پاکستان مخالف مصالحه

برخی از تحلیل گران اعتقاد دارند نهایی نشدن امضای معاهده صلح، فضای سرشار از ابهام و سردرگمی را در منطقه سوات و مالاکند گسترش داده و هر روز ممکن است درگیری بین نیروهای دولتی و شبه‌نظامیان از سر گرفته شود. زرداری چهارشنبه گذشته با اشاره به ضرورت مبارزه ارتش با گروه‌های شبه‌نظامی تندرو در مناطق قبایلی پاکستان تاکید کرده بود دولت این کشور هیچگونه توافقنامه صلحی با طالبان محلی در سوات را امضا نکرده است.

وی با تفکیک سوات و مالاکند تصریح کرده بود در صورتی که عوامل شبه‌نظامی طالبان حملات خود را در سوات آغاز کنند، ارتش پاکستان نیز عملیات نظامی را از سر می‌گیرد. وی با تاکید بر مذاکره نکردن با طالبان گفت ما حق نداریم در جنگ با تروریسم شکست بخوریم.

زرداری که یک روز پس از حمله افراد مسلح به تیم ملی کریکت سریلانکا در لاهور سخن می‌گفت، تصریح کرد: ما با تندروهای طالبان و تروریست‌ها مذاکره نکرده‌ایم و مذاکره نخواهیم کرد.

از نظر ناظران مسائل پاکستان سخنان زرداری و حمله وی به طالبان این کشور به نوعی رد اعتبار برقراری صلح با شبه‌نظامیان در سوات و مالاکند است چرا که چنین حملاتی حتی اگر از سوی طالبان محلی نیز طراحی نشده باشد باز هم این سخنان روند استقرار صلح در مناطق قبایلی از جمله دره سوات را با تهدید مواجه خواهد کرد.

براساس توافقنامه صلح، صوفی محمد، نماینده طالبان در سوات تضمین کرد که حملات طالبان در این منطقه پایان یابد. سوات از زمان اعلام موجودیت گروه طالبان به رهبری مولانا فضل الله طی دو سال گذشته تاکنون شاهد خشونت‌های فزاینده بوده که براثر آن صدها تن از طالبان محلی، نیروهای ارتش پاکستان و مردم غیرنظامی کشته شده‌اند.

نقض صلح در خرداد سال جاری از سوی طالبان محلی باعث شده که بسیاری از ناظران مسائل امنیتی پاکستان با کم اهمیت خواندن توافقنامه اخیر صلح در سوات تاکید کنند که بندهای اصلی این معاهده از جمله خلع سلاح شبه‌نظامیان به هیج وجه اجرا نشده و نشانه‌ای نیز از آغاز فرایند خلع سلاح در این مناطق مشاهده نمی‌شود.

چند گانگی نیروهای فعال طالبان درمناطق قبایلی پاکستان ازجمله درسوات و مالاکند به همان میزان مورد توجه ناظران مسائل این کشور قراردارد که وجود اختلاف دیدگاه در دولت اسلام آباد. امضا نشدن نهایی قرارداد صلح سوات از سوی زرداری نشان می‌دهد دولت مایل نیست تمامی امتیازها را بطور یکجا در اختیار طالبان محلی قرار دهد.

ضمن آنکه نمی‌توان از اختلاف دیدگاه بین گیلانی و زرداری نیز در باره تحولات و مسائل امنیتی در سوات چشم پوشی کرد. نکته مهم دیگری که در مناطق قبایلی به تازگی مورد توجه قرار ناظران قرار گرفته ائتلاف چند گروه از طالبان محلی پاکستان از جمله گروه بیت الله محسود، مولوی نظیر و گل بهادر است که گروه مشترکی به نام اتحاد المجاهدین  را تشکیل داده‌اند.

برخی از تحلیلگران ایجاد این گروه جدید و توجه آنها به بیرون از مرزهای پاکستان را با امضای صلح در سوات و مالاکند مرتبط دانسته و ابراز عقیده می‌کنند که با توجه به فرسایشی بودن درگیری گروهای طالبان پاکستان با دولت این کشور از یکسو و فشار مضاعف آمریکا به مناطق مرزی پاکستان و افغانستان و بمباران مناطق قبایلی با هدف از بین بردن نیروها و پناهگاه‌های طالبان و القاعده از سویی دیگر، فرماندهان ارشد طالبان از جمله مولوی عمر مجاب شده‌اند تا تشکیل چنین گروهی را تشویق کنند.

بر اساس راهبرد احتمالی طالبان،گروه جدید ضمن مبارزه جدی تر با نیروهای خارجی مستقر در افغانستان، جبهه نظامی در پاکستان  ـ‌  که از سوی بیت الله‌محسود ایجاد شده بود  ـ‌  را نیز مسدود خواهد کرد.

ملاعمر، رهبر طالبان در افغانستان طی دو سال گذشته بارها از محسود خواسته بود که به هیچ وجه با نیروهای دولتی پاکستان درگیر نشود اما وی بی توجه به دستورالعمل فرماندهان ارشد خود به درگیری و جنگ با نظامیان این کشور اقدام کرد. ملاعمر از گروه‌های طالبان محلی پاکستان خواسته منازعات داخلی را کنار گذاشته و به صفوف مبارزان طالبان در افغانستان بپیوندند تا هرچه سریعتر افغانستان را از چنگ نیروهای اشغالگر رها سازند.

فارغ از راهبرد جدید طالبان و دولت جدید آمریکا در افغانستان و پاکستان به نظر می‌رسد وجود اختلاف درباره ایجاد صلح و امنیت در مناطق قبایلی پاکستان از سوی بازیگران داخلی و خارجی آن (آمریکا – پاکستان – طالبان و القاعده) تنها به تشدید درگیری‌ها در این مناطق منجر شده و مردم ساکن در آنجا نیز همچنان باید برای استمرار تنش و خشونت‌های تحمیلی هزینه‌های سنگینی بپردازند.