در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
به من بگو چرا؟
چرا آب اقیانوسها شور است؟
آیا تا به حال از خود پرسیدهاید که چرا آب اقیانوسها شور است؟ یا این که چرا ممکن است آب بعضی از دریاچهها و برکهها شور نباشد؟ اگر کمی فکر کنید به راحتی میتوانید به پاسخ قابل قبولی برای این سوال دست یابید. همان طور که میدانید اقیانوسها در گذشتههای خیلی دور در سطح زمین شکل گرفتهاند و بنابراین میتوان گفت که خروج گازها و مواد مذاب آتشفشانی از کوهها در نتیجه افزایش فعالیتهای آتشفشانی ازجمله عواملی است که میتواند نقش بسیار مهمی در افزایش سطح نمک موجود در اقیانوسها داشته باشد.
وقتی دیاکسیدکربن موجود در محیط اطراف اقیانوسها در آب حل میشود اسید کربنیک ضعیفی در نتیجه انجام این واکنش شیمیایی ایجاد میشود که میتواند مواد معدنی موجود در آب دریاها و اقیانوسها را در خود حل کند. وقتی مواد معدنی در اسید کربنیک حل میشوند یونهایی در آب آزاد میشود که موجب شور شدن آب خواهد شد. این در حالی است که آب از سطح اقیانوسها تبخیر شده و نمک محلول در آب در اعماق اقیانوسها تهنشین میشود. همچنین جریان آب رودخانهها نیز به دریاها و اقیانوسها راه مییابد که حاوی مقادیر قابل توجهی از یونهایی است که در نتیجه فرسایش سنگها و صخرهها از طریق بارش باران و جریان آب نهرها و رودها ایجاد شدهاند. میزان شوری یا به عبارتی دیگر درجه شوری آب اقیانوسها حدود 35 در هزار است. برای این که بتوانید مقدار شوری آب اقیانوسها را در ذهن خود تجسم کنید، جالب است بدانید که اگر همه نمک موجود در یک اقیانوس را از آن خارج کرده و آن را در سطح زمین پخش کنید، این مقدار نمک لایهای را در سطح زمین تشکیل میدهد که عمق آن حدود 166 متر خواهد بود. ممکن است چنین تصور کنید که با گذشت زمان بتدریج میزان شوری آب اقیانوسها افزایش خواهد یافت، اما از آنجایی که بخش قابلتوجهی از یونهایی که در افزایش میزان شوری آب نقش دارند مورد استفاده موجودات زنده ساکن اعماق اقیانوسها قرار میگیرد و همچنین مواد معدنی جدیدی در بستر اقیانوسها تشکیل میشود، درجه شوری آب اقیانوسها با گذشت زمان تغییرات زیادی نخواهد داشت. اغلب دریاها و دریاچهها از جریان آب رودها و رودخانهها تغذیه میشوند و علیرغم این که در تماس مستقیم با سطح زمین هستند ممکن است برخی از آنها شور نباشند. شوری آب ناشی از وجود یونهای سدیم و کلر است و اگر مواد معدنی موجود در دریاچهها حاوی چنین یونهایی نباشند، آب این دریاها خیلی شور نخواهد بود.
یکی از دیگر دلایلی که میتواند عدم شوری برخی از دریاچهها را توجیه کند این است که آب موجود در دریاچهها در ادامه مسیر حرکت خود وارد دریاها و اقیانوسها میشود و این در حالی است که در دریاهای بزرگ و اقیانوسها یک قطره آب و یونهای موجود در آن گاهی تا بیش از 200 سال در همان دریا یا اقیانوس باقی خواهد ماند. دریاهای مناطق قطبی از درجه شوری کمتری برخوردارند. چرا که در این مناطق علاوه بر بارش زیاد باران، یخهای قطبی نیز ذوب میشود که به همین علت در مناطق قطبی آب دریاها رقیقتر و میزان شوری آن کمتر است.
فرانک فراهانی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
