلح نیز در پارک‌شهر و نزدیک این موزه نصب شده است که پیام صلح به 6 زبان فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و ژاپنی زیر آن حک شده است.

متن پیام صلح، این است:

«کشور ایران در طول 8 سال تجاوز ویرانگر عراق، متحمل خسارات فراوانی شد و نیز اولین کشور دنیا بود که پس از جنگ جهانی اول در معرض حملات شیمیایی وسیع قرار گرفت.

این تجربه سخت موجب شد تا درک جدیدی از بیرحمانه بودن جنگ و خطر سلاح‌های کشتار جمعی و اهمیت صلح پیدا کنیم. تا روزی که همه مردم روی زمین بتوانند در صلح زندگی کنند. ما همواره پیام صلح و دوستی به دنیا
می‌فرستیم.»

فاطمه حامدی‌خواه