دولت نهم از نگاه مجلس هشتم‌

از‌ آنجا که طبق رسم پایه‌گذاری‌شده در چنین سالگردی عملکردها، تلاش‌ها و یا ناکامی‌ها در بوته ارزیابی قرار می‌گیرد، دولت نهم که به ریاست محمود احمدی‌نژاد هم‌‌اکنون مدت 3 سال و اندی است که زمام امور را به دست دارد نیز از این امر مستثنا نیست.

وجود یک دولت مردمی و اصولگرا در راس امور و تلاش برای رسیدن به شعار عدالت اجتماعی را می‌توان از ویژگی‌های مهم دولت نهم دانست.

توجه به عزت ملی و ترک موضع انفعالی و جلوگیری از زیاده‌خواهی‌های استکبار جهانی، دفاع از پرونده هسته‌ای کشورمان و فناوری‌های نوین و تکیه بر استعدادهای جوان و مقابله و مبارزه با فساد را می‌توان از جمله شاخصه‌های دولت نهم ذکر کرد.

البته تعریف از عملکرد دولت به معنای چشم بستن بر ضعف‌های آن نیست، چرا که نقص و ضعف و بیان آن، منجر به پر شدن شکاف‌هایی خواهد شد که از طریق نقد منصفانه ایجاد شده است.

بر مبنای بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیات دولت به مناسبت هفته دولت، ایشان با قدردانی از دولت محمود احمدی‌نژاد، شعارهای دولت و مسوولان و اهداف تعیین‌شده را کاملا مطابق با مبانی انقلاب دانستند و تاکید کردند که ملت ایران که تشنه عدالت، مبارزه با فساد و تمسک به اصول انقلاب بود، با توجه به این شعارها حول محور چنین فردی جمع شد.

حضور چنین دولتی به عنوان یک دولت اصولگرا و معتقد به مبانی انقلاب و شعارهایی چون گسترش عدالت و اصولگرایی منجر به آن شد که رهبر فرزانه انقلاب در تایید دولت نهم اعلام فرمایند که مردم به دولت اعتماد دارند و دولت خود را جزو مردم و از جنس آنان می‌داند.

البته رهبر معظم انقلاب چشم بستن بر ضعف‌ها را جایز ندانستند و تاکید کردند که باید متوجه کارهایی که در ذهن نبوده و یا در مورد آن فکر نشده، بود.

شاید رسیدن به اهداف چشم‌انداز 20 ساله، برنامه‌های توسعه پنج‌ساله اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و یا عملیاتی شدن بودجه‌های سنواتی و عمل به آنچه در شعارهای انتخاباتی وعده داده شده و رسیدن به اجرای اصل 44 و قوانین مربوط به خصوصی‌سازی از جمله مواردی است که در بوته نقد اقتصاددانان و کارشناسان مسائل مربوط قرار گرفته و خواهد گرفت لذا لازم است دولت با توجه به این نقدها راهکار مناسبی را در بعد اقتصادی ارائه کند.

اما آنچه در این گزارش بیشتر مد نظر بود، عملکرد حوزه‌های سیاسی بخصوص سیاست خارجی و داخلی و عملکرد وزارتخانه‌های مرتبط با این حوزه از دیدگاه نمایندگان بخصوص اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی است.

اکثر نمایندگان در ارزیابی خود از عملکرد وزارتخانه‌های دفاع، کشور، خارجه و اطاعات، مثبت دانستن دستاوردها، به تغییرات مکرر مدیران و ضعف در این زمینه اشاره کردند. البته رسیدن به تکنولوژی‌های نو و دستیابی به امنیت بخصوص در مرزهای کشور نیز از جمله موارد یادشده از سوی اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی بود.

عملکردها قابل دفاع است

جواد جهانگیرزاده، نماینده ارومیه و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در ارزیابی خود از عملکرد بخش‌های سیاست داخلی و خارجی دولت نهم گفت: در حوزه امنیت  که به وزارت اطلاعات و کشور برمی‌گردد  تلاش‌های ویژه‌ای از طرف دولت صورت گرفته که قابل دفاع و مهم بوده، اما ضعف‌هایی نیز در بخشی از حوزه‌های امنیتی کشور وجود دارد. 

وی با اشاره به این‌که در بخشی از سیستان و بلوچستان و آذربایجان غربی حرکت‌های ضد انقلابی موجود است و باید مورد توجه دولتمردان در بخش امنیتی قرار گیرد، افزود: حرکت‌هایی چون گروه‌های خودخوانده موسوم به پژاک در منطقه آذربایجان و فعالیت گروه جندالله در سیستان و بلوچستان جزو مواردی است که باید بخصوص در بخش صدمات جانی  مالی مورد توجه دولتمردان قرار گیرد.

