نگاهی به سریال تلویزیونی خوش رکاب

بسیاری از کارشناسان و منتقدان سینمایی ، درخصوص رویکرد گسترده سینماگران به تلویزیون و ساخت مجموعه های تلویزیونی
کد خبر: ۲۲۷۵۱
، واکنش های متفاوتی از خود نشان داده اند. برخی از آنان ، این رویکرد را نوعی کم توجهی به سینما تلقی کرده اند و دیگران نیز ، آن را به حساب جذابیت های انکارناپذیر تلویزیون و تنوع و گستردگی مخاطبان این رسانه گذاشته اند. واقعیت این است که قرار نیست چنین پدیده ای را به مسابقه و رقابتی شبیه دانست که در نهایت ، قرار است ، برنده ای از آن ، سر بلند بیرون آید. این پدیده ، در شرایط اجتماعی ما بسیار طبیعی است . در شرایطی که هزینه های تولید فیلم سینمایی بسیار سنگین است و کمتر کارگردانی ، برای ساختن فیلمهای هنری و غیرتجاری و کم فروش ، حاضر است دل به دریا بزند و کمتر تهیه کننده ای در بخش خصوصی حاضر است با ساختن یک فیلم غیرتجاری هر چند به عنوان یک کار هنری با مخاطبان فرهیخته و خاص سرمایه اش را به باد دهد، طبیعی است تلویزیون می تواند برای فیلمسازان ما جذابیت فراوانی داشته باشد. علی شاه حاتمی ، نویسنده و کارگردان مجموعه تلویزیونی «خوش رکاب » نیز، بی تردید، با همین انگیزه ها و به شوق برقراری ارتباط با مخاطبان گسترده تلویزیونی ، به تلویزیون روی آورده است . خوش رکاب ، از مجموعه هایی است که به چند دلیل عمده زیر، به مجموعه ای خوش اقبال بدل شده است :
1- بافت کلی فیلمنامه ، از نظر داستان پردازی ، بویژه سادگی و پیچیده نبودن لایه های داستانی اثر ، برای مخاطبان عام تلویزیونی دلچسب و قابل درک است.
2- کارگردان ، در سراسر مجموعه ، حضوری محسوس دارد. این معنا را در طراحی دقیق صحنه ها، میزانسن ها و حتی برخی قاب بندی های تصویری نیز بخوبی می توان شاهد بود.
3- مجموعه ، در برقراری ارتباط با مخاطبان عام تلویزیونی (بویژه با توجه به تنوع گروههای سنی بینندگان و تفاوت های فرهنگی و سطح سواد و میزان تحصیلات آنان) تجربه موفقی بوده است که به حق باید آن را نوعی نوآوری در سینمای دفاع مقدس به حساب آورد.
4- ساخته شدن چنان فیلمی راه را برای بسیاری از فیلمسازان دیگر به منظور نزدیک تر شدن به جبهه و جنگ و بویژه برای شوخی با آدمهای جبهه و جنگ (در حدی که به هیچ روی ، عبور از خط قرمزها نیز تلقی نشود) بازکرده است.
5- استفاده از بازیگر با سابقه و توانمندی چون محمدکاسبی در نقش تقی (راننده کامیون) شرایطی به وجود آورده است تا کاسبی بتواند ، بخش عمده ای از فضاسازی ها را در بازیهای یکدست و روان خود، در این مجموعه ، فراهم سازد و برخی ضعفهای احتمالی متن و گفتگوها را نیز به تنهایی جبران کند. (حضور صالحی را به عنوان شاگرد راننده ساده لوح و سطحی نگر نیز در کنار کاسبی نباید نادیده گرفت.
6-خوش رکاب در بخش پرداخت شخصیت محوری فیلم یعنی آقا تقی تا حدود زیادی ساده انگارانه برخورد می کند. بدین معنا که ، تحول و دگرگونی چنین شخصیتی ، سیری معقول و منطقی ندارد. به بیان دیگر، بلوغ روحی و ذهنی این شخصیت ، در یکی ، دو بخش پایانی مجموعه ، با ضرباهنگ بسیار تند و پرشتابی رخ می دهد. در حالی که برای رسیدن به چنین تحولی ، باید دلایل محکمتر یا واکنش های طبیعی تری را شاهد باشیم . برای مثال ، باید شرایطی پیش می آمد که تقی به اوج ایثار و جانفشانی رزمندگان پی می برد. یا در شرایط خاصی ، حضور ناخواسته خود او یا شاگردش ، به حضور مثبت و معنادار بدل می شد. باید شرایطی به تصویر کشیده می شد که تقی دریابد، وجود او و خوش رکاب و شاگردش ، مثلا در نجات جان چند رزمنده یا رهایی آنان از مهلکه ای ، بسیار نقش داشته است . تنها در سایه چنین تمهیداتی فیلمساز می توانست ، تقی را به نوعی بلوغ فکری یا تحول روحی و دگرگونی های مورد نظر شخصیتی نزدیک کند.
7- پایان خوش مجموعه ، بویژه ، ازدواج مهدی (رزمنده جوان) با دختر آقاتقی تا حدود زیادی ، تکرار کلیشه های رایج در فیلمهای سطحی و پیش پا افتاده را در ذهن بیننده حرفه ای ، زنده می کند. در عین حال ، فراموش نمی توان کرد که بخش عمده ای از مخاطبان عام تلویزیونی برای چنین پایانی اهمیت قائل می شوند و نمی توان به نوع نگاه و سلیقه آنان نیز بی اعتنایی نشان داد.
8- بی آن که بخواهیم موسیقی این مجموعه را تنها به دلیل نوعی گرایش آگاهانه از سوی سازنده آن (فردین خلعتبری) به نوعی موسیقی سبک و حتی مبتذل و کوچه بازاری ، نزدیک بدانیم . براستی نمی توانیم به این نکته نیز توجه نداشته باشیم که با وجود تناسب معقولی که میان شخصیت تقی به عنوان یک راننده کامیون با نوع شعرها ، مثلها و تصنیف هایی که گاه و بیگاه بر لب می آورد. بازهم در انتخاب نوع شعرهای آغاز و پایان هر بخش از این مجموعه و بویژه نوع ملودی و لحن بسیار نازل آن که فاقد کم ترین ظرافت های شاعرانه در متن تصنیف و ترانه است و با ترکیب های بسیار پیش پا افتاده ای چون «هیشکی ندیدم ، تو نخت نباشه!!» در حد بعضی از ابیات منظومی که تنها روی بعضی وانت بارها و کامیون ها نوشته می شود ، بی سلیقگی آشکاری به چشم می خورد ؛ هرچند نمی توان منکر شد که متاسفانه بسیاری از تماشاگران تلویزیون ممکن است از چنین تصنیف و ترانه ای ، بسیار هم شادمان شوند.

عزیزالله حاجی مشهدی
newsQrCode
ارسال نظرات
مدرسه فراتر از نمره

در گفت‌وگوی اختصاصی روزنامه «جام‌جم» با معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش‌وپرورش عنوان شد

مدرسه فراتر از نمره

نیازمندی ها