روشندلان، پشت فرمان

به‌علاوه بحث توانایی بخشی به نابینایان برای انجام اموری که به‌طور معمول از عهده‌شان برنمی‌آید نیز بسیاری از پژوهشگران را بر آن داشته است تا به یافتن شیوه‌ها و تکنیک‌هایی به‌عنوان جایگزین سیستم بینایی در صنایع اقدام کنند. به این ترتیب بهتر است تصورات قدیمی خود را مبنی بر آن که رانندگی برای یک انسان نابینا هرگز امکان‌پذیر نخواهد بود کاملا تغییر دهیم.

چراکه این انگیزه‌ها سبب شده است تا پیشرفت‌های تکنولوژیک، به خصوص در زمینه کامپیوتر و ریزپردازشگرها، بینایی ماشینی را به صورت ابزاری با قابلیت بالا و انعطاف‌پذیر در تولیدات صنعتی درآورد. حال شاید برایتان جالب‌تر باشد که بدانید محققان آمریکایی در یک پروژه کاملا نوآورانه موفق شده‌اند نمونه آزمایشی خودرویی را بسازند که به دلیل برخورداری از سیستم‌های هوشمند ویژه می‌تواند مورد استفاده رانندگان نابینا قرار گیرد...

بینایی به کمک تکنولوژی

این اصطلاح به مفهوم مهندسی به کارگیری قابلیت‌های علوم مکانیک، اپتیک، الکترونیک و نرم‌افزار برای بازرسی مواد و اشیای طبیعی، محصولات تولیدی انسان و فرآیندهای تولید، به منظور تشخیص عیوب و بهبود کیفیت و ایمنی محصولات و فرآیندها است. در واقع هدف اصلی اغلب سیستم‌های بینایی، بهبود قابلیت و کیفیت فرآیند از طریق کنترل کیفیت، کنترل فرایند، کنترل ابزار تولید (ماشین‌ها) و کنترل ربات‌هاست.

فرآیند کار یک سیستم بینایی صنعتی به این صورت است که در خطوط تولید، حسگر وجود یک قطعه را تشخیص و به سیستم بینایی علامت می‌دهد تا دوربینی را که در بالا یا کنار نقطه بازرسی قرار دارد، روشن کند و تصویری از قطعه یا زیرمجموعه تهیه و به پردازشگر ارسال کند. سیستم با استفاده از ترکیب سخت‌افزار و نرم‌افزار بینایی ماشینی، تصویر را در کسری از ثانیه تجزیه و تحلیل می‌کند. در این مرحله ممکن است پردازشگر مشخص کند قطعه در چه محلی قرار دارد و جهت آن را آنالیز و ابعاد بحرانی را اندازه‌گیری کند، کد شناسایی را بخواند، صحت و سقم آن را تعیین یا صحت مجموعه‌سازی را بررسی کند. در پایان تجزیه و تحلیل هر تصویر، بینایی ماشینی نتایج را با ابزار دیگری مانند PLC ، ربات‌ها یا کامپیوترهای جمع‌کننده اطلاعات مبادله می‌کند. برای هر سیستم بینایی پیشرفته، نرم‌افزار کاربردی اختصاصی طراحی می‌شود که به تخصص برنامه‌نویسی گسترده در زبان برنامه‌نویسی نیاز دارد، هرچند نسل‌های جدید، قابلیت محیط گرافیکیPoint Click را دارند.

رایانه چشم تو می‌شود

همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره کردیم محققان آمریکایی نمونه آزمایشی خودروی کاملا نوآورانه‌ای را ساخته‌اند که به دلیل برخورداری از سیستم‌های هوشمند ویژه می‌تواند مورد استفاده رانندگان نابینا قرار گیرد.

قضیه از این قرار است که پژوهشگران دانشگاه ویرجینیا نمونه آزمایشی این خودروی نوآورانه را معرفی کرده‌اند که خودرویی مجهز به یک تداخل سنج صوتی است. این تداخل سنج از طریق یک رایانه متصل به کنترل‌کننده‌های صوتی به راننده این امکان را می‌دهد که در مواقع مورد نیاز سرعت بگیرد، ترمز کند و در کل خودرو را هدایت کند. به طوری که این سیستم پیشرفته، رایانه را به چشم‌های راننده تبدیل می‌کند و به این ترتیب می‌تواند برای رانندگی نابینایان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار باشد. این سیستم مجهز به یک نرم‌افزار مخصوص است. این نرم‌افزار روی رایانه‌ای نصب شده است که به حسگرهای لیزری، لرزاننده‌ها و کنترل‌کننده‌های صوتی مجهز است.

