جام جم آنلاین - دیسک کمر از مشکلاتی است که افراد زیادی را در سنین مختلف درگیر میکند. نشستن طولانیمدت، بلند کردن اجسام سنگین، افزایش سن و کمتحرکی از عواملی هستند که میتوانند احتمال بروز مشکلات دیسک بین مهرهای را افزایش دهند. بیرونزدگی یا فتق دیسک زمانی اتفاق میافتد که بخش داخلی نرم دیسک از لایه بیرونی آن بیرون بزند و در بعضی موارد به ریشههای عصبی فشار وارد کند.
درد کمر، انتشار درد به باسن و پا، گزگز، بیحسی و ضعف عضلانی از علائم احتمالی این مشکل هستند. شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است و همه افرادی که در تصویربرداری بیرونزدگی دیسک دارند الزاماً دچار درد نمیشوند.
با دیسک کمر چه کنیم؟ اولین اقدامات برای کاهش درد
اگر به دیسک کمر مبتلا شدهاید یا پزشک احتمال بیرونزدگی دیسک را مطرح کرده است، نخستین اقدام مراجعه به پزشک و بررسی شدت مشکل است. انتخاب روش درمان به محل بیرونزدگی، میزان فشار روی عصب و علائم بیمار بستگی دارد.
در موارد خفیف و متوسط معمولاً درمانهای غیرجراحی در اولویت قرار دارند.
مهمترین اقدامات عبارتاند از:
۱- پرهیز از استراحت طولانی: استراحت کوتاه در زمان شدت درد میتواند مفید باشد، اما خوابیدن طولانیمدت در تخت باعث ضعف عضلات و خشکی مفاصل میشود. بهتر است با کاهش درد بهتدریج فعالیتهای روزانه را از سر بگیرید.
۲- راه رفتن آرام: پیادهروی سبک در حد تحمل بیمار به حفظ تحرک کمک میکند. اگر راه رفتن باعث تشدید درد یا انتشار آن به پا میشود باید شدت فعالیت را کاهش داد.
۳- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین: خم شدن ناگهانی، چرخاندن کمر هنگام بلند کردن وسایل و حمل بار سنگین میتواند علائم را تشدید کند.
۴- استفاده از کمپرس سرد و گرم: کمپرس سرد در بعضی افراد به کاهش درد اولیه کمک میکند. گرمای ملایم نیز ممکن است گرفتگی عضلات را کاهش دهد. از قرار دادن مستقیم یخ یا وسیله داغ روی پوست خودداری کنید.
۵- مصرف دارو با نظر پزشک: داروهای ضدالتهاب و مسکن ممکن است به کنترل درد کمک کنند، اما انتخاب دارو باید با توجه به وضعیت کلی سلامت بیمار انجام شود.
برای دیسک کمر چه ورزشهایی مناسب است؟
ورزش و فیزیوتراپی از بخشهای مهم درمان بسیاری از بیماران مبتلا به دیسک کمر هستند. تمرینهای مناسب میتوانند به تقویت عضلات شکم و کمر، افزایش انعطافپذیری و بهبود کنترل حرکات ستون فقرات کمک کنند.
برخی فعالیتهایی که با توجه به شرایط بیمار ممکن است در برنامه درمان قرار بگیرند عبارتاند از:
• پیادهروی آرام
• تمرینهای تقویت عضلات مرکزی بدن
• تمرینهای ملایم کششی
• شنا و تمرین در آب در صورت تأیید متخصص
• تمرینهای اصلاحی زیر نظر فیزیوتراپیست
البته همه حرکات ورزشی برای تمام بیماران مناسب نیستند. انجام حرکات سنگین، چرخش ناگهانی کمر و تمرینهایی که درد تیرکشنده پا را تشدید میکنند باید متوقف شوند. بهتر است برنامه ورزشی پس از معاینه و با توجه به محل آسیب تنظیم شود.
برای دیسک کمر چه دارویی بخوریم؟
دارودرمانی با هدف کاهش درد و التهاب و بهبود توانایی حرکت بیمار انجام میشود. پزشک ممکن است با توجه به علائم از داروهای مختلف استفاده کند.
