سلامت روان
کابوس
برای همه ما پیش آمده که شب کابوس ببینیم. کابوس یکی از اختلالات خواب است. کابوس یک رویای وحشتناک و ناخوشایند است که دستگاه عصبی شخص را تحریک میکند و در نتیجه شخص به طور ناخودآگاه به آن پاسخ عصبی میدهد.
چرا کابوس؟
محققان چندین عامل را که در دیدن کابوس نقش دارند، ارائه کردهاند که ممکن است دانستن این فاکتورها به رفع آنها و در نتیجه رفع کابوسهای شبانه کمک کند.
غذا خوردن قبل از خوابیدن یکی از این عوامل است؛ چرا که این کار فعالیت مغز را افزایش میدهد. هرگونه اضطراب، استرس و فشار روانی، هرگونه اتفاق مهم در زندگی مانند ازدست دادن یکی از عزیزان، بیماریها مانند تب، واکنش شدید، اثرات جانبی یا پس زدن یک داروی خاص، ترک مصرف الکل یا مصرف افراطی این قبیل نوشیدنیها، اختلالات تنفسی و اختلالات خواب از عوامل دیدن کابوس است. در کودکان و گاهی بزرگسالان رویدادها و مسائل ترسناکی که طی روز در تلویزیون نشان داده میشود، در داستانها و کتابها خوانده میشود یا اطرافیان تعریف میکنند، میتواند عامل کابوس باشد.
کودک و کابوس
در این حالت، کودک به علت دیدن خوابهای ترسناک از خواب بیدار میشود و اغلب بخشی از خوابی که موجب ترس وی شده یا تمامی آن را به یاد میآورد. در این زمان کودک در رختخواب خود مینشیند و فریاد میکشد یا گریه میکند و از والدین تقاضای کمک میکند.
گاهی هم ممکن است کودک دچار وحشت شبانه در خواب شود و با صدای بلند در خواب داد بکشد و گریه کند، اما از خواب بیدار نشود. در بچههای کوچک این خوابها قسمتی از رشد آنهاست و وقتی از خواب میپرند، بلافاصله به خواب میروند و فردای آن روز چیزی به یاد نمیآورند.
در این موارد، باید کودک را نوازش کرد و آرام در گوشش لالایی نجوا کرد. اگر کودک در خواب است نباید او را از خواب بیدار کرد. اما زمانی که کودکتان از صدای فریاد خودش بیدار شد، همچنان وحشتزده و ترسیده است، او را در آغوش بگیرید و یک لیوان آب به او بدهید و او را نوازش کنید و با صدای آهسته برایش بگویید که این فقط خواب بود. شبهای بعد از کابوس، سعی کنید کودک در اتاق خودش بخوابد اما تا هنگام به خواب رفتن پیش او بمانید.
شبها سعی کنید همیشه چراغ خواب در اتاق کودک روشن باشد و در تاریکی قبل از اینکه کودک به خواب رود به وسایل در اتاق کودک نگاه کنید که بد نمانده باشد مثلا سایه یک صندلی ممکن است برای کودک ایجاد ترس کند.
درمان
کابوسها که همگی در مرحله رویا یا خواب دیدن ظاهر میشوند، نیاز به درمان ندارند. به عنوان یک اصل کلی، اگر دیدن خوابهای بد به قدری زیاد یا آزاردهنده باشد که مانع خواب کافی شود باید به پزشک مراجعه کنید. روان درمانی در حل بعضی اختلالات که باعث بروز این خوابها میشوند موثر است. زمانی که بروز کابوس به علت وجود مشکل روانی مانند وجود دورههای پراسترس یا شروع یک دوره اختلال باشد، رواندرمانی میتواند در حل کشمکشهای روانی که باعث تولید یا تشدید کابوسها میشوند، کمک کند. اگر بررسیهای پزشکی وقوع کابوسها را با شیزوفرنی یا جنون جوانی مربوط بداند و آن را تایید کند، در این صورت استفاده از داروها به عنوان درمان برای چنین کابوسهایی قابل استفاده خواهد بود.
گفت و گو
