گمشده‌ای به نام حقوق عابر پیاده

با قرمز شدن چراغ راهنمایی برسر چهارراه‌ها، معمولا چند راننده سراسیمه پا روی ترمز می‌گذارند و روی خط عابر پیاده می‌ایستند و چون نه راه پس دارند و نه پیش، مدتی را روی خط عابر می‌مانند و از خجالت عابرانی که چشم غره می‌روند و زیر لب غرولند می‌کنند، به نقطه‌ای خیره می‌مانند.

گذشته از خط عابر که معمولا از سوی بسیاری از رانندگان دیده نمی‌شود، پیاده‌راه‌های ناهموار و ناامن (بخصوص اگر مصالح ساختمانی‌هایی در حال ساخت هم پیاده‌رو را اشغال کرده‌ باشد). پل‌های هوایی ساییده شده و پله‌های غیراستاندارد و البته کمیاب از معضلات عبور از خیابان برای عابران پیاده است. شاید به همین دلیل، 50 درصد کشته‌های تصادفات رانندگی در شهرهای بزرگی مانند تهران، عابران پیاده هستند.

اما این تنها یک روی سکه است، در تمام کشورها همان‌طور که رانندگی تابع قوانین است، عابر بودن هم قوانینی دارد، اما در ایران به همان اندازه که رانندگان به حقوق عابران بی‌اعتنا هستند، عابر هم تعهدی به خیابان و خودروها ندارد. عبور از عرض خیابان و بزرگراه‌ها هنگام چراغ سبز، پرش از روی گاردهای وسط خیابان و بزرگراه، پیاده‌‌روی در طول بزرگراه شلوغ با لباس تیره، بی‌اعتنایی به چراغ خط عابر پیاده‌، ایستادن در وسط خیابان برای سوار شدن خودرو و... از جمله تخلفات عابران است. چندی قبل نمایندگان کمیسیون حقوقی مجلس در ماده 27 لایحه رسیدگی به تخلفات رانندگی تصریح کردند که اگر عابر پیاده به تکالیف خود در خیابان عمل نکند، جریمه خواهد شد. این خبر نه تنها هیچ‌وقت جدی گرفته نشد که مدتی سوژه طنز رسانه‌ها بود.

در حالی که همه می‌دانیم خیابان‌های تهران تابع مقررات یک جامعه متمدن نیست، نه رانندگی‌ها، نه عبور ما از خیابان‌ها، نه پیاده راه‌‌های ما و نه جاده‌های ما، هیچ‌یک از فرهنگ شهروندی تبعیت نمی‌کند. به نظر می‌رسد هر چند جنبه سخت‌افزاری ترافیک و حمل و نقل مانند چراغ، پیاده‌رو و پل عابر اهمیت دارد ولی از آن مهم‌تر آموزش حقوق شهروندی به عابران و رانندگان از دوران خردسالی است، چیزی که در جامعه ما جدی گرفته نشده است و عابر و راننده هیچ‌یک حقوق خود را نمی‌شناسند.