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن از گزینههای رایج برای کاهش درد هستند. در بعضی موارد نیز داروهای شلکننده عضلات یا داروهای مخصوص دردهای عصبی تجویز میشوند.
اگر درد شدید باشد و به درمانهای اولیه پاسخ ندهد، پزشک ممکن است تزریق کورتون در نزدیکی عصب تحت فشار را پیشنهاد کند. این تزریق میتواند برای مدتی درد را کاهش دهد، اما بیرونزدگی دیسک را مستقیماً برطرف نمیکند.
مصرف خودسرانه داروهای ضدالتهاب بهخصوص در افراد مبتلا به مشکلات کلیوی، قلبی، فشار خون یا زخم معده خطرناک است.
آیا دیسک کمر بدون جراحی درمان میشود؟
بله. بیشتر بیماران مبتلا به فتق دیسک کمر به جراحی نیاز پیدا نمیکنند. بسیاری از موارد با گذشت زمان و استفاده از درمانهای محافظهکارانه بهبود پیدا میکنند.
درمان غیرجراحی معمولاً شامل دارودرمانی، اصلاح فعالیتهای روزانه، فیزیوتراپی و تمرینهای تقویتی است.
اگر علائم بیمار پس از چند هفته بهتر نشود یا درد و بیحسی ادامه پیدا کند، پزشک ممکن است انجام MRI یا بررسیهای تکمیلی را پیشنهاد دهد. یافتههای MRI باید در کنار معاینه و علائم بیمار تفسیر شوند و صرف مشاهده بیرونزدگی دیسک به معنای ضرورت جراحی نیست.
چه زمانی دیسک کمر به جراحی نیاز دارد؟
جراحی معمولاً زمانی مطرح میشود که درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند یا فشار روی عصب باعث مشکلات جدی و پیشرونده شده باشد.
مواردی که ممکن است پزشک جراحی را پیشنهاد کند عبارتاند از:
• درد شدید و مداوم که به درمان پاسخ نمیدهد.
• ضعف عضلانی قابل توجه یا رو به افزایش در پا.
• اختلال در راه رفتن به دلیل فشار عصبی.
• ادامه علائم آزاردهنده با وجود درمان مناسب.
یکی از روشهای رایج جراحی دیسک کمر دیسککتومی است. در این عمل بخش بیرونزده دیسک که به عصب فشار وارد میکند برداشته میشود. تصمیم درباره جراحی باید پس از بررسی وضعیت عصبی بیمار و تصاویر پزشکی گرفته شود.
علائم خطرناک دیسک کمر؛ چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟
بعضی علائم میتوانند از فشار شدید روی مجموعه اعصاب انتهای نخاع حکایت داشته باشند. این وضعیت که سندرم دماسبی نام دارد یک فوریت پزشکی است و تأخیر در درمان ممکن است به آسیب عصبی ماندگار منجر شود.
در صورت مشاهده علائم زیر باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد:
• بیحسی در ناحیه بین پاها و اطراف اندام تناسلی
• ناتوانی در دفع ادرار یا دشواری ناگهانی در ادرار کردن
• از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع
• ضعف شدید یا پیشرونده پاها
• از دست رفتن حس در یک یا هر دو پا
این علائم را نباید به درد معمولی دیسک کمر نسبت داد یا منتظر بهبود خودبهخودی ماند.
چگونه از تشدید دیسک کمر جلوگیری کنیم؟
رعایت چند عادت روزانه میتواند به کاهش فشار روی ستون فقرات و پیشگیری از تشدید درد کمک کند:
• هنگام بلند کردن وسایل زانوها را خم کنید و جسم را نزدیک بدن نگه دارید.
• از نشستن طولانیمدت خودداری کنید و در طول روز وقفههای حرکتی داشته باشید.
• فعالیت بدنی منظم و متناسب با توانایی بدن داشته باشید.
• وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید.
• هنگام خواب از تشک و وضعیت بدنی راحت استفاده کنید.
• از حرکات ناگهانی و چرخش شدید کمر هنگام حمل بار خودداری کنید.