در طرح جدید کالابرگ الکترونیک که با هدف «تثبیت قدرت خرید ایرانیان» و پوشش همه قشرها در حال اجراست، اعتبار ماهانه یک میلیون تومان (مجموعا چهار میلیون تومان برای چهار ماه دی، بهمن، اسفند سالجاری و فروردین سال آینده) بهصورت یکجا و اعتباری برای هر نفر به حساب سرپرست خانوار واریز میشود و خانوارها میتوانند اقلامی مانند مرغ، تخممرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کمچرب، ماست کمچرب و پنیر را متناسب با نیاز خود از میان ۲۶۰ هزار فروشگاه خریداری کنند. پرداخت ارز ترجیحی بهخصوص به کالاهای اساسی سبب افزایش وابستگی تولید این کالاها به واردات میشود. زیرا مواد اولیه از جمله دانههای روغنی یا نهادههای دامی با نرخ ارزانتر وارد کشور خواهد شد و تولیدکنندگان رغبتی برای تداوم فعالیت یا رشد تولید ندارند. پیشبینی میشود حذف ارز ترجیحی که به عنوان یک یارانه ارزی به تعدادی واردکننده محدود پرداخت میشد. اکنون انگیزه تولیدکنندگان داخلی را افزایش دهد. حالا قیمت کالاهای اساسی واقعی شده و دولت یارانه تخصیصی ارز ترجیحی را بهخود مردم میپردازد. اجرای اصولی این روش میتواند زمینه رشد تولید و حتی خودکفایی در این محصولات اساسی را ایجاد کند. از سوی دیگر استقبال مردم از کالابرگ نشان داد رونق به بازار نیز در حال بازگشت است.
از تغییر رئیس بانک مرکزی تا تغییر یارانه ارزی
هشتم دیماه بود که سیدمهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیسجمهور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت با نظر و تصمیم رئیسجمهور، عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی خواهد شد. بر این اساس محمدرضا فرزین، رئیسکل بانک مرکزی از ساختمان شیشهای میرداماد خداحافظی کرد و در ۱۰دیماه سکان این نهاد پولی و بانکی را بهدست عبدالناصر همتی سپرد. همتی در جمع خبرنگاران در همان روز اعلام کرد که موضوع حذف رانت ارزی را پیگیری خواهد کرد و بهزودی تعدد نرخها حذف خواهد شد. پیشبینی میشد حذف نرخها با سرعت کم و بهتدریج انجام شود اما چند روز پس از این اظهارنظر هم ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی و هم نرخ تالار اول که در محدوده حدود ۸۰ هزار تومان قرار داشت، حذف شد. نوسانات ارز در بازار غیررسمی نیز اعتراض بازاریان را در پی داشت و این اعتراضات خیلی زود به اغتشاش تبدیل شد. دولت روز ۱۳دیماه اعلام کرد بهجای اینکه یارانه ارز به واردکننده پرداخت شود، قصد دارد آن را به انتهای زنجیره پرداخت کند؛ به این معنا که قیمت کالاها گران خواهد شد اما به هر ایرانی یکمیلیون تومان یارانه برای خرید کالای اساسی اختصاص پیدا میکند. استفاده از کالابرگ نیز مشمول زمانبندی و دهکبندی شد؛ به این صورت که ابتدا خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی میتوانستند خرید کنند و بعد از آن دهکهای ۱ تا ۳ و در این هفته دهکهای ۴ تا ۷ امکان خرید با کالابرگ را پیدا کردند. تا روز ۲۲ دیماه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که حدود ۱۳میلیون نفر از کالابرگ استفاده کردند اما دیروز غلامرضا نوری، وزیر جهادکشاورزی گفت: ۳۰ میلیون نفر از این یارانه استفاده کردند. به بیان بهتر ۱۷میلیون نفر در یک روز از این یارانه استفاده کردند. وی اعلام کرد: تامین کالاهای اساسی به صورت منظم در سراسر کشور در حال انجام است و این روند تداوم خواهد داشت. وی افزود: تا سهشنبه این هفته ۳۰ میلیون نفر از کالابرگ خود استفاده کردهاند و خرید روغن، مرغ و برنج بیشترین موارد را تشکیل داده است. فروشندگان موظف هستند برای آنان که نهادههایی با قیمت نرخ ارز ترجیحی خریداری کرده بودند، با همان قیمت قبلی، نهاده را تحویل دهند و بر همین اساس کسی حق ندارد با هر عنوان، عددی بیش از قیمت مصوب قبلی برای تولیدکنندگان هزینه ایجاد کند و مرغداران و دامداران باید به همان نرخی که نهاده خریداری کردهاند، آن را تحویل دهند. وی افزود: هم اکنون ما روی تابلو بیش از ۶۰۰ هزار تن نهادههای دامی را داریم، عدد خرید روز سهشنبه بیش از ۶۰ هزار تن بود که عدد نرمالی محسوب میشود. حمل نهادهها از بندرها به سمت واحدهای تولیدی دیروز به بالای ۴۶ هزار تن رسید که به عدد استاندارد و مورد نیاز خود نزدیک میشود.
