بریده‌راهی به سوی سراب‌

دختران جوان به محض فرار از خانه بدون آن‌که از عواقب خطرناک آن مطلع باشند، برخلاف میل باطنی‌شان در کمترین زمان ممکن دچار آسیب‌های اجتماعی می‌شوند و هر چه مدت زمان فرار بیشتر باشد به همان تناسب درصد و میزان خطر و آسیب‌پذیری نیز افزایش می‌یابد».

فرار از خانه از عوامل گوناگونی نشات می‌گیرند که کارشناسان آنها را در 3 عامل اصلی زیاده‌خواهی، گرفتار شدن در دام اعتیاد و شرایط نامناسب خانوادگی جای می‌دهند.

زیاده‌خواهی‌

زیاده‌خواهی و آمال و آرزوهای سراب‌گونه و باطل یکی از علل اصلی فرار دختران از خانه محسوب می‌شود. الهه دختری 15 ساله است که در پی همین تصورات حباب‌مانند از منزل گریخت و در دام سه پسر شیطان‌صفت گرفتار شد. او می‌گوید: «من دوست داشتم خواننده شوم. پس از آن‌که با پسری به نام فرشاد دوست شدم و او از آرزوی من اطلاع پیدا کرد، گفت می‌تواند کاری کند من به دوبی بروم و در آنجا به آرزویم برسم. با وعده‌های فرشاد  از خانه‌مان فرار کردم و به منزل این پسر رفتم. او از من سوءاستفاده کرد و سپس به این بهانه که یکی دیگر از دوستانش باید مقدمات سفر مرا فراهم کند من را نزد وی فرستاد، در آنجا هم مورد آزار قرار گرفتم و سپس به پسر سوم تحویل داده شدم و همان سرنوشت گریبانم را گرفت. آن سه پسر با اغفال من، به نیات خودشان رسیدند و در نهایت پلیس همه ما را دستگیر کرد».

الهه تنها نمونه‌ای از دخترانی است که برای رسیدن به خواسته‌های غیرمنطقی زندگی‌شان را به تباهی می‌کشانند. کاظم بیرجندی  آسیب‌شناس اجتماعی‌ دراین‌باره می‌گوید: «جاذبه‌های کاذب دنیای خارج از محیط خانه و خانواده یکی از عوامل اصلی فرار دختران است. این دسته از نوجوانان فراری به آن جهت که هنوز به بلوغ عاطفی و عقلی نرسیده‌اند رویاهایی را در ذهن‌شان می‌پرورانند که با واقعیت و شرایط جامعه سازگار نیست.
بالطبع دنباله‌‌روی از این رویاها به آسیب می‌انجامد در این میان مسوولان مدارس و رسانه‌ها موظف هستند با آگاهی‌دهی و اطلاع‌رسانی جوانان و نوجوانان را در رسیدن به رشد عقلی و برخورداری از قدرت درک و فهم مسائل واقعی زندگی یاری بدهند».

در نمونه‌ای دیگر که اخیرا شاهد آن بودیم دختری 21‌‌ساله به نام مرجان با هدف ازدواج با مردی جوان از خانه گریخت و سه روز بعد، پس از بازگشت به منزل توسط برادرش کشته شد. این دختر قصد داشت با مردی ازدواج کند که به واسطه داشتن تجربه یک ازدواج ناموفق از سوی خانواده مرجان طرد شده بود.

برادر مرجان در این‌باره می‌گوید: «آن مرد با حرف‌های عاشقانه خواهر مرا اغفال کرد. او در زندگی اولش هم مشکلاتی داشت که به طلاق انجامید و با توجه به شرایط ویژه‌ای که داشت مطمئن بودیم اگر به این وصلت رضایت بدهیم، خواهرم سیاه‌بخت می‌شود، اما مرجان چنان فریب‌ خورده بود که اسیر دست آن مرد شد و از خانه گریخت».

اعتیاد

اعتیاد، عامل دیگری است که دختران را به فرار از خانه وادار می‌کند. بنا به محتویات پرونده‌ای که در شعبه 77 دادگاه کیفری استان تهران در جریان است، دختری به نام لیلا که به ماده‌مخدر شیشه اعتیاد پیدا کرده بود، از خانه گریخت. او چندی بعد برای مصرف مواد به خانه چهار پسر جوان رفت و آن پسران به زور او را مورد تعرض قرار دادند.
لیلا که از این واقعه به شدت متاثر شده بود همان روز با خروج از خانه پسران جوان دست به خودکشی زد.

