حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
یک جشنواره چند تصویر
در عصر حاضر، سینما به عنوان یکی از ابزارهای پراهمیت هنری ، بیش از هر زمان در خدمت برنامه های آموزشی کشورها قرار گرفته
از این روست که برپایی جشنواره های فیلمهای آموزشی و تربیتی ، در شماری از کشورها مورد توجه برنامه ریزان قرار گرفته و با بهره گیری از دانش و هنر دست اندرکاران صنعت سینما، به موفقیت های چشمگیری دست یافته است .در ایران ، برای نخستین بار «جشنواره بین المللی فیلمهای آموزنده» به سال 1342 پای به عرصه آموزش و پرورش نهاد که تا دوره بیست و پنجم ، فقط در تهران برگزار می شد، اما از آن پس ، جشنواره یاد شده در مراکز استان ها و شهرهای محروم کشورمان نیز برگزار شد که این روند تا امروز ادامه دارد.گفتنی است ؛ پانزدهمین جشنواره بین المللی فیلمهای آموزشی و تربیتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و پس از چند دوره وقفه ، به شکلی جدید و به مناسبت هفته معلم و سالروز شهادت استاد مطهری ، از 12 اردیبهشت 64 به مدت یک هفته در حوزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد و از بیستمین دوره ، به جشنواره «رشد» تغییر نام داد و به برنامه تحت پوشش قرار دادن تمامی دانش آموزان کشور، استمرار بخشید.جشنواره فیلمهای آموزشی (رشد) در آستانه برگزاری سی و هفتمین دوره خود، دیرپاترین جشنواره فیلم کشور به شمار می رود. دیرپاترین جشنواره فیلم ما، جشنواره ای آموزشی است و 37 سال برگزاری آن نشان می دهد فیلمهای آموزشی باید فارغ از مباحثات ایدئولوژیک و سیاسی ، به وسعت دادن جهان بینی کودکان بپردازند. این ویژگی فیلمهای آموزشی ، چنان در ماهیت آنها ریشه کرده که جشنواره ای برای فیلمهای آموزشی ، فارغ از نحوه عملکردش به صرف داشتن نامی مرتبط با این موضوع هم می تواند خود را از چنگال سیاست برهاند و اینجاست که حساسیت فیلمسازی آموزشی و داوری فیلمهای ساخته شده در این حوزه پدیدار می شود.تعاریف موجود، فیلم آموزشی را فیلمی دانسته اند که بتواند مضمون را به مخاطب انتقال دهد و موجب ارتقای دانش و اطلاعات شود. این ارتقای سطح دانش و آگاهی ، علاوه بر مخاطب ، باید برای فیلمساز هم اتفاق بیفتد.از سوی دیگر، فیلم آموزشی ، هنری تلقی می شود که به خدمت ارائه مفهوم درمی آید. با در نظر گرفتن مجموع شرایطی که مفهوم بیش از یک اجرای هنری موردنظر است و از سوی دیگر، با در نظر گرفتن اصول آموزش ، باید زبانی بی طرف برگزید، ارائه فیلم آموزشی خوب ، مشکل تر از تولید فیلم خوب است و از عهده هر کسی برنمی آید. در حوزه کتاب کودک و نوجوان ، نویسندگان کمتر سراغ نوشتن برای کودکان خردسال می روند و با مقایسه تعداد کتابهای منتشر شده برای خردسالان و نوجوانان می توان حوزه ای را یافت که هر کسی توان ورود به آن را در خود نمی یابد. فیلمسازی کودک و نوجوان نیز از همین قاعده پیروی می کند. با این تفاوت که تاثیر تصویر بر کودکان بیش از نوشته است و حساسیت های ورود به این حوزه ، باید بیشتر درک شود. با در نظر گرفتن دیدگاه های روان شناسی مبنی بر این که شخصیت انسان ها پیش از 5 سالگی شکل می گیرد، تاثیر فیلم ضعیف و اثرات مخرب آن ، ناگفته پیداست . حتی ممکن است با بیانی نادرست ، به جای هدایت فرد به سمت اخلاق و شیوه مورد نظر، او را برای تمام عمر از آن روش متنفر کرد. البته گذشته از این اشتباهات سهوی ، فاجعه زمانی اتفاق می افتد که یک کارگردان ، خودخواسته قصد تحمیل ایدئولوژی خود را به کودکان و نوجوانان داشته باشد که جهان بینی آنها را برای تمام عمر از واقعیت دور نگه می دارد. از همین جاست که نقش یک اثر آموزشی و تاثیر فوق العاده آن بر انبوه مخاطبانش آشکار می شود. وقت آن است که جشنواره هایی مثل «رشد» را بیش از پیش جدی بگیریم.
منیر آقاجانی
گفت و گو