عضو کمیسیون امنیت ملی با تاکید بر این که در بخش مربوط به قومیت‌ها باید تلاش گسترده‌تری صورت گیرد، افزود: البته شورای امنیت در این زمینه تلاش‌هایی داشته است، اما کارساز نبوده و بیشتر باید مورد توجه قرار گیرد.

جهانگیر‌زاده با اشاره به سرمایه‌گذاری کشورهای غربی بویژه آمریکا در کشورهای منطقه از جمله بحث قومیت‌ها افزود: باید در این زمینه تدبیر اندیشیده شود و کارهای ویژه‌‌ای صورت گیرد.

وی عملکرد وزیر اطلاعات را در خصوص از بین بردن حرکت‌های ضد‌ انقلابی بسیار مناسب دانست و گفت: عملکرد آقای اژه‌ای در این مبحث با توجه به سوابق ایشان، بسیار مناسب بوده است.

جهانگیر‌زاده در ادامه ارزیابی خود، درباره وزارت کشور گفت: در مدیریت وزارت کشور می‌توان تاکید کرد که مصطفی پورمحمدی جزو قوی‌ترین وزرای کشوری بوده که تاکنون در مسند وزارت کشور قرار گرفته و در بسیاری از امور از جمله مبحث انتخابات، تفویض اختیارات به استانداری‌ها، برقراری ارتباط مناسب با نیروی انتظامی و تقویت شورای امنیت کشور با کفایت برخورد شد.

وی افزود: البته در بحث توسعه شوراهای غرب و شرق کشور و لایحه جامع انتخابات باید توجه بیشتری صورت گیرد.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با تاکید بر اهمیت جایگاه احزاب و شناخت آسیب‌های آن از طرف وزارت کشور تاکید کرد: نبود احزاب در هر انتخاباتی آسیب‌ جدی به این فرآیند دپیلماتیک وارد می‌کند و باید از سوی وزارت کشور به عنوان متولی این امر مورد توجه جدی قرار گیرد.

وی افزود: هرقدر ما به سمت حزب‌محوری حرکت کنیم، آثار مثبت زیادی را خواهیم دید. نماینده ارومیه با اشاره به اقدامات مثبت وزارت دفاع و توجه به پیشرفت در این بخش گفت: آقای نجار برخلاف انتظار در بخش پروژه‌های جدید نظامی و اختراعات، بسیار خوب عمل کرد و ایشان از وزرای موفق دولت آقای احمدی‌نژاد است.

وی با اشاره به این‌که ساختار وزارت دفاع از زمان حضور دریابان شمخانی بسیار خوب چیده شد و در زمان وزارت مصطفی نجار به اوج خود رسیده است، افزود: البته یک سری مشکلات ساختاری مثل حقوق و مزایای دستگاه‌‌ها، پرسنل و بازنشستگان وجود دارد که باید از سوی این وزارتخانه پیگیری شود.

جهانگیر‌زاده در ارزیابی خود از سیاست خارجی دولت و وزارت امور خارجه نیز گفت: این وزارتخانه با وجود موفقیت‌های خود در مباحث هسته‌ای، در برخی موارد باید بهتر و هوشمندانه‌تر وارد عمل می‌شد.

وی با تاکید بر این‌که در مواردی چون جنگ گرجستان یا روند تحولات عراق باید پیش‌بینی‌ها به کمک این وزارتخانه می‌آمد، گفت: یکی از وظایف وزارت خارجه حفظ جان اتباع ایرانی است، اما هنوز در عراق ما زندانی ایرانی داریم و در کشور امارات با اتباع ما برخورد مناسبی نمی‌شود، باید سوال کرد که در این زمینه چه  تدبیری از سوی این وزارتخانه اتخاذ شده و اولویت وزارت خارجه چیست؟

جهانگیرزاده با اشاره به اظهارات منوچهر متکی وزیر امور خارجه هنگام جلب رای اعتماد نمایندگان مجلس افزود: به ‌نظر می‌رسد عملکرد آقای متکی با روندی که در جریان اخذ رای اعتماد در مجلس توضیح دادند فاصله جدی دارد، پس باید به این اندیشید که به سمت اتخاذ تصمیم‌های درست حرکت کند.

