برای آنها هیچ چراغی قرمز نیست

متاسفانه بسیاری از تخلفاتی که موتورسواران مرتکب می شوند ، در برابر دیدگان پلیس راهنمایی و رانندگی رخ می دهد و سکوت و بی تفاوتی برخی ماموران در برخورد با تخلفات روز به روز بر شدت قانون گریزی موتورسواران افزوده است . نکته مهمتر و اساسی تر این که در چند سال اخیر ، به لحاظ افزایش بار ترافیکی در خیابان های تهران ، استفاده از موتورسیکلت در بخشهای گوناگون و در میان اقشار مختلف جامعه رواج بیشتری یافته است . توزیع مواد غذایی ، کالاهای سبک و کم حجم ، خدمات فوری از سوی پیکهای موتوری ، به کارگیری نیروهای موتورسوار از سوی برخی دوایر خدماتی ادارات و سازمان های دولتی و غیردولتی نظیر بانکها و بویژه در چند ساله اخیر جابه جایی حجم قابل توجهی از شهروندان به وسیله موتور از جمله مواردی هستند که تردد موتورسیکلت ها را در سطح شهر افزایش داده اند. در حالی که کنترل و نظارت بر تردد این وسایل نقلیه ، مناسب با افزایش آمار آن نبوده است .ایمنی و سلامت مسافرانی که شاید بسیاری ناخواسته و از سر اجبار، موتورسیکلت ها را برای سفرهای درون شهری برگزیده اند، موضوع کم اهمیت و ساده ای نیست که مسوولان امور شهری و انتظامی به آن بی اعتنا باشند.این که چرا پلیس برخورد قاطعی با متخلفان ندارد ، پرسشی است که ذهن بیشتر شهروندان را به خود مشغول کرده است ! برخی شهروندان کمبود امکانات یا خلائهای قانونی از سوی پلیس و توجیه نادرست این نهاد در برخورد با موتورسواران متخلف را پاسخ این پرسش می دانند و آن را نمی پذیرند زیرا در مقاطعی شاهد برخورد مسوولانه پلیس بوده اند حتی در مقاطعی که امکانات پلیس به اندازه امروز هم نبوده است . در مدیریت قبلی معاونت راهنمایی و رانندگی ناجا برای مدت کوتاهی برخورد با موتورسواران را که هیچ گاه خود را ملزم به رعایت قانون نمی دانند در دستور کار خود قرار داد. این مقطع گرچه کوتاه اما کارساز بود و نتایج آن توانست رضایت خاطر شهروندان را جلب کرده و به وضع ترافیک شهر سر و سامانی بخشد. ملزم کردن موتورسواران به خروج از خطوط ویژه اتوبوسرانی و راندن در خارج از این خطوط و برخورد قاطع با تجاوزکنندگان به حریم اتوبوس های شرکت واحد از جمله نتایج تلاشهای پلیس در آن مقطع بود. پس از آن تلاش پلیس راهنمایی و رانندگی برای مهار موتورسواران سرکش که گاه پیاده روها را نیز جولانگاه خود قرار می دهند و مزاحمت های بسیاری را حتی برای عابران پیاده فراهم می کنند ، رفته رفته کم و در نهایت متوقف شد. مردم می پرسند چرا موتوری ها تابع هیچ قانونی نیستند؛ قوانین راهنمایی و رانندگی که برای تمامی وسایل نقلیه اعم از موتوری و غیرموتوری وضع شده و حتی در بسیاری از کشورها دارندگان دوچرخه نیز از این قوانین تبعیت کامل دارند ، چرا در مورد موتورسواران به اجرا درنمی آید؛ تا کی باید شاهد بی تفاوتی پلیس بود؛ اساسا چه چیز موجب می شود که پلیس چشم خود را روی تخلفات موتوری ها ببندد؛! رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی ، 20درصد تصادفات و مرگ و میرها را مربوط به موتورسیکلت ها می داند. تنها در یک سال ، حدود 9هزار موتورسوار جان خود را در تصادفات شهری و جاده ای از دست داده اند که 73درصد این قربانیان متاهل و نان آور خانواده بوده اند. آمار دیگر سالها نیز چیزی نزدیک به همین درصد را نشان می دهد. دبیر علمی کنگره سالانه جامعه جراحان ایران در کنگره سالانه این تشکل می گوید: تحقیقات نشان داده است در 40درصد تروماها یک موتورسوار دخالت مستقیم و یا غیرمستقیم داشته است ، یعنی این که یا عامل حادثه بوده است و یا در ایجاد حادثه نقش غیرمستقیم داشته است . سیاوش صحت اضافه می کند، کشور ما از نظر افزایش بیمار ترومایی در خاورمیانه اول است و تنها راه پیشگیری از این مساله رعایت قوانین عبور و مرور از سوی مردم است.

