مولفان رسانه ای یا گویندگان رادیویی

: یک نظریه رسانه ای می گوید: شما برای ایجاد ارتباط با مخاطب خود فقط 3 ثانیه فرصت دارید.

کد خبر: ۱۴۳۳۰۹

در رادیو مهمترین و اولین عامل ایجاد ارتباط گفتار است . اداره کل پژوهش های رادیو نشست تخصصی آسیب شناسی کاربرد زبان معیار در رادیو و نقد برنامه های شبانگاهی رادیو پیام را درحالی که هیچ یک از مدیران ، برنامه سازان و مجریان این شبکه حضور نیافتند، برگزار کرد.دکتر حسین بیات مدیر گروه زبان فارسی مرکز تحقیقات سازمان : مجری نماینده رسانه است . مردم کاربرد خاص زبانی یک گوینده را موضع گیری رسانه در قبال یک مساله قلمداد می کنند.مجید ندیری مدیر رادیو ورزش : برنامه های شبانگاهی رادیو پیام محفلی هستند و لحن گرم گوینده مولف ، فضای صمیمی و علاقه به نوع گفتار مجری است که مخاطب را جذب می کند.محمد حسن لبیبی مدیر رادیو سلامت : کسی که در ساعات میانی شب رادیو و بخش شبانگاهی را گوش می کند حتما مساله و دغدغه ای دارد و رسانه باید اول مساله و شخصیت چنین مخاطبی را شناسایی کند.محمد رحمانیان مدیر گروه رادیو فرهنگ : ظرافت های کاری مجری مولف های شبانگاهی رادیو است که به کار آنها جذابیت می بخشد.ناصر عابدینی مدیر گروه رادیو جوان : درست است که هر شخصی یک شخصیت حقیقی دارد، اما حضور حقوقی او در رسانه اهمیت بیشتری دارد. برنامه های شبانگاهی رادیو پیام بین ساعت های 21 تا 2 بامداد پخش می شوند و محمد صالح اعلا، صدرالدین شجره ، رضا معینی ، سهیل محمودی و ساعد باقری هر کدام اجرای یکی از شبهای هفته این برنامه را بر عهده دارند. اجرای شبانگاهی این چند نفر ویژگی های خاصی دارد:
1- این افراد مجری مولف هستند. به این معنی که از روی نوشته کسی چیزی را نمی خوانند به عبارت دیگر یا خواننده متن های خود هستند و یا با مراجعه به دانسته هایشان سخن می گویند.
2- این افراد با لحن گرمی که دارند می توانند در یک برنامه محفلی توجه مخاطب را به خود جلب کنند.
3- این افراد قبل از حضور در بخش شبانگاهی هم شخصیت تعریف شده ای برای مخاطب داشتند و به خاطر اشنایی کامل با زبان و ادبیات فارسی و عرق فرهنگی هر کدام سبک خاصی برای صحبت کردن برگزیده اند که خاص خود آنهاست . و نکته اخر این که این افراد گویندگان رسمی رادیو نیستند و اصلا داعیه این حرفه را هم ندارند. در تعریف آنها می توان گفت که ادب دوستان با فرهنگ اشنای خوش صحبتی هستند که اعتبار سخنشان به آنچه می گویند است نه به این که چگونه می گویند. زبان رادیو گفتار معیار است استفاده از زبان معیار در گفتار رادیویی دغدغه اهالی ادبیات ، استادان ارتباطات و کارشناسان رادیو است . تنوع شبکه های رادیویی در سالهای اخیر در کنار همه نقاط مثبت ،آسیب هایی را هم برای رادیو به همراه داشت . چون به میزان تکثر شبکه ها بازوهای اجرایی کار هم افزایش بیدا کردند و گویندگانی وارد رادیو شدند که کمتر آموزش دیده بودند. این افراد نه تنها در کاربرد زبان معیار مهارتی نداشتند که در شرایط مختلف لهجه مادری خود را لو می دادند. گفتار معیار بنا بر تعریف زبانشناسان ، زبان قشر تحصیلکرده جامعه به اضافه گویش پایتخت است . از آنجا که یک گوینده نماینده رسمی رسانه است استفاده زبان معیار از سوی او ضرورت دارد. در نشست آسیب شناسی کاربرد زبان معیار در رادیو نظرات متفاوتی ارائه شد، برخی موافق نوع اجرای مجریان بخش شبانگاهی بودند و گروهی هم آنهارا متهم به ایجاد زوال در زبان می کردند. فرق مجری مولف با گوینده رادیودکتر بیات می گوید: از یک مجری موفق شبانگاهی انتظار می رود که صدای خوبی داشته باشد. فن خطابه بداند