وی با نقد عملکرد سفرای خارجی کشورمان گفت: علی‌رغم تلاش‌ها شاهد هستیم که بسیاری از رفتارهای دیپلماسی کشور تحت تاثیر وزارت‌ خارجه نیست که امیدواریم در سال چهارم فعالیت دولت نهم برای این مسائل فکری اساسی شود.

دولت‌، مجری راهبرد‌های کلی بود

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، نماینده اسلام‌آباد غرب و دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در ارزیابی خود از بخش سیاسی دولت نهم گفت:‌ ارزیابی عملکرد دولت در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی، متفاوت از دیگر حوزه‌ها است؛ چرا که در این زمینه تصمیم‌گیری‌های کلان به گونه‌ای است که دولت و رئیس‌جمهور بخشی از مسوولیت را به عهده دارند و بسیاری از شاخص‌ها و تصمیم‌گیری‌ها که به راهبردها منتهی می‌شود، زیر نظر شورای عالی امنیت عالی است.

وی با اشاره به این‌که در روش‌هاست که می‌‌توان موضوع ارزیابی دولت را در نظر گرفت، افزود: دولت در حوزه سیاست خارجی توانست به گونه‌ای عمل کند که مجری راهبردهای کلی باشد، هرچند در برخی موضع‌گیری‌ها نظرات تندی اتخاذ شد که همین مساله، سیاست خارجی را با چالش‌های زائدی روبه‌رو کرد.

فلاحت‌پیشه با تاکید بر فعال بودن سیاست خارجی دولت گفت: البته در این تصمیم‌ها، سیاست‌های تقابل‌برانگیز جدی علیه برنامه‌های هسته‌ای ایران نیز شکل گرفت.

وی افزود: دولت در زمینه فناوری هسته‌ای، امتیازات خوبی را به‌دست آورد و در مبحث ساماندهی و فناوری دفاعی نیز به دستاوردهای جدی رسید.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در زمینه سیاست خارجی بخصوص برخی عزل و نصب‌ها در وزارتخانه‌های کلیدی از جمله وزارت کشور نیز گفت: برخی عزل و نصب‌های عجولانه و تعدد آنها باعث شد سیاست کلی دولت و تلاش‌های فراوان آن تحت‌الشعاع این اقدام قرار گیرد.

وی افزود: تغییرات در سطح استانداری‌ها، بی‌ثباتی و عدم استقرار مدیریتی در دولت را نشان داد که وضعیت کاملا به ضرر دولت بود.

فلاحت‌پیشه با اشاره به این‌که عزل و نصب مدیران و وزرا و مباحثی چون رای اعتماد، وقت بسیاری را از مجلس گرفت، افزود: متاسفانه هنوز درگیری عزل و نصب‌ها ادامه دارد و این آفت بزرگ برای یک نظام مستقر و قوی است.

وی تاکید کرد:‌ در این زمینه، ظلم بسیار زیادی به مدیران باسابقه شد که این مساله می‌تواند ضربه بزرگی به دستاوردهای نظام بزند.

هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم‌

کاظم جلالی، مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز در ارزیابی خود از دولت نهم با اشاره به فرمایشات رهبری در زمینه بررسی نقاط ضعف در کنار نقاط قوت دولت افزود: طبیعی است هر دولتی در زمان مسوولیت خود از نقاط قوت و ضعفی برخوردار است.

وی با اشاره به عملکرد وزارت کشور و با تاکید بر این که در دوران تصدی مصطفی پورمحمدی، اقتدار و مدیریت قوی بر این وزارتخانه حاکم بود، افزود: وزارت کشور تاکنون در بخش امنیت مرزها، توسعه سیاسی و تعامل مربوط به گروه‌های سیاسی تلاش کرده از مباحث عقلانی پیروی کند که امیدواریم در زمان مدیریت جدید این وزارتخانه، چنین روشی ادامه یابد.

وی با تایید تلاش‌های زیاد در بخش امنیت مرزها گفت: البته هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب، فاصله زیادی داریم که این فاصله با هماهنگی‌ها و اختصاص بودجه‌های مناسب در تعامل میان مجلس و دولت به نقطه بهینه خواهد رسید.

مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در ادامه تغییر مدیریت در وزارت کشور را باعث عدم‌استقرار و ثبات دانست و گفت: این تغییرات عملا وزارت کشور را از نشاط بازمی‌دارد و برنامه‌ریزی‌های 4 ساله را با مشکل مواجه خواهد کرد.

