رمز شکوفایی در تکمیل چرخه علم

به تبع این موفقیت‌ها، طی سال‌های گذشته جشنواره‌هایی نیز در این راستا برگزار شده است که ازجمله آنها می‌توان به جشنواره‌های خوارزمی، رازی، فارابی و بسیج دانشجویی اشاره کرد. البته در این جشنواره‌ها عمدتا افرادی مدنظر قرار گرفته‌اند که بعد اصلی کارشان پژوهش و تولید دانش فنی است؛ هرچند متاسفانه تاکنون هیچ یک از این جشنواره‌ها به نوآوری و تجاری‌سازی پژوهش‌های صورت گرفته نپرداخته‌اند. در این میان اگر چه طی چند سال اخیر جشنواره‌های شیخ بهایی و کارآفرینی این موضوع را مدنظر قرار داده‌اند، اما هنوز ضعف‌هایی در این زمینه احساس می‌شود. در این میان جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی را می‌توان پوششی برای خلاء‌های موجود در مسیر پیشرفت علم و فناوری، نمایش توان نوآوری در کشور، بررسی اختراعات و حاکمیت گفتمان فناوری و نوآوری دانست.

جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی و نمایشگاه اختراعات و نوآوری‌های ایران با تقدیر از 60 طرح برگزیده نوآوری و شکوفایی و نمایش 3 هزار اختراع و طرح نوآورانه از سیزدهم بهمن امسال در محل مصلی امام خمینیره تهران آغاز شده است.

دکتر صادق واعظ‌زاده، معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور با اشاره به نامگذاری سال 87 به عنوان سال نوآوری و شکوفایی درباره برگزاری این جشنواره می‌گوید: با توجه به این نامگذاری انتظار می‌رفت حرکت جدی در این عرصه‌ها آغاز شود که از اولین روزهای سال، تلاش برای تدوین برنامه‌های اساسی به منظور نوآوری و شکوفایی آغاز شد. در هفتم فروردین در اولین جلسه دولت، این مساله مطرح و با موافقت رئیس‌جمهور مقرر شد این جشنواره در دهه مبارک فجر برگزار شود. پس از حدود 10 ماه کار هماهنگ وزارتخانه، استانداری‌ها، محققان و جشنواره‌های مختلف دست به دست هم داد تا هفته آینده شاهد این رخداد مبارک باشیم.

وی می‌افزاید: این جشنواره به نحوی مبین تلاش‌هایی است که در جهت نوآوری و شکوفایی در کشور انجام شده است و البته فقط به تقدیر از مخترعان و نوآوران اختصاص ندارد، بلکه آغاز برنامه‌هایی تازه در حمایت از نوآوران و مخترعان است.

طرح ضربتی برای بررسی و حمایت اختراعات

در بخش نوآوری‌های جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی، از طرح‌های برگزیده از میان طرح‌های منتخب جشنواره‌های علمی کشور تقدیر می‌شود. در این ارتباط، هماهنگی‌ای بین جشنواره‌های مختلف صورت گرفته تا برجسته‌ترین طرح‌های هر جشنواره در حوزه‌های مختلف در جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی معرفی شوند که تعداد آنها بالغ بر 30 طرح است و در صورتی که مجریان این طرح‌ها تاکنون از حمایت بنیاد ملی نخبگان برخوردار نشده باشند، تحت پوشش حمایت‌های این بنیاد قرار خواهند گرفت.

بخش دوم جشنواره، بخش شکوفایی است که در این حوزه برجسته‌ترین تلاش‌های به ثمر رسیده در کشور که جامعه از آن برخوردار شده از قبیل طرح‌های عمرانی و توسعه‌ای که توسط وزارتخانه‌های مختلف در طول برنامه چهارم به ثمر رسیده، معرفی می‌شوند. در این ارتباط 24 وزارتخانه کشور هر کدام 2 مورد از طرح‌های خود را انتخاب و برای رقابت‌های نهایی معرفی کرده‌اند و استان‌های مختلف کشور نیز طرح‌های برگزیده خود را به دبیرخانه ارائه کرده‌اند. ازجمله معیارهای داوری طرح‌ها، اثرات اجتماعی، ‌اقتصادی، فرهنگی و... طرح‌ها و همچنین نوآوری به کار رفته در آنها و پیشرفت طرح‌ها طبق زمان‌بندی و بودجه مقرر بوده است؛ همچنین طرح‌های بزرگ اقتصادی و فرهنگی بخش غیردولتی نیز در این بخش شرکت دارند.

