سینمای ایران، اسیر حاشیه ها

سینما که‌ازآن به عنوان هنر هفتم و جمیع هنرها یاد می‌شود، فارغ از جنبه‌های سرگرمی با خالقان (کارگردانان) آن شناخته می‌شود، اعتبار این هنر- صنعت با آنها فزونی می‌یابد.

سینما درایران نیز با فیلمسازان صاحب نام و دارای سبک شناخته شده و هر سبک نمایانگر یک جریان فکری در این عرصه است .

با مرور تاریخ سینمای ایران،می‌توان ظهور موج نو در سینمای کشور را از اواخر دهه چهل در سیمای فیلمسازانی نظیر مهرجویی، تقوایی، بیضایی، نادری و کیارستمی دید .

سینماگرانی که هریک داعیه تغییر در سینما و ایجاد سبک نو در مواجهه با هجمه فیلم فارسی و رواج لمپنیزم در سینما را داشتند و سینمای سبک آن روز رادر شان و منزلت تاریخ و فرهنگ ایرانی نمی‌دانستند و پایه‌گذار جریانی بدیع در عرصه هنرهفتم کشور شدند.

با وقوع انقلاب اسلامی در ایران و نوزایی همه جانبه در عرصه‌های مختلف از جمله سینما و ظهور فیلمسازان نسل انقلاب، انتظار از سینماگران با تجربه و صاحب سبک درایجاد تعامل و انتقال تجربیات به فیلمسازان جوان برای حرکت به سمت سینمای متعالی - ارزشی مضاعف شد.

بسیاری از فیلمسازان یادشده در میدان ماندند و در کنار خود به تربیت سینماگران جوان پرداختند و عده‌ای نیز پایه‌گذار شیوه‌ی تولید فیلم ولو با عنوان سینمای جشنواره‌ای شدند.

سینماگران صاحب نام همچون مهرجویی که آثار تحسین شده‌ای همچون "گاو" ، "دایره مینا"، "آقای هالو"، "اجاره‌نشین ها"، "بمانی" و "مهمانی مامان" را در کارنامه خود ثبت و ضبط کردند و همواره در آثارشان بودن در کنار یکدیگر و به نوعی حفظ وحدت ملی را به شکلی ظریف نشان دادند.

فیلم "سنتوری" اثر اخیر مهرجویی که متفاوت از آثار این فیلمساز نشان می‌دهد نه تنها دارای آیتم‌های شناخته شده این فیلسماز نیست بلکه دارای تضادهای آشکاری با سینمای اجتماعی اوست .

آخرین ساخته داریوش مهرجویی که به تازگی و به طور مشکوکی پس از ماهها از فروکش کردن قاچاق فیلم‌های ایرانی سراز بساط سی‌دی فروش‌ها با کیفیتی بهتر از نسخه نمایشی در جشنواره فجر گذشته درآورده، به محور مناقشه بدل شده است.

این اثر که پیشتر نیز پس‌از کشمکش‌های فراوان در بیست و پنجمین جشنواره فجر اکران شد، یکی از معدود آثار موزیکال است که نمایانگر هم‌آوایی انسان معاصر با محنت است.

سنتوری زندگی یک خواننده پاپ و نوازنده سنتور در تهران امروز است که به دلیل اختلاف عقیده در مورد انتخاب علاقه و کار و برداشت سنتی از موسیقی از خانواده ترد شده وبه‌دلیل گرفتاری در دام اعتیاد و نداشتن پخش موسیقی‌اش در مکان‌های رسمی و قبول اجرا در شب نشینی‌های در این ورطه گرفتار می‌شود.

همسرش "هانیه" او را ترک می‌کند و به کانادا می‌رود و سنتوری در پست‌ترین نوع زندگی گرفتار می‌شود .

سنتوری هرچند به خوبی توانسته در لابلای موزیک،داستان اوج حقارت اعتیاد را به نمایش درآورد اما به نوعی استهزاگر برخی عقاید مورداحترام در جامعه است .

سنتوری فیلمی به نوعی ادای دین به جامعه‌ای به شمارمی‌رود که رفته،رفته اعتیاد درآن عادتی فراگیر شده و خانواده‌های بسیاری با آن دست و پنجه نرم می‌کنند و نقش عقیده و مذهب نیز درآن کمرنگ و در پاره‌ای موارد مخرب است.

این فیلم برخلاف مسیراغلب فیلم‌هایی بااین موضوع،روند روایی‌گرایی داشته و بیننده را در درد و رنج رها نمی‌کند بلکه این درد و رنج را به گونه‌ای به او نمایش می‌دهد که از سطح تحمل او فراتر نمی‌رود و او را به فکر در مورد آن فرا می‌خواند.

سنتوری در مخاطب و بویژه نسل جوان ایرانی با وجود ایجاد تعهد اجتماعی نوعی گسست در باور و کردار را موجب می‌شود و حضیض بودن انسان معاصر را که محصول همنوایی او باسرنوشت خود نوشته است، نمایانگر است.

این فیلم با دلیل نوع پرداخت و روایت مقوله‌اعتیاد در تضاد با عرف عقیدتی جامعه با واکنش‌های متفاوت روبه رو شده و ورود شائبه برانگیز نسخه فیلم در بازار قاچاق امکان نمایش عمومی را از این اثر گرفته است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این‌باره و در مواجهه با هیاهو برخی دست اندرکاران فیلم سنتوری، گفت: شواهد و قراینی در دست است که بر اساس آن می‌توان نقش عوامل فیلم سنتوری در توزیع قاچاق آن را مورد بررسی جدی قرار داد.

"محمد حسین صفارهرندی" افزود: نسخه قاچاقی که هم اکنون در کشور پخش شده است از روی نسخه‌ای تکثیر شد که تنها در اختیار عوامل دست اندرکار این فیلم بوده است.

وی تصریح کرد: در حالی که عوامل سنتوری فیلم را به صورت غیرقانونی از کشور خارج و آن را به نمایش گذاشته‌اند، مسئولان دولتی را متهم می‌کنند که به لحاظ قضایی و حقوقی قابل پیگیری است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: هم اکران این فیلم در خارج از کشور و هم فرستادن آن روی شبکه اینترنت از طریق یکی از کشورهای همسایه تخلف بوده، به همین دلیل از دستگاههای قضایی و امنیتی می‌خواهم عوامل آن را شناسایی و مجازات کنند.

وی ضمن دفاع از عملکرد معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در عدم صدور مجوز اکران به این فیلم تاکید کرد که این تصمیم امری قانونی و مسبوق به سابقه بوده است.

وزیر ارشاد افزود:از اصحاب فرهنگ انتظار می‌رود با بلوغ فرهنگی خود را در مقابل این گونه امواج منفی فرهنگی محافظت کرده و از چیزی دفاع کنند که نقطه عزیمت فرهنگ و هنر برای رسیدن به اوج و تعالی فرهنگی است.

به هر سوی برخی منتقدان نیز به جای پرداختن به متن سنتوری که فاصله بسیاری با سینمای مهرجویی دارد، در این روزها بر حواشی آن افزودند.

حاشیه پردازی در سینمای ایران دراین سالها جایگزین نقد منصفانه شده ، چرا که "سرمایه‌گذاران سوداگر" همواره گذران روزگار را دراین عرصه پی جویی می کنند.

                                                                                                                               ایرنا