وی عملکرد وزارت دفاع و وزیر آن را نیز مثبت ارزیابی کرد و گفت: به نظر می‌رسد وزارت دفاع با رسیدن به بلوغ مناسب در بخش زیرساخت‌ها یا تسلط به فناوری جدید توانسته کارهای بزرگی انجام دهد که در طول زمان، آثار و ثمرات آن دیده خواهد شد.

جلالی ساخت انواع موشک‌ها و پرتاب ماهواره امید را از کارهای بزرگ این وزارتخانه دانست. مخبر کمیسیون امنیت ملی در ارزیابی خود از مباحث سیاست خارجی و وزارت امور خارجه نیز گفت: وزارت خارجه در طول 3 سال گذشته با در نظر گرفتن دیپلماسی تهاجمی، حرکت رو به جلو داشته است اما در بخش سیاست خارجی و در کنار نقاط قوت، برخی نقاط ضعف جدی نیز وجود دارد.

وی عدم به کارگیری نیروهای متخصص و بهره‌گیری از توانمندی نیروی انسانی را از جمله ضعف‌های وزارت امور خارجه کشورمان دانسته و تاکید کرد: به نظر می‌رسد با استفاده از یک فرآیند هوشمندانه بخصوص در تعیین سفرا، می‌توانستیم به استقلال وزارت امور خارجه کمک و از دخالت‌‌های بی‌مورد جلوگیری کنیم.

جلالی همچنین تلاش‌های وزارت اطلاعات و سربازان گمنام امام زمان(عج)‌ را در بخش‌های امنیتی بسیار مهم ذکر کرد.

دولت توفیق چندانی در حوزه امنیت نداشته‌

محمدمهدی شهریاری، نماینده بجنورد و دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز با نقد جدی عملکرد بخش‌های مختلف سیاست داخلی و خارجی گفت: دولت نهم طی 3 سال گذشته در حوزه امنیت،‌ توفیق چندانی نداشته و نتوانسته است به ایجاد ثبات دست یابد.

وی رسیدن به ثبات اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی را لازمه ایجاد امنیت دانست و گفت: وقتی تورم و مشکل اشتغال وجود دارد، نمی‌‌‌توان انتظار ثبات سیاسی داشت.

شهریاری اظهارات متناقض در سیستم دولت و اظهارات معاون رئیس‌جمهور را یکی دیگر از دلایل عدم توفیق دولت دانست و افزود: وقتی اظهارات متناقضی که نمونه اخیر آن اظهارات معاون رئیس‌جمهور است مطرح می‌شود، چالش‌هایی نیز در سیاست خارجی برای ما به وجود می‌آید.

وی ارتباط ضعیف با دیگر کشورها را منجر به صدور سه قطعنامه علیه ایران دانست و افزود: متاسفانه ما نسبت به دوره‌های گذشته ارتباط کمتری در بعد بین‌المللی داشتیم و روابط ما محدودتر شده است.

شهریاری در حاشیه قرار گرفتن وزارت خارجه را از دیگر نقدهای جدی به دولت عنوان کرد و افزود: عدم به کارگیری توانمندی‌های متخصصان و کارشناسان باعث به حاشیه رانده شدن این وزارتخانه شده است.

وی کنار گذاشته شدن وزارت کشور از طرح‌های امنیت اجتماعی و ناهماهنگی این وزارتخانه با نیروی انتظامی را از دیگر مسائل عمده دانست و درباره عملکرد وزارت دفاع نیز گفت: این وزارتخانه طی سال‌های اخیر، اقدامات بسیار جدی و مناسبی داشته است اما می‌‌توانست با اعلام نکردن برخی اختراعات خود، رفتارهایی را که باعث ایجاد حساسیت‌های بین‌المللی می‌شود،‌ تهییج نکند.

نماینده بجنورد در ادامه،‌ اقدامات و عملکرد وزارت اطلاعات در برخورد با شبکه‌های ضد جاسوسی را مهم ارزیابی کرد و خواستار هماهنگی جدی مدیران استانی با مسوولان رده‌بالا شد تا از بروز هرگونه چالش جلوگیری شود.

غلبه گفتمان انقلاب اسلامی در دولت نهم‌

پرویز سروری، نماینده تهران و عضو کمیسیون امنیت ملی نیز در ارزیابی خود از حوزه مربوط به کمیسیون مطلوبش گفت: نکته قابل اعتنایی که در هفته دولت می‌توان اشاره کرد، غلبه گفتمان انقلاب اسلامی با روی کار آمدن دولت نهم بود که طبیعتا این گفتمان بحث امنیت چه در بعد امنیت ملی و چه بین‌المللی را با گرایش جمهوری اسلامی تقویت کرد.