به بیان دیگر این وسیله جدید یک کالسکه چهارچرخه تغییر یافته است که با استفاده از مجموعه‌ای از یابنده‌های لیزری، یک سیستم دستور صوتی و مجموعه‌ای از سایر فناوری‌های خلاقانه و منحصر به فرد و فوق‌العاده استثنایی، رانندگان نابینا را هدایت می‌کند تا حرکت کنند، سبقت بگیرند یا سرعت خود را افزایش دهند.

انگشتان بینا!

جالب‌تر آن که دانشمندان یک چشم هوشمند نوک انگشتی را نیز اختراع کرده‌اند که به افراد نابینا یا کم‌بینا کمک می‌کند دنیای اطراف خود را ردیابی کرده و با آن تعامل داشته باشند.

پژوهشگران با ابداع این وسیله جدید ایده ساخت دوربین‌های ویدئویی بسیار ظریف را ارائه کرده‌اند که روی نوک انگشت کاربر قرار می‌گیرد و به یک رایانه قابل حمل و نقل متصل می‌شود. این رایانه سپس می‌تواند تصاویر دریافتی را تجزیه و تحلیل کرده و اشیایی را که مدنظر دارد، مشخص و علامت‌گذاری کند. این دوربین در عین حال می‌تواند لرزه‌هایی ایجاد کند که نتیجه آن، بازخورد فیزیکی از رایانه به یک سیگنال است تا نشان دهد کاربر به شیء مهمی برخورد کرده است. دوربین همچنین به یک سیستم هشداردهنده مجهز است که در صورت نزدیک شدن کاربر به مانعی مثل دیوار یا لبه میز وی را خبردار می‌کند و حتی می‌تواند مسیر را به خود نشان دهد که به جای قبلی خود بازگردد.

این سیستم پردازش تصویر به سیستم این امکان را می‌دهد که اشیای بسیار خاص را شناسایی کند. رایانه متصل به این چشم هوشمند می‌تواند تغییرات نور یا سایر کنترل‌ها را از فاصله دور تشخیص دهد. تنها محدودیت این سیستم، تصویرسازی است، اما قابلیت آن را دارد که به افراد نابینا یا دچار ضعف بصری کمک کند که کنترل و تعامل بیشتر و بهتری با دنیای اطراف شان داشته باشند.

سیستم‌های بینای ماهواره‌ای

از سوی دیگر یکی از بزرگ‌ترین تولید‌کننده‌گان تجهیزات تعیین موقعیت ماهواره‌ای و ناوبری الکترونیکی اتومبیل در آمریکا تولیدات جدید خود را با قابلیت‌های جالبی به بازار عرضه کرده است که می‌تواند مورد توجه نابینایان نیز قرار گیرد.

کما این‌ که دستگاه‌های ناوبری ماهواره‌ای خودرو جدید این شرکت دارای صفحه نمایش کریستال مایع لمسی تمام رنگی هستند و با پایه مخصوص نصب روی داشبورد خودرو به سرنشینان کمک می‌کنند تا در هر لحظه از موقعیت مکانی و مسیر اطلاع حاصل کنند. کاربران قادرند تا علاوه بر امکانات تعیین موقعیت از اطلاعاتی همچون زمان طلوع و غروب خورشید در شهر‌ها و کشور‌های مختلف، وضعیت آب و هوای شهر‌های مختلف و پیام‌های کنترل ترافیک بهره‌مند شوند. همچنین سیستم هشدار وضعیت آب و هوا به صورت هوشمند در صورت ایجاد هر گونه شرایط بد جوی هشداری را به کاربر به صورت اتوماتیک اعلام می‌دارد.

در بخش ناوبری، حافظه دستگاه به طور پیش‌فرض حاوی نقشه الکترونیکی کامل قاره اروپا و آمریکا بوده موقعیت کاربر را در هر نقطه از مسیر به دو روش دو یا سه‌بعدی نمایش داده و همچنین قادر است اطلاعات مختلف را علاوه بر نمایش به صورت صوتی اعلام کند. در عین حال مدلی از این سیستم‌ها عرضه شده است که داری صفحه نمایشگر لمسی تمام رنگی بوده و ضمن نمایش موقعیت و مسیر به دو حالت سه و دوبعدی با دارا بودن بلندگوی صوتی قابلیت اعلام وضعیت‌های مختلف دستگاه را نیز دارد که می‌تواند مورد استفاده نابینایان قرار بگیرد.

منبع:‌unitedpress.co.uk
محمد ارشادی