ارتقای فرهنگ برای موتور سواران ترافیک از معضلاتی است که از سالهای دور با نام تهران گره خورده است و هر روز بر دامنه آن افزوده می شود. کارشناسان مسائل شهری در کنار عوامل مختلف ، موتورسیکلت ها و رعایت نکردن ابتدایی ترین اصول و مقررات رانندگی را از عوامل اصلی بروز ترافیک می دانند. بی توجهی به مقررات از سوی راکبان موتورسیکلت ها به حدی است که رفته رفته خود را به عنوان فرهنگ غالب به جامعه تحمیل کرده و در واقع درست جای نادرست نشسته است. چندی پیش عضو سفیدموی شورای شهر تهران با قاطعیت گفت : 50درصد ترافیک تهران با کار فرهنگی قابل حل است. طلایی که پیشتر روی صندلی رئیس پلیس تهران نیز نشسته و با مسائل شهری مرتبط با پلیس نظیر ترافیک آشناست ، باور دارد که با آموزش و ارتقای فرهنگ رانندگی می توان از معضلات تهرانی ها در این بخش کاست. در واقع او آموزش را شاه کلیدی برای گشودن قفل ترافیک تهران می داند. ایده راهکار فرهنگی گرچه درست و قابل دفاع است اما در شرایطی که موتورسواران از هیچ قانونی تبعیت نمی کنند و باور ندارند که قوانین شامل آنها نیز می شود ، کار سخت و طاقت فرسایی است. عبور بدون توجه به چراغ راهنما ، تردد برخلاف جهت مجاز در خیابان های یکطرفه ، تجاوز به حریم پیاده روها ، سرعت فراتر از حد مجاز ، رعایت نکردن حق تقدم عابران پیاده و سبقت های غیرمجاز از دو طرف خودروها از جمله تخلفاتی هستند که بیشتر موتورسواران روزانه بارها و بارها مرتکب آنها می شوند. حتی درخصوص استفاده از کلاه ایمنی نیز که ارتباط مستقیم با سلامت و ایمنی خود آنان دارد ، اکراه دارند و تنها گاه در معابر اصلی و آن هم نه به طور مداوم از کلاه ایمنی استفاده می کنند.

با توجه به اظهارات سردار رویانیان ، کمترین برخوردی با تخلفات موتورسواران صورت نمی گیرد و آنان آزادانه و با عبور از تمامی قوانین به شیوه مطلوب خود می رانند.مردم می گویند بارها شاهد تصادفاتی بوده اند که عامل اصلی بروز آنها موتورسواران بوده اند و پس از ایجاد تصادف با به جا گذاشتن تلفات انسانی و خسارات مالی قابل توجه به افراد پیاده یا خودروها، خود از محل حادثه گریخته اند. این شهروندان دوست دارند بدانند چرا راهکارهای جدی برای مقابله با پدیده قانون گریزی موتورسواران اعمال نمی شود. شهروندان تهرانی از بی توجهی موتورسواران به چارچوب های قانونی و متقابلا از بی تفاوتی مسوولان امور شهری بویژه پلیس راهنمایی و رانندگی به این موضوع بشدت گلایه دارند.

