حقایقی درباره سوزش سر دل

فرض کنید با لذت یک وعده غذای حجیم و خوشمزه می‌خورید و پس از آن دچار علایم ناخوشایند برگشت اسید معده می‌شوید. احتمالا فکر خواهید کرد که این علایم چیز خاصی نیستند و فقط کافی است که برای مدتی آنها را تحمل کنید.

علت آن که افراد دچار برگشت اسید معده می‌شوند این است که دریچه‌ای که در محل اتصال مری به معده وجود دارد بی‌موقع شل می‌شود. وقتی این دریچه درست کار می‌کند باعث می‌شود تا محتویات معده در همانجا بماند اما باز شدن بی‌موقع این دریچه باعث می‌شود اسید معده به داخل مری برگشت پیدا کند و باعث بروز احساس سوزش سر دل یا گلو و ترش کردن شود. در بعضی از افراد این حالت به ندرت رخ می‌دهد در حالی که برخی دیگر هر روز این مساله را تجربه می‌کنند.

درواقع هیچ لزومی ندارد که علایم ناشی از برگشت اسید معده را تحمل کنید. علت بازگشت اسید معده صرفا انتخاب‌های شما مانند سیگار کشیدن، پرخوری یا نوشیدن قهوه نیست، بلکه این موارد فقط ممکن است باعث تحریک این عمل شوند و علت اصلی همان است که در بالا توضیح داده شد. همان‌طور که وقتی قسمتی از ماشین شما درست کار نمی‌کند آن را به حال خود رها نمی‌‌کنید وقتی قسمتی از بدنتان با مشکل مواجه است نباید به آن بی‌توجهی کنید. در بیشتر مواقع بازگشت اسید معده را می‌توانید توسط داروهایی که بدون نسخه پزشک هم قابل تهیه‌اند (مانند رانیتیدین)‌ برطرف کنید.

حدود 15 درصد از افرادی که از بازگشت اسید معده رنج می‌برند دچار آسیب دایمی مری می‌شوند. بازگشت اسید از معده به مری باعث آسیب بافت طبیعی مری می‌شود و با گذشت زمان زمینه سرطان وی را فراهم می‌کند. اگر بکرات دچار بازگشت اسید معده یا سوزش سر دل می‌شوید بهتر است به پزشک مراجعه کنید. دقت داشته باشید که همه موارد بازگشت اسید معده منجر به سرطان نمی‌شوند.

بسیاری از افراد سعی می‌کنند با نوشیدن شیر قبل از خواب، بازگشت اسید معده را کمتر کنند. هرچند که این روش ممکن است راه‌حل سریعی برای کاهش بازگشت اسید معده باشد، اما وقتی کمی بگذرد همین شیر باعث افزایش ترشح اسید معده شده و باعث می‌شود تا شما در میانه خواب دچار بازگشت اسید معده شوید.

همچنین بیشتر افراد بر این باورند که باید مصرف مواد کافئین‌دار مانند قهوه، چای و شکلات را کنار بگذارند، اما دیده شده است که لزوما همه افراد پس از مصرف این مواد دچار سوزش سر دل نمی‌شوند و برخی از پزشکان مصرف چای سبز که مقداری کافئین دارد را نیز توصیه می‌کنند. همچنین برخی دیگر از پزشکان از بیمارانشان می‌خواهند که اگر مصرف مواد فوق باعث بروز علایمی در آنها نمی‌شود لازم نیست آنها را قطع کنند.

برخی افراد که دچار این حالت هستند از مصرف آبمیوه‌های اسیدی مانند آبلیمو و پرتقال خودداری می‌کنند چراکه تصور می‌کنند این آبمیوه‌ها وضعیت آنها را بدتر می‌کند، ولی باید بگوییم که می‌توانید با خیال راحت همه آنها را بنوشید. هیچ شواهد علمی وجود ندارد که نشان دهد مصرف میوه‌های اسیدی روی سوزش سر دل تاثیر می‌گذارد. این مساله در مورد غذاهای تند نیز صادق است. هیچ کس به درستی نمی‌داند این بدفهمی‌ها از کجا نشات گرفته‌اند ولی دیگر زمان آن فرا رسیده است که به آنها پایان دهیم.

