«افق فردا» در سرزمین مخاطب‌

برنامه‌سازان یک برنامه علمی از هر روشی که برای تحلیل و بررسی اخبار و موضوعات این حوزه استفاده می‌کنند، نباید برای رسیدن به هدفی مشخص، پیشرفت‌های علمی، فنی و تکنولوژی کشور خود را  با بزرگ‌نمایی در اختیار مخاطب عام و خاص قرار دهند.

گاه یک رسانه رسمی می‌‌تواند با زبان ساده به کمبود‌ها و ضعف‌های موجود در برخی از بخش‌های علم و فن، اشاره کند و اتفاقا نتیجه مطلوبی هم از بازخورد مخاطبان نسبت به آنچه ارائه کرده است، بگیرد. در این‌صورت اعتمادی که مخاطب نسبت به برنامه‌ای که شنیده است، خدشه‌دار نخواهد شد.

برنامه زنده «افق فردا» کاری از گروه طرح و تولید حوزه آمریکایی در شبکه جهانی صدای آشنا است. «افق فردا» یک برنامه علمی است که هدف اصلی آن، کنکاش درباره دستاوردهای علمی و پژوهشی ایران و بررسی پیشرفت‌های کشور در زمینه‌های علوم و فنون است.

از آنجا که شبکه جهانی صدای آشنا، برنامه‌های مختلف خود را خاص هموطنان ایرانی در خارج از مرزهای کشور تهیه و تولید می‌کند، این برنامه نیز برای آن‌که مخاطبان خود را در جریان رخداد‌های علمی ایران قرار دهد، با 180 دقیقه زمانی که در اختیار دارد، ضمن دعوت از دو گروه مسوولان و کارشناسان برای بررسی دقیق‌تر موضوع برنامه، هدف این شبکه را هم دنبال می‌کند؛ در واقعی فرصتی که برنامه «افق فردا» ایجاد می‌کند، فاصله طرح و اجرای مباحث تئوریک علمی و فنی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

محمد‌تقی گلشن، سردبیر و تهیه‌کننده برنامه «افق فردا» می‌گوید: برنامه‌های علمی که به‌طور معمول به بحث و گفتگو و بررسی موضوعات مربوط به این حوزه می‌پردازد، کمی خشک و جدی هستند، اما بعضی از موضوعات علمی به خودی خود جذابیت و کششی دارند که با پردازش مناسب و فضاسازی در کلیت برنامه، می‌توان این حوصله را در مخاطب ایجاد کرد که به برنامه گوش دهد.

وی گفت: اما اصرار نداریم برای جذب مخاطب، برنامه را در قالب جنگ ارائه کنیم؛ چرا که برنامه‌های علمی در همه نقاط دنیا، مخاطبان خاص خود را دارند. ما نیز این برنامه را برای آن دسته از مخاطبان ایرانی خارج از کشور طراحی کردیم که علاقه دارند در جریان پیشرفت‌های علوم و فنون ایران قرار بگیرند. اما در عین حال برای آن‌که از جدیت برنامه‌ (که البته این جدیت نشات گرفته از اهمیت علم است)‌ بکاهیم، دو بخش در برنامه تعبیه کرده‌ایم که به دلیل تفاوت در سبک اجرای کارشناسان و نحوه ارائه پیام، ما را به خواسته‌مان نزدیک کرده است.

یک بخش به ارائه اخبار شنیدنی و جالب که بعضا علمی هم هستند، اختصاص دارد که احسان همتی مطالب این بخش را جمع‌آوری و اجرا می‌کند؛ بخش دیگر که حضور ایرج حسابی به آن شکل خاصی بخشیده است، به خاطرات وی از پروفسور محمود حسابی اختصاص دارد. ایرج حسابی خاطراتی را متناسب با موضوع برنامه از پدرش که الگوی موفق علمی در جهان بوده است، نقل می‌کند تا مورد استفاده مخاطبان قرار بگیرد. البته بخش‌های دیگری چون تقویم تاریخ علمی و همچنین گفتگو با دانشمندان برجسته و بین‌المللی ایران و شناخته‌شده در سطح جهان نیز در برنامه گنجانده شده است. در مجموع همه بخش‌ها متناسب با محوریت پرداخت به موضوع در برنامه چیده می‌شوند.