و کلامش فصیح باشد. بیات بیشترین انتقاد را به شیوه اجرا و لحن و کلام محمد صالح اعلا و سهیل محمودی وارد می داند. او بر این باور است که نوع سخن گفتن مجری در جامعه به عنوان الگو ترویج پیدا می کند چون نسبت تاثیر رسانه بر زبان غیر قابل انکار است . بنابراین مجری وقتی که در جایگاه رسانه قرار می گیرد باید به تاثیری که بر مخاطب می گذارد آگاه باشد. او مصادیقی را از شیوه سخن گفتن صالح اعلا، سهیل محمودی و صدرالدین شجره مثال می زند که به زعم وی اصول و قواعد زبانی و دستوری را بر هم ریخته است . بیات استفاده از واژه های غیر رایج یا فراموش شده و یا تشبیهات و استعارات غریب را مورد اشکال این مجریان می داند. اما صادق رحمانیان معتقد است که اتفاقا وجود چنین ظرافت هایی در کلام و لحن اجرای مجری مولفان شبانگاهی از جمله سهیل محمودی و صالح اعلاست که به کار آنها جذابیت می بخشد. او آشنایی زدایی و رجوع به ژرف ساخت های قدیمی فارسی را در تک مضراب ها ویژگی بارز و مثبت صالح اعلا و محمودی می داند. مجید ندیری هم قبول نمی کند که شنوندگان رادیو به همین راحتی از شیوه سخن گفتن یک مجری الگو بردارند. او اظهار میکند: مخاطب مجریان برنامه های شبانگاهی را به عنوان گوینده مولفانی می شناسد که توانایی اداره یک برنامه محفلی را دارند. او حتی صدای خیلی خوب را هم در این برنامه ها اولویت اول نمی داند و اضافه می کند: اگر صدای خوب اولویت باشد، من به عنوان مخاطب نوعی ترجیح می دهم مجری خوش صدایی که زبان معیار را هم رعایت می کند برایم برنامه اجرا کند، اما آیا او توانایی اجرای یک برنامه محفلی را در آن تایم دارد؛ محمدحسن لبیبی درباره مخاطب نیمه شب رادیو نکته جالبی می گوید: کسی که در آن ساعات شب رادیو گوش می کند مساله دارد رسانه باید اول شخصیت و دغدغه او را تحلیل کند و بعد به این بپردازد که او از رادیو چه انتظاری دارد. لبیبی این نکته را متذکر می شود که ما نمی توانیم اجرای افرادی مثل محمودی و صالح اعلا را بدون در نظر گرفتن شخصیت آنها بررسی کنیم . این که بگوییم فلان نکته را محمد صالح اعلا گفت با این که بگوییم یک کسی گفت یا یک گوینده گفت خیلی فرق می کند چون ما قبل ازین شخصیتی به نام صالح اعلا و سهیل محمودی را در ذهن خود تعریف کردیم و تمام جذابیت بخش های شبانگاهی رادیو پیام هم در همین است . ناصر عابدینی در ادامه صحبت های لبیبی گفت : اگرچه محتوای کلام در بخش شبانگاهی مهمتر از نوع کلام است ، اما باید پذیرفت که فارغ از شخصیت حقیقی هر فرد شخصیت حقوقی او در رسانه بسیار مهمتر است .با توجه به اظهارنظرهای متفاوتی که درباره لحن ، اجرا و کلام مجریان شبانگاهی رادیو پیام ارائه شد، به نظر می رسد آسیب شناسی گفتار معیار در رادیو از طریق بررسی برنامه های شبانگاهی رادیو امکانپذیر نیست . برای این موضوع می توان کاربرد زبان معیار یا چشم پوشی از آن را در برنامه های صبحگاهی ، عصرگاهی و یا هر برنامه ای که اجرای آن را گویندگان رادیو بر عهده دارند مورد نقد و بررسی قرار داد.دکتر بیات درست می گوید که در همه جای دنیا برنامه ریزی برای زبان وجود دارد و بعضی از نهادها به عنوان بازوی اجرایی زبان مطرح می شوند و آموزش و پرورش و رسانه در راس این نهادها قرار می گیرند. اما باید پذیرفت که اعتبار رسانه هم گاه به حضور آدمهای محبوب افزایش پیدا می کند. رادیو می تواند گویندگانش را آموزش بدهد که با رعایت اصول زبان فارسی گفتار معیار را به کار ببرند، اما نمی تواند به شاعر یا نویسنده یا هر کارشناس دیگری که ارتقای محتوا را برعهده دارد اصول گویندگی رادیویی را آموزش بدهد.