بیرجندی در این خصوص توضیح می‌دهد: «به طور کلی باید اعتیاد را مادر جرائم دانست. فرار از خانه هم یکی از اثرات منفی آن است. این معضل بیشتر در خانواده‌هایی دیده می‌شود که نظارت کافی بر فرزندان خود ندارند و آنها را به صورت مطلق و بدون هیچ مراقبتی آزاد می‌گذارند. در چنین شرایطی نوجوانان به شدت تحت تاثیر گروه دوستان و همسالان قرار می‌گیرند و چون غالب این افراد از کمبودهای عاطفی رنج می‌برند، برای پر کردن خلاء‌ها و کمبودهایشان چنان جذب دوستان خود می‌شوند که جز تبعیت از گروه عضو به موضوع دیگری نمی‌اندیشند. شرکت در پارتی‌های شبانه و جمع دوستان ناباب در نهایت آنان را به مواد مخدر به‌ویژه مواد مخدر صنعتی آلوده می‌کند و از آنجا که این مواد در افراد جسارت کاذب ایجاد می‌کند، آنها به‌راحتی تصمیم به فرار از خانه می‌گیرند یا این‌که برای استعمال آزادانه‌تر مواد از منزل می‌گریزند. این کار سبب می‌شود احتمال و امکان ترک مواد برایشان از بین برود و آنان روز به روز آلوده‌تر شوند و گاه برای تامین مواد مخدر دست به تن‌‌فروشی، سرقت و جرائم دیگر بزنند».

شرایط دشوار

عامل دیگری که دختران را به فرار از خانه سوق می‌دهد، ‌شرایط نامناسب زندگی خانوادگی است. این دسته از دختران پس از آن‌که محیط خانه را برای خود آزاردهنده و غیرقابل تحمل می‌بینند با طرح برنامه‌ای قبلی از خانه می‌گریزند. چندی قبل جسد دختری 19‌‌ساله که بر اثر مصرف بیش از حد روانگردان فوت شده بود،‌ به پزشکی قانونی انتقال یافت و پلیس با انجام تحقیقات تخصصی پی‌ برد این دختر به میل خودش روانگردان مصرف نکرده، بلکه کشته شده است. پس از آن سه متهم قتل دختر 19 ساله بازداشت شدند. یکی از آنها که دلیر نام دارد، در توضیح واقعه می‌گوید:‌ «آن دختر ساکن یکی از شهرهای شمال‌غرب کشور بود و بعد از طلاق والدینش با پدر خود زندگی می‌کرد، اما از شرایطی که داشت راضی نبود، به همین خاطر پس از آشنایی با یکی از دوستان من از خانه فرار کرد. آن دوستم وی را به تهران و نزد من آورده و گفت این دختر بی‌سرپناه است من چند روزی دختر را در باغ پدرم نگه داشتم، اما چون پدرم موضوع را فهمید وی را به اتفاق دو دوست دیگرم به کارگاهی متروک منتقل کردیم.
آن دختر بسیار ساده بود هر کاری که می‌خواستیم برایمان انجام می‌داد تا این‌که تصمیم گرفتیم با او رابطه برقرار کنیم. دختر با خواسته ما مخالفت کرد و برای این‌که نتواند در برابرمان مقاومت کند به وی قرص‌های روانگردان خوراندیم که او فوت شد.»

به گفته بیرجندی، فقر مالی و فرهنگی، تعصبات خشک، محدود کردن بیش از حد فرزندان، تبعیض قائل شدن میان فرزندان دختر و پسر، طلاق والدین، مخالفت با خواسته‌های منطقی نوجوانان و برآورده نکردن نیازهای عاطفی و مالی آنها و... از جمله مسائلی است که شرایط زندگی را برای دختران نوجوان طاقت‌فرسا می‌کند. کارشناسان بنا به آمار و تحقیقات بر این عقیده هستند بیشتر دختران فراری که به این دلایل از خانه می‌گریزند در شهرستان‌های کوچک و در محیط‌هایی که تفکرات قومی و قبیله‌ای بر آن حاکم است زندگی می‌کنند.

سرهنگ کریمی نیز در این رابطه می‌گوید: «در این نوع حوادث صرف‌نظر از اقدامات مجرمانه‌ای که برخی افراد مانند   خوراندن قرص روانگردان و قتل دختر فراری  انجام می‌د‌هند قدر مسلم خانواده نقش تاثیرگذاری در این رهگذر ایفا می‌کند. در برخی موارد از جمله این دختر 19 ساله شاهد هستیم جدایی پدر و مادر، کمبود عاطفه، محدودیت‌های مختلف درون خانواده و از همه مهم‌تر احساس خلاء مهر مادر نهایتا منجر به فرار دختران می‌شود.»

وی می‌افزاید: «برای پیشگیری از چنین معضلاتی مقوله آموزش به جوانان و توضیح دادن این موضوع که محیط خانواده امن‌تر از مکان‌های دیگر است و پدر و مادر نزدیک‌ترین و دلسوزترین افراد برای فرزندان تلقی می‌شوند بسیار ضروری است. از سویی دیگر والدین نیز باید فضای خانه را به نوعی مدیریت کنند که فرزندان احساس آرامش، آسایش و امنیت داشته باشند.»

 علیرضا رحیمی نژاد