وقتی‌ مفاصل ‌فریاد‌ می‌کشند

نقرس تقریبا 5 درصد از کل موارد بیماری‌های مفاصل را شامل می‌شود. اسید اوریک در خون محلول است و از کلیه به ادرار می‌ریزد. چنانچه بدن میزان زیادی اسید اوریک بسازد یا اسید اوریک کافی از بدن دفع نشود، سطح آن در خون بالا می‌رود، در نتیجه با رسوب این مواد، نقرس ایجاد می‌شود. رسوبات اسید اوریک که توفوس نام دارد باعث ایجاد برآمدگی‌هایی زیر پوست اطراف مفاصل می‌شود. بعلاوه کریستال‌های اسید اوریک در کلیه جمع می‌شود و ایجاد سنگ کلیه می‌کند.

در بسیاری از افراد، نقرس ابتدا مفاصل انگشت بزرگ پا را درگیر می‌کند و نیز می‌تواند پاشنه پا، قوزک پشت پا، زانوها، مچ‌ها و انگشتان را مبتلا کند. این بیماری طی 4 مرحله پیشروی می‌کند.

1 - مرحله بدون علامت: در این مرحله سطح اسید اوریک خون بالا می‌رود بدون این که فرد از بیماری خود اطلاع داشته باشد.

2 - نقرس حاد: در این مرحله افزایش سطح اسید اوریک باعث رسوب در مفاصل شده که منجر به دردهای شدید و ورم مفاصل می‌شود. این حملات شدید معمولا شب‌ها آغاز می‌شود. حملات اولیه حتی بدون درمان طی 3 تا 10 روز فروکش می‌کند و حملات بعدی ممکن است تا ماه‌ها یا سال‌ها به سراغ فرد نیاید. به مرور زمان حملات بیشتر طول می‌کشد و به طور مکرر اتفاق می‌افتد.

3 - نقرس وقفه‌ای: مرحله‌ای است بین حملات حاد. در این مرحله بیمار علائمی از بیماری نشان نمی‌دهد و عملکرد مفاصل او طبیعی است.

4 - نقرس مزمن: این مرحله، سخت‌ترین مرحله بیماری است و معمولا طی مدت طولانی مثلا
10سال گسترش می‌یابد. در این مرحله، بیمار صدمات دائمی در ناحیه مفاصل و گاهی کلیه دیده است. در صورت درمان نقرس، بیشتر افراد به این مرحله از بیماری نمی‌رسند.

عواملی که احتمال ابتلا به نقرس را افزایش می‌دهند

ژنتیک نقش مهمی در ابتلا به این بیماری دارد. بیش از 18 درصد از افراد مبتلا به نقرس دارای سابقه فامیلی بوده‌اند. در ضمن اضافه‌وزن در افراد به دلیل ازکارافتادگی بیشتر بافت‌ها، باعث افزایش سطح اسید اوریک و ابتلا به نقرس می‌شود. مصرف الکل زیاد هم به دلیل مداخله در خارج شدن اسید اوریک از بدن می‌تواند منجر به افزایش سطح این ماده در بدن شود.

از هر 100 هزارنفر، حدود 840  نفر به نقرس مبتلا می‌شوند. این بیماری در کودکان و افراد بالغ نادر است. مردان بالغ که بین 40 تا 50 سال دارند بیش از زنانی که پیش از یائسگی مبتلا می‌شوند، در معرض خطر ابتلا به نقرس هستند. افرادی که تحت عمل پیوند اعضا قرار گرفته‌اند نیز بیشتر در معرض خطرند. تشخیص نقرس برای پزشکان به دلیل مبهم بودن و شباهت علائم آن با بیماری‌های دیگر دشوار است و صرفا بالا بودن میزان اسید اوریک، دلیل ابتلای فرد به نقرس نیست، چرا که بسیاری از افراد مبتلا به افزایش اسید اوریک، به این بیماری مبتلا نمی‌شوند.