تهیه‌کننده برنامه «افق فردا» می‌افزاید: موضوعات برنامه «افق فردا» براساس دو نگرش انتخاب می‌شوند؛ گاهی سوژه‌های برنامه مطابق با مناسبت‌های تقویمی اعم از ملی و جهانی و گاهی براساس استراتژی خود شبکه انتخاب می‌شوند. در هر دو حالت آنچه برای ما اهمیت دارد این است که اولا موضوع برای مخاطب باارزش و جذاب باشد و دوما قابلیت و برجستگی موضوع این امکان را به ما بدهد که بتوان در مدت زمان 3 ساعت زوایای مختلف آن را با حضور دست‌اندرکاران امر، بررسی کرد. به طور مثال موضوعاتی همچون جنگل‌ها، مراتع و بیابان‌زدایی، ارتباطات و مخابرات، رباتیک، صنایع و معادن، مهندسی زلزله و... ازجمله موضوعاتی بودند که با توجه به اهمیتشان برای مخاطب، متناسب با هر دو نگرش انتخاب و با نظارت گروه و کارشناس‌مجری، در برنامه بررسی شدند. سوالات برنامه هم بر این اصل طراحی می‌شوند که در نهایت به واسطه آنها، روند پیشرفت طرح‌های علمی، برای مخاطبان به طور واضح مشخص شود.

گلشن در ارتباط با استفاده از انواع موسیقی در برنامه «افق فردا» می‌گوید: با توجه به موضوع کلی هر برنامه، باید موسیقی خاص آن موضوع را نیز انتخاب کرد؛ ما هم در این برنامه از انواع موسیقی ایرانی، کلاسیک و الکترونیک معتبر، سرودها و ترانه‌هایی که درونمایه ملی دارند، استفاده می‌کنیم.

در فرصتی با مهرگان سوادکوهی، کارشناس‌مجری برنامه «افق فردا» در رابطه با برنامه‌های علمی در رادیو و تفاوت در نحوه اجرا برای مخاطبان خارج از کشور گفتگو کردم. سوادکوهی می‌گوید: در ساخت چنین برنامه‌هایی برای هموطنانی که خارج از کشور زندگی می‌کنند، موضوعات با اولویت‌سنجی خاصی انتخاب می‌شوند. ما در برنامه «افق فردا»، روند پیشرفت و تشریح دستاوردهای علمی و فنی ایران را مورد بررسی قرار می‌دهیم. به همین دلیل قبل از هر چیز پیرامون هر رشته علمی یا صنعتی خاص تحقیق می‌کنیم. منابع ما برای جمع‌آوری اطلاعات، کتاب‌ها، مجلات تخصصی و اخبار سایت‌های خبری هستند. در طول تحقیق با کارشناسان و صاحب‌نظران هر رشته آشنا خواهیم شد و در نهایت با دعوت از آنها برای حضور در برنامه، دیدگاه‌های آنها را نسبت به موضوع جویا می‌شویم و با طرح سوالات متعدد در جهت روشن کردن کلیت موضوع و زیرشاخه‌های مربوط به آن، تصویری درست از وضعیت علمی و صنعتی کشور برای مخاطبان ترسیم می‌کنیم. برای این کار توانمندی‌ها، ضعف‌ها و همچنین تلاش‌هایی را که در جهت رفع کاستی‌ها به کار گرفته می‌شوند، به اطلاع شنونده می‌رسانیم.

کارشناس‌مجری برنامه «افق فردا» می‌افزاید: مثلا در هفته «صنعت و معدن»، موضوع «معادن و صنایع معدنی در ایران» را بررسی کردیم؛ چرا که به نظر می‌رسد در میان رشته‌های صنعتی، «صنایع معدنی» نیاز به توجه بیشتری دارد. چه در جذب نیروی انسانی متخصص، و چه در تخصیص سرمایه‌های مالی. هموطنان ما در خارج از کشور اگر علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری و حضور در صنایع داخلی باشند، از این طریق می‌توانند اطلاعات مفیدی از زبان کارشناسان دریافت کنند.

ما تلاش می‌کنیم با توجه به شناخت نسبی از شرایط علمی و صنعتی خارج از کشور و همچنین انواع تکنولوژی که مخاطب با آنها سر و کار دارد، موضوعات برنامه را انتخاب و بررسی کنیم. وی می‌گوید: می‌توان  با برنامه‌های نه‌چندان تخصصی، مخاطب را در جریان یافته‌های پزشکی، کامپیوتر و فناوری اطلاعات، محیط زیست و دیگر رشته‌های علمی گذاشت.

سعی می‌کنیم گفتگوها نیز خیلی راحت و صمیمی و در عین حال با رعایت احترام به کارشناس حاضر در برنامه و مخاطبان انجام شود. ضمن آن‌که تلاش می‌کنیم با بیان نکات علمی جذاب و کلیدی و برجسته کردن آنها در فواصل برنامه یا گفتگو، شنوندگان را به پیگیری برنامه در هفته‌های بعد ترغیب کنیم.

علاقه‌مندان به پیشرفت‌های ایران در علم، فن و صنعت، می‌توانند چهارشنبه‌ها هر هفته ساعت 30/10 به وقت تهران، برابر با ساعت 6 به وقت گرینویچ، شنونده برنامه زنده «افق فردا» از شبکه جهانی صدای آشنا به نشانی اینترنتی www.sedayeashna.ir ماهواره‌ هات‌برد، فرکانس 12437، قطبیت افقی و سیمبل‌ریت 27500 باشند.

نسترن داداشی‌