کالابرگ کارمندان و بازنشستگان شارژ شد
نکته قابل توجه دیگر بهرهمندی کارمندان و بازنشستگان بود که دیروز یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد: اعتبار کالابرگ تمامی کارمندان دولت و بازنشستگان شارژ شده و میتوانند مطابق برنامه زمانبندی مربوط، براساس نوع دهک درآمدیشان، به فروشگاهها مراجعه و با استفاده از اعتبار کالابرگ خود، خرید کنند. بنابر اعلام اندایش، شهروندان فرصت دارند تا پایان فروردینماه سال ۱۴۰۵ از این اعتبار استفاده کنند و از این بابت نگرانی نداشته باشند.
کالابرگ نباید موجب افزایش هزینهها شود
بهروز نجمآبادی، عضو هیات رئیسه کمیسیون برنامه و بودجه مجلس: انتقال یارانه به عموم مردم تصمیمی است که دولت اتخاذ کرده اما اجرای آن نیازمند مراقبت و دقت جدی است. نخست اینکه همه کالاهای اساسی باید قیمتگذاری شوند و دولت موظف است قیمت واقعی این کالاها را بهصورت شفاف اعلام کند تا خدای نکرده در زنجیره توزیع، مبالغ اضافی از مردم دریافت نشود. نکته دوم، دولت باید به مردم اطمینان بدهد که حمایتها صرفا محدود به رقم فعلی نیست و اگر به هر دلیلی قیمت کالاهای اساسی افزایش پیدا کند، دولت موظف است این افزایش را متناسب با شرایط، جبران کند. افزایش قیمت کالاهای اساسی بهطور طبیعی اثر منفی بر سایر کالاها نیز دارد و دولت باید برای مدیریت این تبعات و جبران آثار تورمی، آمادگی کامل داشته باشد.
اختصاص ارز ترجیحی نباید گرانی مضاعف ایجاد کند
مهرداد لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس:امسال هم تقریبا معادل ۱۲ میلیارد دلار ارز ترجیحی اختصاص دادیم. به نظر من، این ارزها تا حدی اثر داشته اما هدف اصلی این است که یارانه به دست مردم برسد و نرخ کالاها کنترل شود. بر اساس قانون، مردم باید کالاهای اساسی را به قیمت ابتدای سال دریافت کنند اما واقعیت این است که قیمت واردات مثل برنج یا مرغ بالا میرود و این تفاوت نرخ باید مدیریت شود تا از طریق کالابرگ به مردم بازگردد. از سوی دیگر اگر قرار است تغییری در سازوکار اختصاص ارز ترجیحی صورت گیرد و ما یارانه مستقیم به مردم بدهیم، باید مراقب باشیم که قیمتها ناگهان بالا نرود و مثل فنری نباشد که یکباره رها شود. من اجرای این سیاست را حرکتی مثبت و پرداخت مستقیم به انتهای زنجیره را ضروری میدانم، اما نیازمند یک کمیته برای بررسی ابعاد مثبت و منفی و اتخاذ تصمیمات ترکیبی هستیم تا آثار تورمی و فشار بر مردم به حداقل برسد.
تزریق کالای اساسی به فروشگاهها
حمیدرضا رستگار، رئیس اتاق اصناف تهران اعلام کرد: همانطور که در جلسه تنظیم بازار پیگیری و مصوب شد تمامی بنگاههای اقتصادی که مرتبط با معیشت مردم هستند از جمله فروشگاههای زنجیرهای و سوپرمارکتها باید اقلام و کالاهای اساسیموردنیازمردم راتأمین وشارژکنند.وی ادامه داد: این اقدام دردستور کاراستوبهمرور تاپایان هفتهتمامی فروشگاههای زنجیرهای و سوپرمارکتها بهصورت گسترده اقلام و کالاهای اساسی مورد نیاز مردم را تأمین خواهند کرد. البته با توجه به گستردگی موضوع تا چند روز آینده به تمامی واحدها کالاهای اساسی از جمله برنج، روغن و شکر تزریق خواهد شد.
نحوه اجرای طرح کالابرگ اصلاح شود
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه مردم هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در جنگ با ترویستها مقابل دشمن ایستادند و به وظیفه خود به نحو احسن عمل کردند، گفت: قبلا هم تاکید کردهام که مقابله با جنگ اقتصادی دشمن برعهده مامسئولان است.رئیس مجلس شورای اسلامی روز سهشنبه در نشست کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیطزیست، گفت: پیش از اجرای هر تصمیم اصلاحی باید سیاستهای جبرانی برای مردم و تامین معیشت مردم داشته باشیم تا اصلاحات اقتصادی امکان انجام داشته باشد.وی افزود: باید اجرای صحیح طرح کالابرگ الکترونیک را دنبال کنیم؛ طرح کالابرگ در شیوه واقعی آن به این شکل است که هزینه پرداختی مردم برای کالاهای اساسی تعیین شده در مدت یک سال ثابت است و مابهالتفاوت آن تا قیمت روز را دولت پرداخت میکند.