آلودگی هوا

آلودگی هوا از دیگر معضلات عمده شهرهای بزرگ و پرجمعیت بویژه تهران است که در بروز آن نیز موتورسیکلت ها نقش عمده را ایفا می کنند. مجری طرح جامع کاهش آلودگی هوای تهران ، موتورسیکلت ها را ذاتا آلاینده می خواند و می گوید: هر دستگاه موتورسیکلت 7 تا 9 برابر یک خودروی آلاینده ، آلودگی تولید می کند. دکتر امی از این که هیچ نظارتی بر تولید و استانداردسازی موتورسیکلت ها نیست ابراز تاسف می کند. سازمان محیط زیست نیز اعلام کرده است : آلایندگی هر موتورسیکلت استاندارد در حال حاضر 8 تا 9 برابر آلایندگی خودروهای استاندارد است . بنا بر دیگر گزارش ها ، از نظر میزان آلایندگی هر دستگاه موتورسیکلت در هر کیلومتر پیمایش به اندازه 4 خودروی استاندارد آلاینده وارد هوا می کند و موتورسیکلت های نو در ایران 2 برابر متوسط جهانی مصرف سوخت و در نتیجه آلودگی دارند. در حال حاضر ، بیش از 300 شرکت تولیدکننده موتورسیکلت در کشور به ثبت رسیده اند که از این تعداد حدود نیمی از آنها فعال هستند. فعالان عرصه صادرات و واردات قطعات موتور می گویند: در چند سال اخیر با توجه به افزایش تعداد شرکت های موتورسیکلت ساز یک فضای رقابتی به وجود آورده که متاسفانه این رقابت به بهبود سطح کیفی تولید منجر نشده بلکه این شرکتها با کاهش قیمتها و فروش اقساطی ، مشتریان بیشتری را جذب کرده اند. آنان اضافه می کنند در حال حاضر بیشتر قطعات به کار رفته در موتورسیکلت در ایران تولید شده و تنها قسمت انجین موتورها از کشورهای چین و تایوان وارد می شود. آلودگی صوتی موتورسیکلت ها علاوه بر ایجاد بی نظمی در ترافیک شهرها و آلودگی هوا ، آلودگی صوتی را نیز برای مردم به ارمغان آورده اند.

آلودگی صوتی

از عوارض اجتناب ناپذیر زندگی در شهرهای امروزی است و همواره مسوولان امور شهری درصددند با ابزارهای گوناگون از این عوارض بکاهند.
تولیدات استاندارد خودرو و موتورسیکلت و ارتقای فرهنگ عمومی در رعایت مقررات رانندگی از عمده راهکارهایی است که به کاهش آلودگی صوتی می انجامد. استاندارد جهانی آلودگی صوتی 50 دسی بل است . با توجه به درصد بالای تعداد موتورسیکلت در کشورمان کاری که تولیدکنندگان موتورسیکلت ها باید انجام دهند و نمی دهند ، تولید محصولاتی دارای استانداردهای جهانی است اما متاسفانه ترجیح منافع مادی به دیگر منافع و مصالح جامعه همواره مانع از تحقق این مهم شده است . حسین مهرآوران ، مسوول سنجش آلودگی صوتی شرکت کنترل کیفیت هوا علت اصلی بروز آلودگی صوتی در کشور را تردد موتورسیکلت ها می داند که از آمار بالایی نیز برخوردارند.به گفته وی ، تردد بیش از حد موتورسیکلت ها نه تنها تهران بلکه دیگر شهرهای بزرگ را نیز گرفتار آلودگی صوتی کرده است . مهرآوران در خصوص میزان آلایندگی صوتی موتورسیکلت ها می گوید: موتورسیکلت های در حال سرعت ، بالاترین تراز صوتی را دارند و با آلودگی صوتی 80دسی بل بالاتر از حد مجاز آلودگی صوتی ایجاد می کنند.پس از این با توجه به سهمیه بندی بنزین گرایش به استفاده از موتورسیکلت از سوی مردم و دستگاه ها افزایش خواهد یافت . از طرفی ، در آستانه بازگشایی مدارس هستیم و اینها یعنی باید به فکر بود. پلیس راهنمایی و رانندگی بویژه در تهران و شهرهای بزرگ باید با راهکارهای عملی و قاطع درصدد اصلاح فرهنگ موتورسواری برآید پیش از آن که این نابسامانی به معضلی جدی تبدیل شود که آن روز حل چنین بحرانی پرهزینه تر از امروز و شاید هم غیرقابل حل شود.

عبدالله زاویه