مرگ آرام مرجان ها

ادامه روند آلوده کردن خلیج فارس ، نابودی سطح گسترده تری از این منابع غنی را به دنبال می آورد. سامان بخشی به شیوه های دفع پساب های خانگی ، صنعتی و کشاورزی در بنادر جنوبی و شهرهای حاشیه رودخانه ها و خلیج فارس از مهمترین مواردی است که کارشناسان برای جلوگیری از آلودگی روزافزون آب خلیج فارس بر آن تاکید می کنند. آنها ورود چنین آلاینده هایی را از جمله عوامل موثر در تخریب اکوسیستم های مرجانی می دانند. در واقع «پساب های کشاورزی ، سالانه هزاران تن آلاینده چون سولفات ، کادمیوم ، پتاسیم و کلرید را به درون خلیج فارس و رودخانه های منتهی به آن وارد می کنند که این موضوع نابودی آبسنگ های مرجانی را به همراه دارد. نفتکش ها هم مرجان های دریایی را نشانه رفته اند، چراکه بخشی از آلاینده ها در اثر حرکت نفتکش ها و شناورها، رها کردن آب توازن کشتی ها، حفاری ها و عملیات کشف نفت ، تراوش و استخراج نفت ، ریختن زباله ها از داخل شناورها به دریا و گل حفاری به دریای خلیج فارس تزریق می شوند. کاهش میزان آبزیان ، نابودی ماهیان و مرجان ها و خشکیدن درختان حرا از جمله اثرات زیانبار آلاینده ها بر محیط زیست خلیج فارس است . خلیج فارس با آن طبیعت زیبا و شگفت انگیزش مدتهاست از سوی عامل انسانی مورد تهدید قرار گرفته است . کارشناسان مدتهاست نسبت به حضور غواصان و صیادان غیرمجاز که به صید بی رویه مرجان های دریایی و 450گونه آبزی ساکن در خلیج فارس کمر بسته اند، هشدار می دهند. نفتکش ها هم دیر زمانی است آب زلال این خلیج زیبا را کدر کرده اند. درحالی که مرجان های دریایی مانند پوشش های گیاهی سطح مناطق خشکی نقش مهمی در زنجیره غذایی و حیات دریاها دارند مرجان های دریای خلیج فارس به شدت از طریق صید بی رویه به وسیله غواصان و افراد سودجو و فروش آنها و لنگراندازی و برخورد لنگر کشتی ها با صخره های مرجانی مورد تهدید واقع می شوند. افزایش غلظت آب بر اثر احداث اسکله های نفتی و باراندازها، خاکبرداری و غیره موجب نابودی و خفه شدن مرجان ها در دریای خلیج فارس می شود، به طوری که این موجودات دیگر قادر نیستند غذای خود را از آب تامین کنند. همچنین احداث سکوهای حفاری نفت ، از دیگر عوامل مخرب اکوسیستم مرجانی هستند، چراکه در جریان حفاری خارج از ساحل و احداث سکوهای حفاری مقادیر بسیار زیادی از مواد شیمیایی همچون کروم ، مس ، نیکل و قلع وارد آبهای خلیج فارس شده و با انباشته شدن در بدن آبزیان ، مرگ و میرهای فراوانی را به دنبال می آورند. درواقع آثار آلاینده های محیطی روی مرجان ها به صورت درازمدت و کوتاه مدت نمایان شده و اکوسیستم منطقه را آسیب پذیر می کند.آلاینده های نفتی در سطح گسترده ای اکوسیستم خلیج فارس را تحت تاثیر قرار داده و ترکیبات آن ، روند طبیعی حیات جانوران و گیاهان را از مسیر اصلی خود خارج می کند. اما با این همه ، چنین به نظر می رسد که در سال های گذشته بسیاری از فعالیت های صنعتی و نفتی در محدوده خلیج فارس بدون توجه به این قانون بین المللی صورت گرفته و نابودی آبزیانی چون گونه هایی از ماهیان و آب سنگ های مرجانی را به دنبال داشته است . بر اساس آمار ارائه شده از سوی سازمان حفاظت محیطزیست ، امروز در بسیاری از بنادر جنوبی ایران ، این گونه نادر جانوری در شرایطی نامطلوب بوده و ساخت و سازهای غیر اصولی در این مناطق از مرجان های دریایی قربانی می گیرد، چنانکه بندر نایبند با داشتن 42درصد پوشش مرجانی مرده ، بالاترین میزان مرجان های از بین رفته را داراست . این میزان تخریب نشان از شرایط نامناسب محیطی و فعالیت های غیر اصولی در منطقه دارد. به این ترتیب نگرش درآمدزایی صرف که بر پایه های بی توجهی به مناسبات زیست محیطی بنا می شود در مدتی نه چندان طولانی بحران های گسترده ای را به بار می آورد. به دنبال ساخت و سازها، اسکله سازی و پیشروی در حریم دریا مقدار زیادی شن ، خاک و بتن وارد آبهای خلیج فارس شده و رسوب ذرات معلق در آب ، روی مرجان ها نشسته و امکان ادامه حیات را از آنها گرفته است . افزایش میزان اسیدی آب ، دما، شوری و تغییرات آب و هوایی دریا حیات مرجان ها را تهدید می کند. 40تا 50درصد کف دریای خلیج فارس مرجانی است که 35گونه آن شناسایی و 14گونه آن در ناحیه جزر و مدی قابل مشاهده است . در سالهای گذشته در جزر کامل نزدیک 10 تا 15 هکتار مرجان از آب بیرون می آمدند که در 3سال گذشته در جزر کامل آب نزدیک دو سوم آن دیده نمی شود. مرجان های قرمز که در دهه 70در جزایر ایران به وفور در ساحل یافت می شد ، اکنون در آن محل دیده نمی شود. ادامه روند کنونی و افزایش میزان شوری ، دما ، شرایط آب و هوایی و افزایش اسیدیته آب موجب می شود که جلبک دریایی زک زان که حیات مرجان ها به آن وابسته است و باعث شفافیت آب می شود، از بین برود و تا آینده نزدیک منجر به از میان رفتن 90 درصد صخره های مرجانی شود. عامل دیگر تغییر در محیط زیست دریا ، دی اکسید کربن ناشی از فعالیت های صنعتی است. هم اکنون میزان دی اکسید کربن در خلیج فارس به بالاترین سطح خود در 55میلیون سال گذشته رسیده است.