بخش سوم جشنواره نیز نمایشگاه بزرگ اختراعات و نوآوری‌های کشور است که در سال‌های اخیر روندی رو به رشد داشته‌اند.

رئیس بنیاد ملی با اشاره به علاقه مخترعان و مبتکران جوان کشور به شرکت در نمایشگاه‌های اختراعات و ابتکارات خارج از کشور می‌گوید: متاسفانه اعتبار برخی از این نمایشگاه‌های اختراعات خارجی شناخته شده نیست؛ بنابراین در این نمایشگاه تلاش می‌شود توان کشور در زمینه‌ اختراعات مشخص شود.

مقدمه‌ای برای حرکت‌های بزرگ‌تر علمی کشور

تاکنون نمایشگاهی درخصوص اختراعات در کشور نداشتیم و به دلیل این ضعف، مخترعان کشور برای به نمایش گذاشتن اختراع خود مجبور به شرکت در نمایشگاه‌های خارج از کشور هستند و بی‌شک منفعت آن متعلق به خارجی‌ها خواهد بود.

دکتر سالار آملی، دبیر این جشنواره با اشاره به این‌که نبود چنین نمایشگاه‌هایی برای ارزیابی و حمایت از طرح‌های پژوهشی در کشور بسیار احساس می‌شود، می‌گوید: نمایشگاه بزرگ نوآوری و شکوفایی با شرکت حدود 3000 اختراع و نوآوری به عنوان بزرگ‌ترین دستاورد علمی و نوآوری فضای مطلوبی را برای ارزیابی و بررسی نیازهای نوآورانه کشور فراهم می‌آورد.

به گفته سالار آملی در این نمایشگاه تنها آن دسته از محصولاتی که در آستانه تجاری سازی هستند به نمایش گذاشته و بازاریابی می‌شوند. البته تمام طرح‌های به نمایش در آمده در این نمایش مورد ارزیابی اولیه قرار گرفته و از حداقل اعتبار برخوردارند، اما ارزیابی اصلی اختراعات در طول نمایشگاه توسط گروه‌های مختلف داوری از سه بعد مبانی علمی، نوآوری بودن و قابلیت کاربردی شدن انجام می‌شود و در صورت تایید، مورد حمایت بنیاد قرار می‌گیرند. در واقع این نمایشگاه طرح ضربتی برای بررسی صدها اختراع و حمایت از آنها در جهت تجاری‌سازی است.

به گفته معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور، در این نمایشگاه همچنین خدمات متعددی از قبیل مشاوره ثبت در مراکز بین‌المللی، حفظ حقوق مالکیت معنوی و تجاری سازی نیز به مخترعان عرضه می‌شود. همچنین همزمان با این نمایشگاه، بانک اطلاعات فناوری کشور به صورت الکترونیکی افتتاح می‌شود که اطلاعات مربوط به اختراعات و طرح‌های ارائه شده در نمایشگاه در آن ثبت شده و طی سال‌های آینده نیز این اطلاعات تکمیل خواهد شد. در این نمایشگاه همچنین موفقیت‌های کشور در حوزه فناوری نوین از قبیل بیوتکنولوژی، سلول‌های بنیادی، هوافضا، انرژی‌های نو، گیاهان دارویی و طب‌سنتی نیز در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است.

پیش‌بینی لازم برای بازدیدهای گروهی اقشار مختلف بویژه‌ استادان و دانشجویان، دانش‌آموزان و فعالان انجمن‌های علمی، پژوهشگران و عموم خانواده‌ها از این نمایشگاه‌ها به عمل آمده است تا به این ترتیب روحیه نوآوری در سراسر کشور فراگیر شود.

ایجاد فضای رقابتی میان وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی کشور از دیگر ویژگی‌های منحصر به فرد این جشنواره است که در بعد شکوفایی جشنواره، دستاوردهای مهم وزارتخانه‌ها و استان‌ها که برای رفع نیازهای جامعه انجام شده است، معرفی می‌شوند و همین مساله یعنی نبود رقابت بین وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی در کشور مسوولان را بر آن داشت تا فضایی برای رقابت در جهت بروز خلاقیت‌ها و شکوفایی کشور ایجاد کنند.

