نوروز و موسیقی ایران جهانی شد

پرچمداری مردم ایران از حراست و حمایت از جشن نوروز تا جایی بود که گرچه این آیین روز گذشته به طور مشترک به نام 9 کشور به ثبت رسید، اما نماینده کشورمان به عنوان سخنران اصلی پشت تریبون رفت تا گزارش چگونگی تهیه پرونده ثبت جهانی یونسکو را قرائت کند.

ایران، هند، جمهوری آذربایجان، ازبکستان، قزاقستان، پاکستان و ترکیه کشورهایی بودند که در این اجلاس حضور داشتند ولی تاجیکستان که هنوز به عضویت کنوانسیون ثبت میراث معنوی در نیامده و افغانستان هم تازه به این جمع پیوسته است نام خود را به این جمع افزودند تا نشان دهند نوروز گستره‌ای به وسعت امپراتوری ایران دارد.

ثبت گروهی آیین‌ها در فهرست میراث معنوی یونسکو از چند سال پیش در آیین‌نامه این کمیسیون آغاز شد، زیرا این سازمان معتقد است اگر آیینی مشترک به ثبت برسد بقا و دوامش بیشتر خواهد بود.

ثبت جهانی نوروز روز گذشته در حالی روی داد که برای تهیه پرونده نوروز کشورهای عضو گزارش برگزاری نوروز را در کشورهای خود ارائه کردند و سپس مستندات، لوح فشرده و نوارهای مربوط به آیین نوروز در کشورهای مختلف جمع‌آوری و در بخشی با یکدیگر تلفیق شد.

اما این پایان کار نبود زیرا سرانجام تمام اجزای این پرونده در قالب یک گزارش مکتوب، یک فیلم 10 دقیقه‌ای و یک فیلم یک‌ساعته تکمیل شد و سپس به اتفاق آرا به ثبت جهانی رسید.

مسعود علویان صدر، معاون حفظ، احیا و ثبت آثار تاریخی سازمان میراث فرهنگی که به منظور شرکت در مراسم ثبت آثار ناملموس جهانی به ابوظبی رفته است، درباره تشکیل پرونده نوروز گفت: در این پرونده تمام نکات ریزی که در برگزاری آیین نوروز وجود دارد دیده شده است. این نکات ریز مراسم‌های قبل و هنگام مراسم نوروز از قبیل خانه‌تکانی، هفت سین و حتی پخت‌وپزهای زمان عید و غذاهای سنتی این روز را شامل می‌شود.

مراسم ثبت میراث معنوی کشورها در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) هر سال در یکی از کشورها برگزار می‌شود و امسال میزبان آن امارات عربیمتحده است.

ردیف موسیقی دومین اثر میراث معنوی ایران

نوروز همیشه با موسیقی همراه بوده است و جزء لاینفک آن به شمار می‌رود. شاید به همین خاطر بود که روز گذشته در کنار ثبت جهانی نوروز به عنوان نخستین میراث معنوی ایرانیان ردیف موسیقی ایرانی نیز در سکوی دوم میراث ناملموس جهانی نشست.

ردیف موسیقی سنتی ایرانی روز گذشته به عنوان چهل و پنجمین اثر جهانی و دومین اثر ایرانی میراث ناملموس جهانی شناخته شد.

مسعود علویان صدر، درباره ثبت جهانی آن معتقد است که ردیف موسیقی ایرانی مجموعه الگویی بنیادی است که براساس آن هم امکان اجرای موسیقی به صورت بداهه‌پردازی وجود دارد و هم براساس آن آهنگسازی صورت می‌گیرد.

کارشناسان معتقدند ردیف موسیقی وسیله‌ای برای حفظ و انتقال میراث فرهنگی ایران در قالب ساختارهای زیبایی شناختی است که به طور شفاهی از استاد به شاگرد منتقل می‌شود.

موسیقی کلاسیک ایرانی از 250 ملودی تشکیل شده که با عنوان گوشه، با نظم و ترتیبی خاص در قالب هفت مجموعه اصلی با عنوان دستگاه و حدود شش مجموعه به نام آواز دسته بندی می‌شوند. در واقع دستگاه‌های هفت‌گانه نیز از شور، سه گاه، چهارگاه، ماهور و همایون، نوا، راست پنچگاه و آوازها از ابوعطا، بیات ترک، افشاری و بیات اصفهان تشکیل شده‌اند.

ایران برای حضور در فهرست جهانی میراث معنوی سال آینده پیشنهاد‌های مختلفی دارد که هر کدام قابل توجه هستند. از سوی سازمان میراث فرهنگی، آیین‌های پهلوانی، پرده‌خوانی، خیمه‌شب‌بازی، تعزیه، موسیقی بخشی‌های خراسان، فرش فارس (روش‌ها و مهارت‌های تولید فرش فارس) و فرش کاشان (مهارت‌های سنتی فرشبافی در کاشان) برای ثبت در فهرست جهانی میراث معنوی برای اجلاس سال آینده پیشنهاد شده است که با ثبت آنها، این مواریث و هویت آن بیشتر حفظ خواهد شد.