ایلام اولین زیستگاه انسان

انسان‌های پیش از تاریخ کزآباد سفالگری را اختراع کرده و روی به فعالیت صنعتی آوردند، بعد از شهر سوخته که از معماری پیشرفته انسان 8000 سال پیش برخوردار است، بی‌شک کزآباد دومین شهر تاریخی ایران است که دارای قدمتی اینچنین کهن است؛ دره‌های زاگرس قرن‌ها مرکز تمدن و حکومت‌های ایرانی و بین‌النهرینی بوده که سرانجام عنصر ایرانی تمدن خود را بر فرهنگ جاری در این سامان غالب ساخت، وجود نقش برجسته‌های این اقوام در دره‌شهر، آسمان‌آباد و هلیلان که از قدیمی‌ترین نقش برجسته‌های خاورمیانه محسوب می‌شود، بیانگر این موضوع است.

استان ایلام در دوره ساسانی بیش از هر دوره دیگری از اعتبار و رونق برخوردار بوده است. این منطقه همواره مورد توجه شهریاران ساسانی بود و به علت نزدیکی به تیسفون، پایتخت آنها، تابستان را در قصور ییلاقی شهر ماداکتو در دره‌شهر (پایتخت تابستانی)‌ می‌گذرانده‌اند. پس از انقراض سلسله ساسانیان، مردم این دیار جزو اولین ردمانی بودند که به دین مقدس اسلام ایمان آوردند و به ترویج این آیین پرداختند.