«رو به فردا»؛ وقتی دانشجو از جایگاه تماشاگر خارج می‌شود

برنامه «رو به فردا» از شبکه تهران چگونه دانشجویان را به پرسشگران اصلی گفت‌وگو تبدیل می‌کند؟ نگاهی به اهداف، ساختار و رویکرد این مجموعه ۲۶ قسمتی.

برنامه تلویزیونی «رو به فردا» از شبکه تهران با حضور دانشجویان، استادان و فعالان حوزه فناوری، تلاش می‌کند تصویری متفاوت از دانشگاه ارائه دهد؛ مجموعه‌ای ۲۶ قسمتی که با تمرکز بر تجربه‌های واقعی، نوآوری‌های دانشگاهی و ارتباط علم با نیاز‌های جامعه، دانشجویان را از جایگاه تماشاگر به متن گفت‌و‌گو می‌آورد.

کد خبر: ۱۵۷۴۶۴۴

نویسنده زهرا عباسی / جام‌جم‌آنلاین

در برنامه «رو به فردا»، دانشجویان صرفا شنونده نیستند و می‌توانند پرسش‌ها و دغدغه‌های خود را مستقیم با استادان و فعالان حوزه فناوری در میان بگذارند؛ تعاملی که قرار است فاصله میان دانشگاه و تجربه‌های واقعی این حوزه را کمتر کند.

دانشگاه فقط محل آموزش و پژوهش نیست؛ بخشی از فعالیت‌های فناورانه و تلاش برای حل مسائل جامعه نیز در همین محیط شکل می‌گیرد. با این‌حال بسیاری از این تجربه‌ها کمتر به مخاطب عمومی معرفی می‌شوند. برنامه رو به فردا از شبکه تهران با تمرکز بر همین ظرفیت‌ها تولید شده است. این مجموعه به تهیه‌کنندگی و کارگردانی آرمین قاسم‌زاده و سردبیری مصطفی سعیدی در ۲۶ قسمت ۵۰ دقیقه‌ای به سراغ فناوران، نوآوران و دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی رفته است. قاسم‌زاده در گفت‌و‌گو با جام‌جم‌آنلاین درباره ایده شکل‌گیری برنامه و شیوه اجرای آن توضیح داده است.

دانشگاه فقط محل تحصیل نیست

فاصله میان آنچه در دانشگاه اتفاق می‌افتد و تصویری که از این نهاد در ذهن عموم مردم وجود دارد، نقطه شروع شکل‌گیری «رو به فردا» بوده است. قاسم‌زاده درباره ایده اولیه برنامه گفت: ایده اصلی از یک سؤال ساده شروع شد: چرا ما معمولا دانشگاه را فقط به‌عنوان محل تحصیل و گرفتن مدرک می‌شناسیم، درحالی‌که بخش مهمی از ایده‌ها، اختراعات و راه‌حل‌های مسائل جامعه در همین دانشگاه‌ها شکل می‌گیرند؟

تهیه‌کننده رو به فردا با اشاره به دیده‌نشدن بخشی از فعالیت‌های دانشگاهی ادامه داد: احساس کردیم میان فعالیت‌های ارزشمند دانشگاهی و تصویری که مردم از دانشگاه دارند، فاصله وجود دارد. بسیاری از این فعالیت‌ها دیده نمی‌شوند و حتی گاهی خود دانشجویان هم از ظرفیت‌هایی که در محیط دانشگاه‌شان وجود دارد، اطلاع کافی ندارند.

وی درباره مسیری که برنامه برای نزدیک کردن این دو تصویر در پیش گرفته است، توضیح داد: رو به فردا تلاش می‌کند این فاصله را کمتر کند؛ یعنی به‌جای این‌که فقط درباره علم و فناوری صحبت کنیم، دوربین را به محل شکل‌گیری و اجرای آن ببریم و نشان بدهیم دانش چطور می‌تواند به یک محصول، خدمت، کسب‌وکار یا راه‌حل واقعی تبدیل شود.

دانشجویان فقط شنونده نیستند

در برنامه‌های گفت‌وگومحور تلویزیون، معمولا مسیر بحث را مجری‌ها و مهمان‌ها تعیین می‌کنند و مخاطب فرصت چندانی برای ورود مستقیم به گفت‌و‌گو ندارد. رو به فردا برای فاصله گرفتن از این الگو، فضای کلاس درس را مبنای طراحی برنامه قرار داده است.

قاسم‌زاده در توضیح این انتخاب گفت: ما نمی‌خواستیم یک برنامه گفت‌وگومحور معمولی بسازیم که مهمان روبه‌روی مجری بنشیند و به چند سؤال ازپیش‌تعیین‌شده پاسخ بدهد؛ به همین دلیل فضای کلاس درس را انتخاب کردیم؛ فضایی که ذاتا با پرسش، گفت‌و‌گو، یادگیری و مشارکت ارتباط دارد.