وی با اشاره به این که با همگرایی 3 قوه و جلوگیری از برخوردهای ساختارشکنانه و غلبه گفتمان انقلاب اسلامی، بحث امنیت داخلی تقویت شد و ناآرامی‌ها بشدت کاهش یافت، گفت: در بعد سیاست خارجی که مهم‌ترین موضوع آن بحث هسته‌ای بود، دولت نهم توانست با اقدامات اساسی از بن‌بست خارج شود و همچنین توانست چرخه حرکت خود را کامل کند و وضعیت را به جایی سوق دهد که کشورهای غربی و 1+5 راهی جز اجابت خواسته‌های ملت ایران نداشته باشند.

سروری برخورد قاطع دولت با عوامل از بین برنده حقوق ملت را از دیگر اقدامات دولت نهم ذکر کرد و گفت: نتیجه این تلاش‌ها، انسجام و اقتدار ملی در رسیدن به امنیت پایدار بود.

وی در بعد سیاست خارجی تقویت حوزه‌های منطقه‌ای و شکستن حصار کشورهای پیشرفته و ایجاد قطب‌های قدرت را  که توسط کانون‌های امپریالیستی اداره می‌شد  از دیگر نقاط قوت اعلام کرد.

سروری در ادامه با تقدیر از عملکرد مناسب سربازان گمنام امام زمان(عج)‌ در وزارت اطلاعات درباره عملکرد وزارت کشور نیز گفت: در این وزارتخانه با توجه به طولانی شدن معرفی وزیر و تغییرات صورت گرفته شاهد مشکلاتی بودیم که این مساله یکی از نقطه‌ضعف‌های جدی در برخی تعلل‌ها و کوتاهی‌هاست.

وی بحث برکناری‌ها و تغییر مدیران و مسوولان را مهم‌ترین عامل کاستی‌ها ذکر کرد و افزود: چنانچه دولت در این وزارتخانه مهم توجه جدی به انتصاب‌ها و برکناری‌ها داشت، شاهد موفقیت‌های بهتری بودیم.

عضو ائتلاف اصولگرایان درباره میزان توفیق دولت در بحث سیاست خارجی نیز گفت: تلاش در حوزه‌های مختلف درخصوص برون‌رفت از حوزه خارجی، ارتباط بیشتر با شورای همکاری خلیج فارس و دریای خزر که به صورت گره کوری درآمده بود، با اتخاذ تدابیر مناسب به نقطه قوت تبدیل شد.

زحمات دولتمردان بر کسی پوشیده نیست‌

زهره اللهیان، دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز در ارزیابی خود از وزارتخانه‌های مربوط به حوزه کاری کمیسیون در مجلس گفت: زحمات و خدمات دولتمردان بر کسی پوشیده نیست.

وی با اشاره به شعارها، اصول و بحث عدالت‌طلبی که از سوی دولت نهم مطرح شد، افزود: قطعا تحقق عدالت‌طلبی از ارکان نظام و انقلاب است و تحقق عدالت هزینه دارد، ولی اگر مصمم باشیم که ارزش‌ها و شعارها اجرایی شود، باید هزینه‌های آن را بپذیریم.

نماینده تهران گفت: در جهت عملکرد باید تاکید کرد که عملکرد خوب و قابل قبول وجود داشته و در بحث وزارت خارجه حرکت‌های جدی و فعالیت‌های دیپلماتیک خوبی صورت گرفته است. وی با اشاره به تغییر وزیر کشور اعلام کرد که باید وزیر جدید را با عملکرد‌های آینده مورد ارزیابی قرار داد.

عضو کمیسیون امنیت ملی با تقدیر از عملکرد وزارت اطلاعات در ایجاد ثبات و امنیت کشور این اقدامات را مرهون تلاش‌های بسیار دانست و گفت: مجموعه اقدامات مثبت دولت باعث نمی‌شود که نمایندگان کمبودها و ضعف‌ها را نادیده بگیرند.

وی با اشاره به این که قصد مجلس و کمیسیون کمک به ترمیم ضعف‌ها در جهت خدمتگزاری است، افزود: چنین تعاملی در جهت خدمت و منفعت مردم است.

اللهیان با تاکید بر این که کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با مشاهده نقص و اشکالات با استقبال از حضور وزرا، در جهت رفع مشکلات برآمده است، گفت: تعامل سازنده قوا از مهم‌ترین عوامل کمک به یکدیگر است.

فاطمه امیری