چوب حراج به 3 زبان زنده دنیا

برپایی جلسات نقد و بررسی کتاب یکی از راه‌های آشنایی بهتر مخاطب با کم و کیف یک اثر ادبی و تبلیغ و مطرح شدن آن است و به نظر می‌رسد رکودی که معمولا پس از تب نمایشگاه کتاب چند هفته‌ای دوستداران ادبیات را درگیر خود می‌کند باید فروکش کند.

خبرگزاری مهر چندی قبل در خبری نوشته بود: کتابی با نام «موش و گربه؛ منسوب به عبید زاکانی»، با مقدمه‌ای از پژوهشگر ایرانی، که مالکیت عبید زاکانی بر این اثر را بشدت زیرسوال می‌برد، با حمایت سازمان فرهنگ و ارتباطات به 3 زبان در سوئد رونمایی می‌شود.

این خبر می‌افزاید: «علی محدث در پیشگفتار فارسی این کتاب تازه چاپ دانشگاه اپسالا، بر این نکته تأکید کرده است که موش و گربه کار عبید زاکانی نیست. وی 3 دلیل بر باور خود ارائه می‌کند: این چکامه یعنی موش و گربه از دید سبکی با نوشته‌های سده‌ 8 هجری ـ دوران زندگی عبید زاکانی ـ همخوانی ندارد. در هیچ‌یک از نسخه‌های کهن مجموعه‌ آثار عبید زاکانی، موش و گربه یافت نمی‌شود. در هم‌سنجی با نوشته‌های گوناگون عبید زاکانی، موش و گربه در سبک و محتوا کم‌مایه‌تر است.»

آنچه جای سوال دارد این‌که چقدر از ادیبان، صاحب‌نظران و پژوهشگران بر خلق موش و گربه توسط عبید زاکانی تشکیک ایجاد کرده‌اند؟ چه نسخه‌های‌ دیگر و قابل استنادتری از این اثر ایرانی وجود دارد که می‌تواند به زبان‌های دیگر ترجمه و عرضه شود؟ چرا باید این نسخه از موش و گربه آن هم با چنین تردیدهایی درباره نویسنده اثر و بدون ادله کافی برای اثبات نظریه، ترجمه و منتشر شود؟

براستی ایجاد تشکیک با ادله ناکافی درباره یکی از آثار صاحب‌نام ادبیات فارسی که سال‌ها در مکتب و مدرسه و دانشگاه و محافل ادبی درباره آن گفته‌ایم، شنیده‌ایم و خوانده‌ایم چیست؟ آیا پیش از به حراج گذاشتن مالکیت عبید زاکانی بر موش و گربه نباید پشتوانه‌های پژوهشی غنی‌تری فراهم می‌شد و تردید آن هم به 3 زبان انگلیسی، فارسی و سوئدی را پس از اثبات ادعا، مطرح می‌کردیم.

کم نیستند چهره‌های فرهنگی و میراث ملی که با اسناد مستدل به نام ایران و ایرانی ثبت شده‌اند و مدعیان خارجی بسیار دارند. حال وقتی خود چنین تشکیک‌هایی را آن هم در عرصه بین‌المللی و محافل دانشگاهی و پژوهشی ایجاد می‌کنیم، چگونه امکان دفاع برای روز مبادا را خواهیم داشت.

آرش شفاعی‌
جام‌جم