بعضی‌ها برای فرو نشاندن بازگشت اسید معده از نعناع استفاده می‌کنند ولی باید گفت که نعناع یا آدامس‌های نعنایی فایده‌ای ندارند و در بعضی از افراد حتی مشکل را تشدید می‌کند. به جای آن دیده شده است که گیاه شیرین‌بیان در افرادی که از این حالت رنج می‌برند نتایج مفیدی را در پی داشته است.

بعضی‌ها به اشتباه تصور می‌کنند که این بیماری فقط افرادی را درگیر می‌کند که رژیم غذایی و کیفیت زندگی نادرستی دارند. حقیقت این است که ممکن است شما غذاهای مناسب مصرف کنید و ورزش‌ کافی هم داشته باشید ولی باز هم در نهایت دچار بیماری بازگشت اسید معده به مری شوید. این بیماری تعداد زیادی را مبتلا می‌کند و برخی مجبورند به طور منظم دارو مصرف کنند.

در مورد رژیم غذایی در این بیماری اول از همه باید سعی کنید به جای خوردن 3 وعده غذایی حجیم، وعده‌های غذایی را به وعده‌های کم‌حجم و متعدد تقسیم‌بندی کنید. اگر حجم غذای کمتری وارد معده شود، باری که روی دوش معده قرار می‌گیرد کمتر شده و اسید کمتری برای هضم آن لازم است. سعی کنید در وعده‌های غذایی خود از کربوهیدرات‌های کمپلکس مانند برنج، نان و ماکارونی استفاده کنید. این غذاها اسید اضافی معده را به دام می‌اندازند و هضم آنها نیز برای معده راحت‌تر است. از غذاهای پرچربی خصوصا فست‌فود دوری کنید. غذاهایی که میزان چرب بالاتری دارند زمان بیشتری در معده باقی می‌مانند، بنابراین معده باید اسید بیشتری ترشح کند تا آنها را هضم کند. دقت داشته باشید که پرخوری از هر نوع غذایی باعث تحریک معده به تولید اسید بیشتر می‌شود.

در هنگام غذا خوردن و 45 دقیقه پس از آن وضعیت نشسته داشته باشید و دراز نکشید. در هنگام خوابیدن بالای تخت خود را 20 ـ 15 سانتی‌متر بالاتر بیاورید تا بازگشت اسید معده به مری را محدودتر کنید. اگر تخت شما قابلیت تغییر سطح را ندارد می‌توانید نیمه فوقانی آن را با تشک به صورت شیبدار درآورید.

داروهای موثر مختلفی وجود دارند که می‌توانند به افراد مبتلا به بیماری بازگشت اسیدمعده به مری کمک کنند. بعضی از این داروها که از گروه ضد اسید هستند بدون نسخه پزشک نیز قابل تهیه‌اند، اما مصرف انواع دیگر که از گروه مهارکننده پمپ پروتون هستند نیازمند تجویز پزشک است. سوال اینجاست که تا چه مدت باید مصرف این داروها را ادامه داد؟

در حالی که برخی از بیماران هر روز دچار سوزش سردل و بازگشت اسید معده می‌شوند، بیشتر افراد فقط گاهی اوقات آن را تجربه می‌کنند. بنابراین بهتر است برای جلوگیری از ابتلا به عوارض دارویی فقط وقتی از دارو استفاده کنید که دچار سوزش سر دل یا ترش کردن می‌شوید مگر آن که پزشک دستور دیگری برای مصرف دارو به شما داده باشد. خیلی از اوقات هم اگر به توصیه‌های فوق توجه کنید شاید اصلا نیازی به مصرف دارو پیدا نکنید.

دکتر امیر شیروانی