درمان‌های نقرس‌

معمول‌ترین نوع درمان حملات حاد نقرس، استفاده از مقادیر بالای داروهای غیراستروئیدی و ضد التهابی به صورت خوراکی و کورتیکواستروئیدها به صورت خوراکی و تزریقی است. داروهای غیر استروئیدی و ضدالتهابی، التهاب ناشی از رسوب اسید اوریک و کریستال‌ها را کاهش می‌دهند، ولی تاثیری در میزان رسوب این مواد در بدن نمی‌گذارند. کورتیکواستروئیدها، هورمون‌های ضدالتهابی قوی هستند که حال بیماران چند ساعت پس از مصرف، رو به بهبود می‌رود و حملات معمولا پس از یک هفته کاملا خوب می‌شود. در صورت بهبود نیافتن، پزشک داروی‌
 colchicine را تجویز می‌کند که معمولا یک ساعت پس از مصرف باعث بهبود علائم می‌شود، ولی دارای عوارض جانبی چون حالت تهوع، استفراغ، گرفتگی‌های شکمی و اسهال می‌شود و در صورت تداوم علائم، پزشک داروهای دیگری تجویز می‌کند. از درمان‌های خانگی که می‌توان برای آرام کردن علائم بیماری به آنها اشاره کرد استراحت دادن و بالا بردن مفاصل آسیب‌دیده است. استفاده از بسته‌های یخ نیز در کاهش درد و التهاب مفید است. بیماران تا حد امکان باید از مصرف ترکیبات دارویی حاوی آسپرین خودداری کنند، چون آسپرین مانع دفع اسید اوریک از کلیه‌ها می‌شود. دانشمندان دریافته‌اند که مصرف پروتئین‌های بالای حیوانی خطر ابتلا به نقرس را بالا می‌برد و نیز مصرف منابع کلسیم مبتلایان را در مقابل دردهای نقرس محافظت می‌کند.

تا می‌توانید آب بنوشید

تحقیقات جدیدی که انجام شده نشان می‌دهد نوشیدن روزانه مقدار زیادی آب، بخش مهمی از درمان طبیعی نقرس به حساب می‌آید. این روش طبیعی باعث کاهش میزان اسید اوریک می‌شود. زمانی که به بدن انسان آب زیادی می‌رسد، اسید اوریک رقیق شده، زودتر دفع می‌شود. این نخستین دلیل استفاده از آب در درمان نقرس است. آب سنگین به دلیل داشتن مواد معدنی بیشتر، مناسب‌تر از آب سبک است. مواد معدنی، PH بدن را در حالت قلیایی نگه می‌دارند. در محیط قلیایی، بدن اسید اوریک بیشتری دفع می‌کند و این دومین دلیل استفاده از آب است. برای این کار روزانه حدود 8 تا 12 لیوان آب بنوشید؛ البته مقدار درست آب مورد نیاز شما بستگی به میزانی دارد که برای بالا بردن PH بدن لازم است. همان‌گونه که مقدار اسید بالا فرد را دچار مشکل می‌کند، مقدار قلیایی بالا هم مشکلاتی چون گرفتگی عضلانی ایجاد می‌کند. پس در مصرف آب روزانه زیاده‌روی نکنید.

چه بخوریم تا نقرس سراغمان نیاید؟

تحقیقی روی 47 هزار و 150 مرد که هیچ‌گونه سابقه قبلی از بیماری نقرس نداشتند، صورت گرفت و پس از 12 سال مشخص شد که 730 نفر از آنها  به نقرس مبتلا شده‌اند. در میان این افراد، کسانی که بیشترین مصرف گوشت را داشتند، نسبت به دیگران 40 درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به نقرس قرار گرفته بودند و نیز در این میان افرادی که از غذاهای دریایی بیشتری تغذیه کرده بودند، 50 درصد بیش از دیگران به نقرس مبتلا شدند. پزشکان به بیماران مبتلا به نقرس توصیه می‌کنند برای جلوگیری از اضافه وزن به طور مرتب ورزش کنند و نیز رژیم متعادل و سالمی را در پیش گیرند و از مصرف غذاهای سرشار از پورین خودداری کنند. مواد غذایی که حاوی مقادیر بالایی از پورین هستند عبارتند از قلب، شاه‌ماهی، صدف، مخمر و ساردین؛ اما در این میان مواد سرشار از پورین نیز وجود دارند که هیچ ارتباطی با افزایش خطر ابتلا به نقرس ندارند که شامل نخودفرنگی، لوبیا، قارچ، گل‌کلم و اسفناج است و نیز در تحقیقات انجام شده مشخص شد که محصولات لبنی کم‌چربی، خطر ابتلا به نقرس را کاهش می‌دهند. به گفته محققان، درمان‌های غذایی می‌توانند جایگزین مناسبی برای بیمارانی باشد که تحمل درمان‌های دارویی را ندارند.

به طور میانگین حدود یک میلیون نفر از آمریکایی‌ها به نقرس مبتلا هستند. این بیماری در مردان 9 برابر شایع‌تر از زنان است. مردان بیشتر پس از بلوغ جنسی به آن مبتلا می‌شوند که نقطه اوج آن 75 سالگی است. در زنان نیز نقرس پس از یائسکی بروز می‌کند.