از این رو در سال شکوفایی و نوآوری در بخش استانی از استان‌های سراسر کشور خواسته شد طرح‌های برتری که به نتیجه رسیده و منفعت جامعه را در پی داشته باشد، معرفی کنند.  با ایجاد این فضا، استان‌ها طرح‌های خود را با هم به رقابت می‌گذارند که طرح‌های برگزیده تقدیرنامه‌های خود را از دست رئیس‌جمهور دریافت خواهند‌کرد.

در بخش ملی این جشنواره نیز از وزارتخانه‌ها و نهادها زیر نظر قوه‌مجریه نیز خواسته شد تا با معرفی خدمات برتر خود به مردم وارد رقابت با یکدیگر شوند که پس از ارزیابی‌های لازم معرفی و مورد تقدیر قرار خواهند گرفت.

تایید علمی نوآوری‌ها در محل نمایشگاه 

 در جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی فضایی موسوم به مرکز توسعه خدمات نوآوری در نظر گرفته شده است که قطعا مورد استقبال گسترده پژوهشگران و مخترعان قرار خواهد گرفت.

سالار آملی با اشاره به ابتکاری بودن ایجاد چنین مرکزی می‌گوید: در این مرکز، خدمات مشاوره‌ای در زمینه چگونگی ثبت مالکیت فکری در داخل و خارج از کشور، چگونگی تجاری‌سازی نوآوری‌ها و همچنین صندوق حمایت از تحقیق و فناوری ارائه می‌شود.

به گفته سالار آملی در جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی، فضای وسیعی در نمایشگاه برای ارزیابی علمی و امتیاز دهی به نوآوری‌های مخترعان در نظر گرفته شده است. در این بخش طرح‌هایی که مورد تایید علمی قرار گیرند از حمایت‌های لازم مادی و معنوی بنیاد ملی نخبگان به منظور تجاری‌سازی بهره‌مند خواهند شد.

دبیر جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی تاکید کرد این اعتبارات پژوهش و نوآوری در اختیار صندوق حمایت از پژوهشگران کشور، پارک‌های علمی و فناوری و مراکز رشد جهت هزینه برای ساخت نمونه مهندسی و صنعتی قرار خواهد گرفت. این یکی از برنامه‌های حمایتی بنیاد ملی نخبگان در زمینه حمایت از آن گروه از مخترعان و نوآوران است که از سال 1382 تاکنون موفق به ثبت اختراع خود در اداره مالکیت صنعتی کشور شده‌اند.

ایجاد صندوق حمایت از تحقیق و فناوری از دیگر مواردی است که دراین نمایشگاه اندیشیده شده است.این صندوق حمایت از تحقیق و فناوری امکان خرید و فروش فناوری را فراهم می‌آورد، بنابراین از تمام صنایع دعوت شده است تا با حضور در این نمایشگاه از نوآوری‌های انجام شده مطلع شوند و طرح‌های موردنظر خود را انتخاب کنند و برای انتقال آن به مجموعه خود با مخترعان وارد مذاکره شوند.

دبیر جشنواره ملی نوآوری و شکوفایی در این خصوص می‌گوید: 95 درصد اختراعاتی که در سراسر جهان انجام می‌شود به صنعت تبدیل نمی‌شوند و صرفا اعلانی بوده و توانایی ورود به صنعت را ندارد، از این رو صنعت باید با توجه به نیاز کشور، اختراعات و نوآوری‌ها را برگزیند. هرچند تاکنون تلاش شده است با ایجاد کانون‌های هماهنگ‌کننده دانشگاه و صنعت شکاف میان این دو بازوی علم و اقتصاد از بین برود، اما سالار آملی با تاکید راه طولانی بین تولید دانش فنی تا ورود به صنعت خواستار ایجاد درک متقابل بین دانشگاه و صنعت شد.

دبیرجشنواره یادآور شد در این نمایشگاه بیش از 30 ناحیه (zone) متشکل از پارک‌های علم و فناوری، ستاد‌های راهبردی، جشنواره‌ها و طرح‌های منتخب استانی، انجمن‌های نخبگان سراسرکشور و تحت پوشش بنیان نخبگان و... به نمایش دستاوردهای خود پرداخته‌اند، وی در پایان ابراز امیدواری کرد برپایی چنین برنامه‌هایی بستری برای پیشرفت هر چه بیشتر کشور باشد.

بهاره صفوی