وی با اشاره به نقش دانشجویان در شکل‌گیری بحث‌ها افزود: در این ساختار، دانشجویان صرفا مخاطب برنامه نیستند بلکه بخشی از جریان گفت‌و‌گو هستند. ممکن است سؤالی بپرسند که حتی در طراحی اولیه ما هم وجود نداشته باشد. همین اتفاق‌ها به برنامه حس زنده‌تر و واقعی‌تری می‌دهد.

تهیه‌کننده رو به فردا معتقد است حضور دانشجویان در کنار مهمانان، امکان انتقال مستقیم تجربه‌ها و طرح دغدغه‌های نسل جوان را فراهم می‌کند. او در‌این‌باره گفت: وقتی مهمان در مقابل دانشجویان قرار می‌گیرد، فرصت خوبی ایجاد می‌شود تا تجربه‌هایش را مستقیم با نسل جوان در میان بگذارد و دانشجویان هم بدون واسطه درباره دغدغه‌ها و مسائل خودشان صحبت کنند. قاسم‌زاده در ادامه بر اهمیت واقعی بودن این تعامل تأکید کرد و گفت: برای من مهم است که این کلاس فقط یک دکور تلویزیونی نباشد و واقعا فضایی برای تعامل باشد.

فناوری را باید در عمل نشان داد

دانشگاه‌های نسل چهارم و پنجم و ارتباط میان دانشگاه، صنعت و جامعه از محور‌های موضوعی رو به فردا هستند. پرداختن تلویزیونی به این مفاهیم تخصصی، بدون آن‌که برنامه به مجموعه‌ای از اصطلاحات علمی تبدیل شود، یکی از ملاحظات تولید چنین مجموعه‌ای است. قاسم‌زاده درباره شیوه روایت این موضوعات برای مخاطب عمومی توضیح داد: به‌نظرم بهترین راه توضیح یک مفهوم تخصصی، این است که به‌جای تعریف کردن آن، نمونه واقعی‌اش را نشان بدهیم.

وی برای تشریح این رویکرد به چگونگی نمایش فعالیت‌های دانشگاهی اشاره کرد و ادامه داد: وقتی درباره دانشگاه نسل چهارم صحبت می‌کنیم، می‌توانیم ساعت‌ها درباره ارتباط دانشگاه و جامعه حرف بزنیم، اما ترجیح ما این است که دوربین را به آزمایشگاهی ببریم که در آن یک فناوری در حال تولید است، با دانشجویی صحبت کنیم که روی یک مسأله واقعی کار می‌کند یا استادی را معرفی کنیم که پژوهشش به مرحله اجرا و تولید رسیده است.

تهیه‌کننده برنامه درباره نقطه شروع هر قسمت نیز گفت: در واقع هر قسمت برنامه از یک موضوع ملموس شروع می‌شود؛ موضوعی که مخاطب در زندگی روزمره با آن ارتباط برقرار می‌کند. بعد به‌تدریج وارد دنیای علمی و فناوری آن می‌شویم. قاسم‌زاده هدف از این شیوه روایت را آشنایی مخاطب با کارکرد‌های عملی دانشگاه دانست و عنوان کرد: هدف این است که مخاطب بدون نیاز به دانش تخصصی، متوجه شود دانشگاه فقط جایی برای تولید مقاله و برگزاری کلاس نیست و می‌تواند در حل مسائل جامعه و ساختن آینده اقتصادی و اجتماعی کشور نقش داشته باشد.

تجربه‌های ناتمام هم سهمی در برنامه دارند

معرفی چهره‌های موفق دانشگاهی، یکی از مسیر‌های معمول برنامه‌های مرتبط با علم و فناوری است؛ با این حال، انتخاب صرفا افرادی که به نتیجه نهایی رسیده‌اند، بخش مهمی از تجربه زیسته دانشجویان و نوآوران را از قاب تلویزیون کنار می‌گذارد. در رو به فردا قرار است مسیر رسیدن به نتیجه نیز در کنار دستاورد‌ها دیده شود. قاسم‌زاده درباره معیار انتخاب مهمانان برنامه گفت: برای ما صرفا شناخته‌شده بودن یک فرد یا داشتن عنوان علمی، معیار انتخاب نیست. چیزی که اهمیت دارد، داشتن یک تجربه واقعی و قابل روایت است؛ این‌که فرد چه مسأله‌ای را شناسایی کرده، چه مسیری را طی کرده، با چه موانعی روبه‌رو شده و چه نتیجه‌ای به‌دست آورده است.

وی با تأکید بر این‌که این معیار درباره دانشجویان نیز صدق می‌کند، افزود: در مورد دانشجویان هم همین نگاه را داریم. قرار نیست فقط دانشجویانی را ببینیم که به موفقیت نهایی رسیده‌اند. گاهی یک ایده در ابتدای مسیر است، گاهی یک دانشجو تجربه‌ای دارد که هنوز به نتیجه اقتصادی نرسیده، اما می‌تواند برای دیگران الهام‌بخش یا آموزنده باشد.