«در چشم باد» تاریخ انقضا ندارد

این مقدمه کوتاه برای تحلیل سریالی است که در چند ماه گذشته توانسته، مخاطبان زیادی را به خود جلب کند. در چشم باد ساخته جعفری جوزانی است؛ اثری که با داستانی قوی توانسته مقطعی از تاریخ ایران را روایت کند. در چشم باد روایتگر چند برهه متفاوت است. با مقطع پایانی قیام جنگل آغاز می‌شود و سپس سقوط قاجار و روی کار آمدن رضاشاه را مطرح می‌کند. وجه تمایز این سریال با سایر مجموعه‌های تاریخی در این است که در‌‌چشم‌‌باد بیشتر به توده مردم می‌پردازد. گرچه نوسانات تاریخی، وقایع خاص و برخی دیگر از حوادث مهم را مطرح می‌کند؛ اما حوادث را از نگاه توده و عوام مردم آن دوران بیان می‌کند و شاید از همین روست که به مذاق مخاطب خوش آمده. زندگی یک مبارز و همرزم «میرزا کوچک‌خان» بهترین دستمایه برای جوزانی بود تا بتواند ضمن بیان دیدگاه‌های انقلابیون آن زمان، وارد زندگی، کار، تحصیل، ازدواج، کاسبی و ... آن روزگار شود. پایان حکومت احمدشاه و تغییر سیر تحولی در ایران، به همراه دگرگونی نگرش آحاد مردم، براحتی از طریق زندگی و خانواده این فرد، به تصویر کشیده می‌شود. درایتی که نویسنده در این بخش داشته در نظر گرفتن 3 پسر و یک دختر برای این شخصیت محوری بود که خود رابطه‌ای دوسویه را پدید می‌آورد. از یک سو با تغییر نگرش‌ها، رفتار توده در بستر جامعه نمایان می‌شود و از طرف دیگر تغییرات سیاسی پدیدار می‌شود. 3 پسر، 3 نگاه متفاوت، 3 سلیقه که منبعث از جامعه آن روزگار است، این بستر را فراهم کرده که نویسنده براحتی در ابعاد گوناگون بدون هیچ حاشیه‌‌پردازی وارد شود.

جوزانی که معمولا کارهای تاریخی‌اش با ظرافت و دقت همراه است، توانسته در این اثر در 2 بخش مهم بخوبی بدرخشد. نخست، دیالوگ‌هاست؛ کلام‌های محاوره‌ای که در این سریال رد و بدل می‌شود و حتی برخی از واژگان و اصطلاحات خاص آن دوران، بجا و دقیق به کار گرفته شده. استفاده از شعرها و آوازهای آن دوران و بویژه به کارگیری آن در بخش‌هایی از قصه، تاثیر خاصی بر بیننده می‌گذارد. نکته دوم، فضاسازی، دکور، گریم و لباس در این سریال است. گرچه پرداختن به هریک از این موضوعات، خود نیاز به فرصتی جداگانه دارد، اما همین بس که هریک از این نکات بدقت در این سریال اعمال شده‌اند و قطعا این زنجیره توانسته تصویری باورپذیر از فضای آن دوران ارائه کند.

حسن مشرف